Weer hard gewerkt

 

Aan het werk

Viel vanochtend niet meer om vroeg op te staan; eigenlijk voor het eerst dat het me gewoon moeite kostte om mezelf op gang te krijgen. Gelukkig had ik gisteravond alles al klaar gezet en stond de rugzak bepakt klaar. Een kopje thee en een kopje koffie en een klein stukje krentenbrood waren genoeg en uiteindelijk vertrok ik met de fiets en zwaaide nog naar Roos die voor het raam stond. Ja ja, Roos was ook zo vroeg opgestaan; ik weet nog steeds niet wat haar bezielde; waarschijnlijk een enorme dosis extra energie die zij had gekregen door haar ervaringen van gisteravond toen zij met twee professionals een tiental van haar liederen aan het instuderen was en dat met groot plezier en waardering van allen. Zal het binnenkort beluisteren. Ze wilde ook snel terug naar Wijhe om het e.e.a. verder te bewerken.
Ik ging naar Amersfoort en via Amsterdam CS naar Edam waar Ab en zijn broer Dick mij al opwachtten op het busstation; als altijd bij de pisbak, die ik na de busrit pleeg te bezoeken.
De rit naar de werkschuur in de eilandspolder ging weer door de fraaie dorpjes aldaar. Kees had taart gehaald en vanaf half negen zaten veertien heren aan de koffie met gebak. Gezellig om elkaar weer te spreken. Met de boot naar de twee landjes die gisteren waren gemaaid door Ab en waarvan we met z'n allen het riet afvoerden, d.w.z. op een hoop aan de kant sjouwden teneinde het oppervlak te verschralen; hierdoor komt een fraaie vegetatie tot haar recht; het veenmosrietland met orchideeën en andere bijzondere soorten in samenhang.
Ik hoefde helemaal niet voorzichtig aan te doen vanwege de lichte rugklachten die ik afgelopen week had; ik voelde al dat bij dit werk de rugspieren het werk moesten doen en dat het SI gewricht daar hooguit baat bij had. Heerlijk zwoegen met het natte riet dat door massa's "pispotjes" soms amper hanteerbaar was. En natuurlijk weer ontzettend gezellig met zo'n club kerels; dit keer was er geen enkele dame die deelnam aan het werk.
Het werd almaar warmer en de beloofde regen bleef gelukkig uit. Tegen 14 uur waren we klaar en stelde Ab voor om nog een stukje door de polder te varen waarbij het landje van Corinne werd aangedaan. Ab leidde haar beide zonen die inmiddels deel uitmaken van onze werkgroep over het landje. Daarna terug naar de werkschuur. Wim-Jan en Herman brachten mij naar station Kogerveld waar ik mijn waterflesjes kon bijvullen; het was een dorstige werkdag geweest. Viel niet mee om wakker te blijven in de trein.

Twee keer nat geregend

 Een droeve dag natuurlijk die vooral in het teken stond van het afscheid van de kleine Jack. In de loop van de ochtend gingen Roos en ik een wandeling maken hier achter in het bos; het had al zo lang niet geregend dat ik er niet eens aan had gedacht om een paraplu mee te nemen, en jawel hoor, het regende zo hard dat de paraplu van Roos niet eens voldoende was om ons beiden droog te houden; het eerste natee pak van deze dinsdag.
En verder was ik deze dag vooral bezig met boodschappen doen en in de keuken met koken terwijl mijn gedachten maar steeds elders waren. Het is ook niet niks wat er allemaal gebeurt in onze extended family. Jessica appte uitgebreid over hoe zij haar medeleven aan Jessy kon uiten; Mariska deelde haar gedachten met ons. Ik vind het wat hoor.
Roos had een belangrijke afspraak waarvoor ze om 7 uur van huis moest op mijn fiets naar de bushalte bij de tunnel onder de Utrechtse weg; ze ging naar Driebergen om met twee professionals een serie van de door haar gecomponeerde liederen in te studeren. Ik ging nog een avondwandeling maken in het wel heel erg overbekende bos hier achter. Voor de zekerheid bekeek ik nog Weeronline en daarbij ook de buienradar; geen bui te zien en te verwachten. Toen ik eenmaal in het bos aan de wandel was vond ik het toch best wel dreigend en Donar liet zelfs van zich horen. Dus toch maar voortijdig gedraaid en ja hoor, bij het waterleiding bedrijf al, zo'n 2 km van de flat vandaan begon het te regenen, zelfs te hozen! Ik maakte me vooral zorgen of mijn telefoon dat wel zou overleven en zocht naar een aparte zak voor de telefoon in mijn nieuwe korte wandelbroek; niet gevonden. Wat proberen te schuilen onder een boom maar het liet zich aanzien dat het nog wel even zou duren. En inderdaad, door de stromende regen naar huis gesjouwd. Bij het parkeerterrein kwam ik een andere wandelaar tegen die eveneens Weeronline had geconsulteerd. Thuis gekomen keek ik nog even naar buitenradat en tot mijn verbazing bleek dit buiteje geheel in zijn eentje binnen ons vaderlands gebied net boven de Bilt e.o. aan het sausen was. Ik heb het geweten; een tweede keer nat tot op m'm hemd en zelfs een behoorlijk nat geworden keukenvloer.

Een kaarsje voor Jack

 

Een droeve dag voor ons en vooral voor dochter Jessy en haar partner; de zwangerschap kent zodanige complicaties dat besloten is om deze voortijdig te beëindigen. Vandaag deed Jessy daarvan kond door via de Internet media een kaartje rond te sturen met daarop de boodschap van het afscheid van Jack.
Wij waren op de hoogte dat het stond te gaan gebeuren en het deed pijn om het kaartje te zien. Roos had kaarsjes gekocht die wij zouden branden wanneer het zo ver zou zijn; vandaag was ze bij mij en hebben we op het achterbalkon een kaarsje voor Jack aangestoken en aandachtig gewacht tot het uit zichzelf uitdoofde. Het restant van het kaarsje staat nu in mijn uitstalkast met memorabilia.

James Lovelock

 Ergens in de 70-er jaren maakte collega Emar V. mij attent op James Lovelock en de Gaia theorie; de theorie waarin gesteld wordt dat de complexiteit van de biosfeer een matigende invloed heeft op veranderingen. Ik vermoed ook dat dat op een relatief korte termijn bekeken en bij relatief kleine veranderingen het geval zal zijn. Richard Dawkins heeft de basis van Lovelocks' theorie overigens op basis van de evolutietheorie verworpen en ik weet het niet meer; had willen opmerken dat de relatief stabiele periode die we tot voor een jaar of 30 beleefden en feitelijk een heel bijzondere periode blijkt te zijn geweest zich gedroeg in de geest van Lovelocks theorie, maar dat die niet bestand is tegen de onwaarschijnlijk grote atmosferische verandering die wij als moderne mens veroorzaken; ik las dat de CO2 uitstoot die door de verbranding van fossiele brandstoffen honderd maal zo groot is als de uitstoot van alle vulkanen tezamen. Dit is een verandering die vergelijkbaar is met de komeetinslag van 60 miljoen jaren waarbij de grote reptielen verdwenen.

Mierenpaadjes

 Vanmorgen wandelde ik weer om half zeven van huis en even later door het inmiddels wel wat overbekende bos. Ach, overbekend; ik kom er al meer dan 40 jaar en toch verveelt het niet, integendeel vaak word ik - nostalgisch als ik ben - overvallen door herinneringen aan die veertig jaar geleden dat ik net vader was geworden en een paar jaar later met mijn dochtertje door dit zelfde bos liep en me verstopte zodat ze piepend om mijn aandacht vroeg. Ach ja en later met het hele span door het bos en naar het krokodillenvijvertje, een kuil waar altijd wel water in stond (toen, nu al lang niet meer).
Maar nu stapte ik lekker over de zandpaden en zag tal van mierenpaadjes, overdwarse streepjes van wit zand door al die duizenden pootjes die daar overheen hebben gelopen. Nu zag ik er eentje waar de mieren ondanks het vroege en dus wat koude uur voor deze insecten, al druk bezig waren; in twee richtingen liepen zij over het zeker drie centimeter brede pad. Ik heb dat destijds in Andalucia vaak gezien waar zaadmieren met enorme aantallen hun wintervoorraad aan graszaden aan het vullen waren. Een interessante soort met tal van taken waarvoor verschillende soorten werksters worden ingezet. De sterkkakigen voor het "malen" van het graszaad en de kleinere voor het voeden van het broed en het verzorgen en voeden van de koningin. 
Mieren hebben mij vanaf mijn jonge jaren geïnteresseerd en nog steeds ben ik lid van de Mierenwerkgroep Nederland hoewel niet erg fanatiek moet ik bekennen. Die sociale insecten beschouw ik altijd als een kolonie van 1 organisme, geen "superorganisme" zoals de Amerikanen dat hebben gemunt, maar als een multi-copusculair organisme dat in het geval van de mieren op bijzondere wijze is geïntegreerd met moeder aarde. Kijk maar eens naar de video van een reuzestad van mieren onder de grond.

100 jaar geleden

 De dertiende augustus is al gedurende mijn hele leven een bijzondere dag; dat was de verjaardag van mijn vader Hendrik van Elven; Henk voor eenieder. Vandaag was het precies honderd jaar geleden dat hij ter wereld kwam; hartje Amsterdam in de tweede Weteringdwarsstraat; ik heb het geboortehuis nog een keer opgezocht maar het oorspronkelijke gebouw met onder een winkel waar mijn grootvader een melkzaak dreef, was al lange tijd geleden afgebroken; er stond nu een relatief nieuw gebouw.
Mijn grootvader had daar destijds een melkzaak, gekocht omdat zijn schoonvader het ongepast vond dat zijn dochter zou trouwen met iemand die geen "eigen baas" was. Opa heeft mij verteld dat hij het een gruwel had gevonden: "boertje, heb je nog twee eitjes en een halfje melk", en dan kon hij weer drie trappen op en af. Hij droomde er nog van vertelde hij toen ik misschien pas een jaar of twaalf was. Grootmoeder deed de winkel terwijl opa de buitenklanten bediende met een melkkar. Ach ja, daar groeide mijn vader op; als enige herinnering die hij mij verteld heeft was een verhaal over een katje dat was overreden door een paardenkar op de brug aldaar.
Ik had mij voorgenomen om deze dag niet ongemerkt voorbij te laten gaan en om 12.00 uur op het kerkhof zijn geboortedag te gaan gedenken samen met mijn broers als dat haalbaar was. De hittegolf weerhield mij ervan. Wèl stuurde ik een WhatsApp bericht over de groepsapp die ik met mijn viertal heb met een herinnering over zijn 70e verjaardag die hilarisch gevierd werd. Leuke reacties van hen; warme herinneringen aan mijn goede vader, hun grootvader.

Wat een hitte

Vanmorgen vroeg opgestaan en thee gezet. In het boek Kathedraal aan zee begonnen; lag nog in de vensterbank bij Roos op me te wachten. Allemachtig wat een wereld wordt daar beschreven in het middeleeuwse Spanje; lijfeigenschap en de gruwel van adel en kerk worden bijzonder indringend beschreven rond het recht van de eerste gemeenschap van de heer; ik gruwelde bij de gedachte dat dit soort zaken in die tijd echt speelden; wat is de mens toch een wolf voor de mens. Een goed boek; inmiddels ben ik in hoofdstuk 2 aangeland. En toen kwam Roos de kamer binnen; lekker uitgeslapen zo te zien. We ontbeten en dronken koffie in de tuin. Het werd steeds later maar tegen een uur of elf nam ik toch de trein; ik wilde per se naar fruitteler Westeneng in Bunnik en naar Boer Dirk als daar nog tijd voor was.
In de trein zat een stel tegenover mij, een jaar of 35 die duidelijk met het zelfde dilemma te maken hadden als Roos en ik; hij wilde niet alleen maar aan de ellende van milieuvervuiling en klimaatverandering denken met alle problemen van dien; hij wilde toch vooral van positieve dingen genieten. Zij had daar duidelijk meer moeite mee en vond gedragsverandering iets waar je toch voortdurend mee bezig moet zijn. Ik voel dat ook zo: "Zwei Seelen in einem Brust", zo voel ik dat aan. Zeker omdat ik die hele klimaatellende al decennia verwachtte en er nu keihard mee geconfronteerd word; daarnaast heb ik in die jaren, maar vooral de laatste paar jaren zo veel gelezen over wat onderzocht is - met name het boek van Valerie Trouet - en wat er nog aan staat te komen; daar lijd ik geestelijk echt onder ten koste van mijn gevoel van levensvreugde.
Overigens wel heel gezellig met Westeneng zelf staan praten en ach, die was helemaal niet zo somber over de huidige droogte: "langdurige regen is voor de landbouw desastreus", daar houd ik het dan maar even op, maar ik weet ook dat de Rijn zelden zo laag heeft gestaan; van Hisso weet ik dat de gletschers in Zwitserland met een rotgang smelten en daarmee de albedo verlagen. Nou ja, tismaarvullus, zal ik maar zeggen.

Volgende week heeft Westeneng James Grieve! Dat is in ieder geval een positief punt om naar uit te zien; mijn favoriete appel. 

Bridgen in Apeldoorn

 Roos en ik ontmoetten elkaar op station Apeldoorn de Maten; we hadden een afspraak met Gerjo en Mirjam die we enkele weken geleden aan de bridgetafel hadden ontmoet tijdens het weekend bridgen met Dekker bridge in Vlodrop. Was zo gezellig aan de eettafel en bij het bridgen dat de dames dat hadden geregeld. En gezellig werd het zeker weer. 
Ondanks de hitte buiten hebben we in een koel huis kunnen bridgen terwijl een gezellig zestiger jaren muziekje niet opdringerig de achtergrond vulde; Gerjo's partner Rob zorgde daarvoor; hij was groot fan van menig popgroep uit die tijd dat werd me wel duidelijk, met Golden Earring als topper. Ook speelde hij op zijn orgel voor ons; muziek en motorrijden waren zijn grote hobbies. Wij gingen aan het bridgen en wel 24 spellen. Was ontzettend relaxed en genoeglijk spelen zo in de privé sfeer; tussendoor wat praten waarbij menig onderwerp aan de orde kwam. Daar waar Roos en ik gedacht hadden om in Utrecht bij de Chinees op het station te gaan eten nodigde Gerjo ons uit voor de maaltijd en dat deden wij met groot genoegen. Liep zodanig uit dat we nog met de laatste gelegenheid terug konden van station de Maten naar Zutphen en niet naar Apeldoorn CS dus niet naar de Bilt maar naar Wijhe; was nog korter ook. Nog even in de tuin gezeten en bijtijds naar bed.

DNA

 Wonderlijk goedje dat DNA. In mijn studententijd heb ik bij een practicum biochemie DNA moeten isoleren uit een bacteriekweek, zal wel E. Coli zijn geweest, de laboratoriumbacterie bij uitstek. Ik weet nog dat je de celwand moest lyseren, oplossen met een bepaald enzym - denk ik - en direct ontstond een merkwaardig samenhangende klont slijmachtig materiaal. Ik weet het allemaal niet meer zo precies, maar het was echt een gel; een materiaal waarin water was gebonden tot een soort stevig snot. Dan met twee glazen staafjes werd dat "spul" opgedraaid als een klos garen en gedroogd; bleef bijna niets van over; een beetje poeder. Merkwaardige gewaarwording. Het heeft de wetenschappers aanvankelijk ook moeite gekost om de functie van DNA te ontrafelen en dat bleek achteraf wel een heel cruciale te zijn; alle informatie die een organisme tot een organisme doen vormen is in dat DNA vastgelegd; zonder DNA geen organisme. 
En nu na pakweg honderd jaar na de ontdekking van DNA kunnen we er van alles mee waaronder verwantschap tussen mensen vaststellen. Als sperma donor word ik daar stevig mee geconfronteerd; de eerste keer dat een "match" werd vastgesteld, met donor dochter Mariska was nogal wat! Later maakte ik op die manier met in totaal 8 donorkinderen kennis en dat alles via dat DNA, dat ook nog eens van individu verschilt en afkomstig is van de voorouders; mutaties en cross-overs in dit bijzondere molecuul maken die individuele verschillen. Slechts identieke tweelingen zijn gelijk.
Maar via de organisatie Myheritage krijg ik regelmatig bericht dat er nieuwe verwantschappen zijn gevonden:  3e tot 5e graad neef of nicht; dat is toch wel grappig. Nooit iemand met een herkenbare naam tot onlangs, de naam van mijn overgrootmoeder van moeders moeder kant (har har). En inderdaad, toen ik contact opnam bleek zij een mij bekende te zijn; een nicht van mijn moeder, een dochter van de jongste broer van mijn oma Mien, leeftijdgenote van mij. Dat deed mij nadenken; tenslotte ben ik al 74 en via mijn stamboom, het document dat aangetrouwde achterneef Karel dV heeft uitgezocht en vastgelegd beschik ik over een macht aan gegevens omtrent overgrootouders en betovergrootouders! Dus als iemand zich kenbaar maakt als 3e - 5e graads neef of nicht en over een stamboom beschikt moet je de overeenkomstige voorouder kunnen traceren; best leuk eigenlijk.
Zo hebben Gerti en ik ooit onze verwantschap kunnen vaststellen; onze oma's waren nichten, en Gerti beschikte over het trouwboekje van haar grootmoeders moeder zelfs geloof ik en daar vonden wij Roelof Landman en Artje Ariese, onze gezamenlijke voorouder waarvan we beiden nog het mitochondriaal DNA moesten hebben stelden we vast. Mitochondriaal vererf je louter via je moeder, voor de geïnteresseerde. maar is wat anders dan wat bij DNA verwantschapsanalyse wordt gebruikt.

De eerste hittegolf

Er wordt voor de komende week een heuse hittegolf aangekondigd; 5 dagen achtereen minimaal 25 graden en waarschijnlijk oplopend tot 30 graden. De eerste keer dat ik daarmee werd geconfronteerd was in de zomer van 1977 en wel in Griekenland. Dat jaar was ik in mei samen met Lien voor het eerst op een vliegvakantie en wel naar Griekenland. Ik vond dat vliegen toen die eerste keer reuze spannend weet ik nog en zat zenuwachtig kauwgum te kauwen, zodanig dat Lien zei dat ik niet zo ordinair moest zitten kauwen; bij iedere trilling van het vliegtuig vreesde ik dat we neer zouden storten har har.
Dat werd een heerlijke, onbezorgde vakantie; eerst een week rond de Peloponnesos met een huurauto, waarvan de accu verrot was zodat we na de eerste dagen de auto steeds door een stel Grieken moesten laten aanduwen. We hebben toen "bij toeval" Olympia en Epidauros met haar schitterende amfitheater gezien. Een tweede week naar Kos waarvan ik me de schoonheid van het onderzeese landschap heb leren kennen met duikbril en zwemvliezen. En niet te vergeten het genoegen van gebakken inktvis!
Toevalligerwijs moest ik dat jaar in de eerste twee weken van augustus al een tweede keer naar Griekenland voor een veertiendaagse cursus Immunologie op het eilandje Spetse. Daarom hield ik het weer aldaar in de gaten en zag dat er een hittegolf heerste; er werd al dagenlang een temperatuur van 30 graden gemeten. Ik zag er tegenop als een huis.
Uiteindelijk werd het een week die ik nooit zal vergeten, nu 45 jaar geleden; een week die mij wilde haren bezorgde en een andere kijk op de levensloop. Een tweede reden, naast de viering van Jokes 40e verjaardag die mijn gedachten deze week in nostalgie doen verkeren.

Bridge studeren

 Met bridgen heb ik een wonderlijke verhouding; enerzijds vind ik het een uitdaging, anderzijds vind ik het vaak ook een beetje zonde van m'n tijd omdat alle studie en inspanning geen verbetering oplevert. Ben ik niet gewend geweest in mijn leven, dat zal de reden zijn en dat wetende zet ik toch steeds weer door; het spel blijft intrigerend.
Roos had vandaag geen zin om te gaan wandelen en ik wel, dus na de koffie naar Dalfsen, een wandelpareltje op 30 minuten treinafstand van Wijhe. Ik heb daar een rondje, dat uitbreidbaar is uiteraard maar dat ook diverse bankjes kent. Het bridgestudieboek van Mollo had ik meegenomen en daar ben ik op een aantal bankjes lekker in gaan studeren; hoofdstuk 2 en 4, gaande over het tegenspelen probeer ik te begrijpen; is best heel moeilijk. En hoofdstuk 6 gaat nog weer een stuk verder. Het is echt een "Totalspiel", waarbij je rekening moet houden met wat de tegenstanders geboden hebben en dat ook vasthoudt bij je uitkomst, de belangrijke "eerste zet" van het bridgen. Het is uiterst boeiend en ik heb daarom ook best begrip voor die studenten destijds op Uilenstede die zich zo in het bridgen hebben verdiept dat zij, de studie op de tweede plaats zettend een boterham met bridgen zijn gaan verdienen. 
Stilletjes overdenk ik ook wel eens hoe het gegaan zou zijn als mijn jeugdvriend Bram en ik ons aan het bridgen hadden gezet in onze jonge jaren. In zijn familie werd al jaren gebridged; ik had van mijn grootmoeder al het kaarten, zij het klaverjassen geleerd en was best gek met kaartspelletjes. Uiteindelijk heb ik het bridgen pas in mijn studententijd opgepakt en ergens eind 70er jaren een cursus gedaan en de boekjes van Sint en Schipperhein bestudeerd; een vaste bridgepartner had ik nooit totdat Roos per se het spel in de vingers wilde krijgen en er aanzienlijk meer energie in stak. 

Een lange reis

Op het tuinterrasje

We waren gisteren na afloop van het feest in Gouda naar de flat gegaan en wilden vandaag doorreizen naar Wijhe. Een wandeling door  het bos lag voor de hand, maar ik stelde voor om via landgoed Sandwijck te gaan wandelen; het Houdringhebos ken ik zo langzamerhand wel een beetje erg goed. Altijd mooi dat oude landgoed dat door de werkgroep Sandwijck al jarenlang prachtig wordt onderhouden. Er was verder niemand behalve op de verhoging waar in vroeger tijden de koeien werden geholpen; daar zat iemand van de koelte te genieten onder het loof van de overhangende bomen. Wij liepen door over de Utrechtse weg, door park Bloeyendaal en door de stad Utrecht. Ergens op de Burg. Reigerstraat stelde Roos voor om iets te gaan gebruiken in de tuin van een klein restaurantje; was ontzettend leuk zo middenin de stad; een paar tafeltjes op een binnenplaatsje. Lekkere chocoladekoek, goede kop koffie en reuze genoeglijk zo onverwacht met z'n tweetjes; gezellig. Vervolgens liepen we door naar Utrecht CS. Daar namen we de eerste trein richting Wijhe, de Intercity naar Deventer; hadden we achteraf beter niet kunnen doen want naar later bleek was er een aanrijding geschied tussen Apeldoorn en Deventer en moesten we in Apeldoorn overstappen in het kleine Arriva stoptreintje naar Zutphen. Tot mijn grote verbazing paste er een enorm aantal reizigers in dit treintje en kon Roos zelfs zitten omdat een jongere haar de zitplaats aanbood. Uiteindelijk waren we nog redelijk op tijd in Wijhe.
Wèl had ik nog even gekeken op de menulijst van het Chinees restaurant op station Utrecht CS en daardoor besloten dat we binnenkort maar eens daar een rijsttafeltje of iets dergelijks moesten gaan doen!

Groot feest

 

Jokes vrienden zingen haar toe

Dit was toch wel een groot feest; mijn oudste werd 40 jaar geleden geboren en had Roos en mij gevraagd om dat mede te vieren. Het wordt een feest met een workshop en met sketches; nou dat beloofde wat. 
Deze hele maand al, vanaf 1 augustus, met de verjaardag van Anneke speelt het verleden een sterke rol in mijn gedachten. 40 jaar is dan zo'n kroonjaar. Joke's geboorte verliep bepaald niet vlekkeloos; uiteindelijk moest zij met een keizersnede ter wereld worden geholpen in het academisch ziekenhuis van de VU. Toen Joke het had over een sketch tijdens het feest bedacht ik mij dat ik wel een speechje zou kunnen houdern over hoe zij geworden was wie zij nu uiteindelijk was; haar moeizame geboorte en het eerste moment dat zij en ik samen waren en ik tegen mijn dochtertje in haar couveuse zei dat het nu allemaal ellende leek maar dat we vast veel pret zouden hebben in de toekomst en dat was ook zo.
Haar tweede jaar dat in het voorjaar de zon scheen en zij tegen de zonnestralen zei en met handgebaartjes zei: "kom maar", ze was toen al onder de indruk van de schoonheid van de natuur en dat zou zo blijven. Dat ze naar de tekenfilm "Dombo" keek en zo'n medelijden had met het olifantje toen zijn moeder werd afgevoerd: "komt wel goed hoor", zei ik en gelukkig vertrouwde ze me. Dat we, geïnspireerd door die film ook samen in de regen, al zingend een tent hebben opgezet in de tuin. Ach en nog meer verhalen uit de oude doos die ik natuurlijk tot vervelens toe heb gedebiteerd; ik hoorde haar al zeggen of denken: "dat is de honderdste keer pap", maar voor mij waren het toch wel de hoogtepunten in mijn vaderschap.
Het zou niet gebeuren, ik kwam in gesprek met een aantal van haar oude minnaars, die ook waren uitgenodigd en vrienden van haar, de broer Bas van Pieter en met de vader van Pieter en zijn vrouw. Leuk! Anneke verwaardigde zich zelfs om wat woorden met me te wisselen over haar wandeltocht over het Pieterpad.
Uiteindelijk ook een ontzettend leuke sketch van een stel van haar vrienden in het geïmproviseerde theatertje in de schuur; was ontzettend leuk en voor Roos en mij ook een mooi moment om te vertrekken; was een hele middag geworden uiteindelijk met veel en lekker eten en mooi weer in de tuin.

Begin augustus

 

Feest op Spetse 1977

De eerste twee weken van augustus zijn voor mij altijd een tijd van contemplatie, gevoed door nostalgie; dit jaar, 2022 wel in het bijzonder omdat het daarbij zelfs een aantal lustra bevat. Het mag dan ook nauwelijks toeval zijn dat ik nog een gaatje had in deze blog binnen dit tijdsbestek op 5 augustus, de geboortedag van grootmoeder Sientje die op 5 augustus 1897 werd geboren, hoe kan het anders, 125 jaar geleden, een bijzonder lustrum dus, hetgeen ik constateerde toen ik het uitgebreide overzicht van mijn voorouders bekeek om haar juiste geboortedag vast te stellen; ik dacht dat zij jarig was op 4 augustus en haar geboortejaar wist ik echt niet.
Mijn eerste stappen op het pad van de liefde begonnen op 1 augustus 1964 toen ik verkering kreeg met Lien; ook mijn eerste baan bij de VU kreeg ik begin augustus in 1972 nu dus 50 jaar geleden, vijf jaar later had ik dat onvergetelijke veertiendaags immunologie congres in Griekenland, op het eilandje Spetse vlakbij Hydra. Daar heb ik een bijzondere herinnering aan, zichtbaar op deze 45 jaar oude zwart wit foto, genomen door een plaatselijke fotograaf tijdens het gezamenlijk feestje aldaar. Heb daar een wat al te hartelijke vriendschap onderhouden met Christine, die ik ook later nog heb ontmoet; denk daar nog met veel warmte aan terug en nostalgisch als ik ben heb ik dat witte overhemd van die avond ook tot heden zorgvuldig bewaard; draag het nu pas weer intensief om te verslijten wellicht.
Maar de herinneringen gaan verder vooral die eerste augustus dat ik bij Anneke introk, op haar verjaardag nota bene in 1979, naar Bilthoven verhuisde in 1980 en naar de Bilt waar ik in 2017 voor het eerst in mijn leven op mezelf ging wonen, in de flat waar ik dit bloggie nu zit te schrijven. Joke die 40 jaar geleden werd geboren. Dat alles schiet deze veertien dagen sterk door mij heen. Oma Sientje 125 jaar geleden en vader Henk 100 jaar geleden en ik over ?? jaar. Zo gaat het; de ouden zeiden het al; de generaties zijn als de bladeren aan de bomen, ze gaan en worden vervangen door de nieuwe. Zal dat ook in de eerste weken van een augustus worden? en welk jaar dan?

Nicolaas Witsen

 Zijn naam kende ik slechts van de kade die naar deze voormalig burgemeester van Amsterdam is genoemd. Daarnaast was hij in de 18e eeuw tevens een van de bewindhebbers van de VOC. In een brief die deze hoogwaardigheidsbekleder schreef aan een collega las ik dat hij kritisch kijkt naar het ontbreken van wetenschappelijke interesse binnen zijn kring; informatie die hij van verre - het koloniaal gebied van de Nederlanden - tot zich krijgt via lieden uit het veld belandt steeds in de onderste laden van de administratie van de VOC.
Ik heb daar over wat zitten peinzen zeker nadat Andrea Wulf mij zo treffend attent had gemaakt op de niet aflatende wetenschappelijke interesse van de broeders Humboldt, Goethe en anderen die zich lieten voeden met wetenschappelijke waarnemingen vanuit alle hoeken van de wereld met briefwisselingen; de VOC liet haar informatie in de onderste lade.
Ik vroeg mij dan ook af of dat waar was en inderdaad heb ik nooit een standaardwerk in handen gehad over bijvoorbeeld de levenswijze van de Khoi San, de oorspronkelijke bevolking van Zuid Afrika, destijds energiek door van Riebeeck et al veroverd en tot de groentetuin gemaakt voor de VOC schepen die onderweg waren naar de Oost. Het boek "Stemmen uit zee", geschreven door een Zuid Afrikaan was het eerste dat ik hierover las; het Rijksmuseum heeft ook een tentoonstelling aan deze tijd gewijd. Maar van NLse auteurs ken ik geen overzichtsboek hieromtrent, geheel in lijn met wat Nicolaas destijds al schreef. 

Geen wolkje aan de lucht

 Hier een ouderwetse uitdrukking voor een situatie waarin zich geen problemen voordoen. Zojuist keek ik uit het slaapkamerraam, gewoon zomaar, niet omdat ik iets bijzonders verwachtte maar omdat het zonnetje zo mooi scheen en ik dankzij een zorgvuldig hitte resistentie regime de temperatuur in de flat redelijk in de hand kon houden zonder air conditioning of andere energie slurpende zaken; het is om half twee 's-middags "slechts" 26 graden Celsius in de bovenste lade van mijn dressoir waar ik de precisie thermometer uit de nalatenschap van Roos' vader bewaar, de temperatuur die ik definieer als kamertemperatuur. "Geen wolkje aan de lucht zover".
De ochtend heb ik voor een belangrijk deel doorgebracht met kijken naar de uitzending van "Zomergasten", programma van de door mij gesponsorde omroepvereniging - hoe kan het anders - de VPRO. Deze bijzondere uitzending was ons geadviseerd door een 89-jarige vriend van ons en hij had gelijk! Sandra Phlippen, econoom bij ABN-Amro was de gast; een combinatie van economie en sociologie was haar intellectuele bagage en dat leidde tot een bijzonder genuanceerde kijk op economische mechanismen als kapitalisme en het met elkaar omgaan binnen de samenleving, regeringsvorm en de energietransitie. Helaas zag ook Sandra in dat het uitblijven van een drastische ommekeer in de CO2 uitstoot een niet meer te keren klimaatcatastrofe zou veroorzaken; kortom nu of nooit. Helaas heb ik het gevoel dat deze catastrofe heden in alle hevigheid aanzwelt; straks geen drinkwater meer in Zuid Europa om maar iets te noemen.
En kijkend uit mijn slaapkamerraam, inderdaad geen wolkje aan de hemel maar wel een enorm aantal condens strepen van straalvliegtuigen; meer dan ik ooit heb waargenomen; ik zie het klimaat scenario uiterst somber in.    

Woestijnwandeling

 Op sommige dingen ben ik heel zuinig, zoals op mijn kortmouwige witte overhemd; heb het al meer dan 45 jaar en vanwege de goede kwaliteit van destijds - nog uit de 70er jaren - kan ik het nog steeds dragen. Maar ja, net als mijn zoon Peter ben ik nogal een sloddervos met mijn kleding; vooral het vrijhouden van vlekken is niet mijn forte, vandaar dat ik het alleen in uitzonderingsgevallen aantrek en dat is de laatste dagen het geval. Ik las een advies om in deze warme dagen enig gerief te ontlenen aan witte kleding; die stralen de warmte weer terug voor zover mogelijk. En toen moest ik direct aan dat witte overhemd denken en trok dat aan tijdens een wandeling hier in de buurt, zonder rugzak; met rugzak wil ik dat mooie witte overhemd gewoon niet dragen; wordt het vast vies. 
Verder met een petje op is het wel te hebben als je dat maar af en toe een beetje nat kunt maken en dat kan hier achter in het bos bij een plek waar ons waterleidingbedrijf een gracht vult om het grondwater voor de bomen enige watervoorziening te geven; schoon water en lekker koel. Zo heb ik een wandeling gemaakt die elke drie kwartier even langs deze drenkplek gaat om af te koelen. Zonder dat is het 's-middags gewoon geen doen meer om te gaan wandelen. Het is een hele kunst om een leefbare leefomgeving te creëren; 's-nachts de flat afkoelen, 's-morgens vroeg op het balkon lekker in de koele ochtendlucht ontbijten en wandelen met de drenkplek. En tussendoor met de fiets en de trein een boodschap o.i.d. doen.
In vroeger jaren gingen Roos en ik expres op de warmste dag van het jaar de wandeling over het Hulshorsterzand doen; we noemden dat onze woestijnwandeling; dat laten we het laatste decennium met die klimaatverandering en grote hitte wel uit ons hoofd.

Bramen alom

 

Verdord en toch vruchten

Hier in het bos hangen de bramen er redelijk goed bij. Ik neem mijn petje af voor deze struiken; het is gortdroog en desondanks hebben ze hun stengels en bladeren uitgeperst om bramen met sap te produceren. Niet iedere struik heeft dat gered, maar het verbaasde me werkelijk dat er zo veel eetbare bramen aan de verdroogde struiken hangen.
Bramen zijn goed in staat om zich ongeslachtelijk, vegetatief te vermeerderen; hun uitgebreide wortelstelsel staat daar gerant voor. Desondanks blijft die evolutie-gedreven geslachtelijke voortplanting buitengewoon manifest. Als boven vermeld zet de struik alles op alles om de vruchten, de bramen waarin de kans op evolutionair succes zich manifesteert te produceren; het lijkt wel het enige waar ze de hele periode van voorjaar en vroege zomer mee bezig zijn.
Het zelfde natuurlijk de dieren; let maar eens op de vogels die vanaf het voorjaar niets anders doen dan zich voortplanten en voedsel aanslepen voor hun nakomelingen. Die levensprocessen zijn een ongelooflijk sterke drive van het leven.

Cosmos

 Reflections on the different degrees of enjoyment presented to us by the aspect of nature and the study of her laws
Met deze zin begint Alexander von Humboldt zijn magnus opus "Cosmos" en die zin spreekt mij zo aan; de schoonheid van de natuur, gewoon wanneer je door een bos loopt of nog veel sterker, wanneer je door de bergen loopt geeft zo'n vreugde;maar ook het bestuderen van natuurlijke processen zoals ik tijdens mijn studie biochemie en vooral in de 10 jaren dat ik wetenschappelijk onderzoek mocht doen gaven mij zo'n intens genoegen. De eerste keer dat ik een levercoupe onder het microscoop zag; de prachtige structuren in zo'n cel, later ook in het electronen microscoop en met virussen die hun eigen biotoop hadden gemaakt binnen een cel. De patronen die weefselkweek van kippenembryo fibroblasten maakten; een schoonheid waar je bij eerste blik verbaasd over bent; de regelmaat die als vanzelf ontstaat.
Mede geïnspireerd door Goethe heeft Humboldt, aldus Andrea Wulf in haar onvolprezen biografie van deze grote wetenschapper een blik op de natuur die zowel wetenschappelijk als gevoelsmatig is; dat spreekt mij bijzonder aan.

Militaire dienst

 Gisteren, op weg naar de zuivelboerderij reed mij een jong stel tegemoet, hand in hand op de fiets; heerlijk zo'n pril jong stelletjes, een jaar of 15, 16 en smoorverliefd, zoals dat, althans in mijn jonge jaren normaal was. Tegenwoordig zie je het maar zelden; zo'n jongen met zijn arm om de schouders van het meisje, of zoals dit jonge stel lekker samen op de fiets. Emancipatie? Ik weet het niet, maar denk wel eens dat dat eeuwige gamen van die jongens op de computer, de spanning van het "vechten", oorlogje spelen in space game alle fysiologische elementen, die de biologische interesse voor de andere sexe uitmaken een beetje zijn ondergesneeuwd.
Anderzijds speelt, zo maakte Roos mij duidelijk heden een signaal van grote frustratie onder jonge mannen; misschien iets minder jong dan de 16 jaren als hierboven geschetst, maar toch nog in de studententijd. Zie je zo'n troep eensgezind geklede "heren" aan een gezamenlijk diner zitten en luisterend naar onzinnige, beschamende woorden van een tafelpraeses; het incident waarin de vrouw tot meerdere malen aan toe wordt geduid tot iets wat ik hier niet aan het scherm ga toevertrouwen. Ik heb het over het Amsterdams studenten corps, "vroegig" een vereniging waarvoor men respect had; nu minder denk ik, als het corps al niet ontbonden gaat worden.
Overigens was het vroeger ook niet altijd rozengeur en maneschijn; ik denk aan het incident op het Centraal Station waarbij mariniers, eveneens jonge mannen - die nog wel onder de wapenen waren - onderling georganiseerd de nozems te lijf gingen omdat deze onverlaten de meisjes van deze jonge mannen lastig vielen wanneer zij hun verloofdes hadden uitgezwaaid op zondagavond, wanneer die terug moesten naar de kazerne. Ik kan mij niet herinneren of "de maatschappij" het de mariniers kwalijk nam of er eigenlijk wel mee instemde dat zij deze onverlaten een lesje hadden geleerd. Zij namen het in ieder geval wel op voor hun vrouwen.
Wat is nu het opmerkelijk verschil tussen de huidige jonge man en die mariniers? Zou die militaire dienst van "vroegig" dan toch pas een "echte man" van je maken? Dat zei men destijds wel trouwens: "je diensttijd maakt een echte man van je!" Ik weet het niet; het disciplineert wel in ieder geval.

Verbazingwekkend

 Terwijl voor- en tegenstanders van de intensieve (Melk)veehouderij over elkaar heen buitelen; terwijl onze democratie kraakt onder het geweld van de boerenberoepsgroep, stond vanmorgen pront op de voorpagina van de Trouw een foto waarin "onze vorst" met een glas melk proost met een tweetal hotemetoten van een firma die apparatuur levert voor de melkindustrie; lust je nog peultjes. Mede de enorme investeringen die gepaard gaan met de toenemende intensiviteit van de landbouw vormen de  oorzaak van de problematiek.
Ik spreek zeker geen waarde oordeel uit over het boerenbedrijf; van kinds af aan is dat mij zeer dierbaar geweest. Ik heb na mijn werkzaam leven de gelegenheid ook aangegrepen om gedurende twee winters in de stal van onze lokale zuivelboerderij te helpen met vrijwilligerswerk; heerlijk die stallucht; fijn tussen de koeien!
De twee hoogtij dagen in mijn jeugd waren de bezoeken aan de boerderij van oom Aart, destijds veehouder met landbouw, kippen en een paar varkens, wat we destijds gemengd bedrijf noemden en tegenwoordig waarschijnlijk "keuterboertje". Een zandweg verbond de boerderij in de omgeving van Nijkerk met het wegennet; een beek herinner ik mij nog, braamstruiken, lisdodden en vooral natuurlijk de inpandige koeienstal, het kippenhok, het varkenshok, kalfjes, een paard op stal en die heerlijke landlucht. Naarmate ik ouder werd bleef het buitengebied, het boerenland me trekken; ik was gek met de natuur; eendennesten zoeken, in de heldere slootjes kijken op je buik liggend naar de visjes, torren en de schoonheid van de onderwaterplanten. In mijn tienerjaren met Lien achterop de brommer het Noord Hollandse boerenland verkennen en vaak lopend weer terug omdat de brommer het niet meer deed. Lammetjes, huppelend in het voorjaar, weidevogels, luidruchtig om je heen vliegend. Nog later met vriend Dick aan de wandel, niet alleen in de Alpen, maar ook en vooral in Nederland. Ik herinner mij nog goed een wandeling bij Alphen aan de Rijn; we staken een dijk over en daar achter was een weiland en een enorme herrie van weidevogels, grutto's, kieviten, tureluurs en wat er zoal verder vloog en piepte. 
Maar allengs werd dat allemaal minder; geen bloemen meer in de velden en heel weinig vogels meer en minder insecten. Zelfs geen koeien meer in de weilanden maar gemaaide weilanden als biljart-lakens; de koeien werden op stal gevoerd met vers gemaaid gras. Schaalvergroting alom, grote investeringen als melkrobots, enorme stallen en daarmee ook de weg terug versperrend. Hoe ons voorheen zo mppoie platteland is verworden tot een onaangenaam, saai en emissie producerend industriegebied wordt op ironische wijze beschreven in dit pamflet.
En nu zijn we dan als maatschappij behoorlijk vastgelopen; een altijd betrouwbare bevolkingsgroep loopt te hoop tegen de door ons zelf gekozen volksvertegenwoordigers en doet dat door de haar inmiddels beschikbare technische middelen gewelddadig in te zetten; dit loopt volledig uit de hand. Ik hoop van harte dat we er als gemeenschap uit gaan komen, maar ik vraag me af welke kant de weegschaal uit zal slaan. Ik wens de betrokkenen veel wijsheid.
En met onze koning zou ik willen zeggen: "Proost!", of was dit gebaar van heden in de krant weer "een beetje dom?".

Beetje verward

 

Zo'n trein met nieuwe auto's verwart mij

Vanavond rond een uur of acht zat ik op een bankje bij het korenveld wat voor me uit te peinzen. Op de vraag die ik vandaag kreeg "hoe het met me gaat" heb ik naar waarheid geantwoord: "ik ben een tevreden en dankbaar mens"; inderdaad kijk ik met tevredenheid naar mijn leven van heden en verleden; en op 74 jarige leeftijd heb je niet zo gek veel toekomst meer en daar zit ik ook niet mee.
Waar ik wel mee zit is toch wel de rare instabiele situatie in de wereld; zowel internationaal als nationaal is het zo onrustig om het maar eens eufemistisch te zeggen. Ondanks de aankomende klimaatellende, die toch ons aller zorg zou moeten zijn (al meer dan 50 jaar overigens) wordt er oorlog gevoerd, rijden er steeds meer auto's op de weg met meestal slechts 1 persoon met 500 kg ijzer om zich heen, vliegt men meer dan ooit en neemt vrijwel niemand een persoonlijk besluit om het eens wat minder te doen. Daarnaast lijkt ons politiek stelsel ook in crisis; anarchie alom zowel vanuit de Corona opstandigen als de boeren voelen zich zodanig in de hoek gezet dat er een onwaarschijnlijke spanning is opgebouwd. Tja, dat zit me allemaal niet lekker.
En dan schiet me altijd een lied te binnen, nu "misschien wordt het morgen beter, maar het wordt toch nooit goed", en ik heb geen idee van wie dat is. Even kijken of het op Youtube staat. CornelisVreeswijk dus!

Brutaal?

 Bij het heideveldje in "mijn bos" staat sinds enkele jaren een bankje; ik zit daar graag wat te peinzen en vaak ook te praten met anderen die van dit openbaar meubelstukje gebruik willen maken. Onlangs nog zat ik daar en kwam een oudere dame vragen of ze bij me mocht zitten; natuurlijk mocht dat; ik ga altijd expres een beetje aan de kant zitten zodat het anderen duidelijk mag zijn dat ik het bankje niet voor mezelf wil gebruiken.
Nu met die warme dagen is dat bankje voor mij een welkome zit na een eerste vijf kilometer van huis. En zo ook een dezer dagen; ik had m'n 5 kilometertjes achter de rug en zag dat er al iemand op het bankje zat. Ik ging er heen en zei: "even uitpuffen hoor", en zag dat de meneer die er al zat aan het telefoneren was; "nou ja, geen praatje dus", dacht ik nog, maar tot mijn verrassing richtte de heer zich enigszins geïrriteerd naar mij en zei tot mijn stomme verbazing: "ik voer een privé gesprek"; kennelijk dacht hij dat ik zat mee te luisteren en toen ik wat verbaasd afwachtte van "wat nu?", stond hij boos op en zei: "u bent wel brutaal", mij verbluft achter latend. 
Na enige tijd liep ik verder en daar stond genoemde heer nog steeds te telefoneren net als al die mensen in de trein tegenwoordig; toch ook vaak persoonlijk denk ik har har. 
Ik liep te peinzen wat er toch een misverstanden over niets kunnen ontstaan; als joviale Amsterdamse bejaarde jongen had ik zo'n reactie niet voor mogelijk gehouden. "Misschien iets voor Beatrijs", die een rubriek heeft in de Trouw waarin je dergelijke maatschappelijke probleempjes kunt voorleggen aan deskundig oordeel. Zo'n bankje is toch voor algemeen gebruik en kun je toch niet reserveren?! Dat alleen al. 

Prachtige compositie

 Ruim 20 jaar geleden hebben Roos en ik de eerste schreden op het pad van het componeren gezet. Aanleiding was enerzijds onze gezamenlijke liefde voor het lied en inspiratiebron toch vooral de pracht van het Luxemburgse landschap waar wij regelmatig wandelden. In het voorjaar had je daar zo'n witte pracht van sleedoorn langs de paden. Roos kon niet alleen zingen, maar ook goed dichten en produceerde een twaalftal, vaak prachtige gedichten. Ik had het op mij genomen om die gedichten te voorzien van bijpassende piano begeleiding; had ik nog nooit gedaan, maar wonderlijkerwijze inspireerden de teksten van Roos' gedichten mij direct tot melodieën, echter, het uitwerken daarvan tot partituren was voor mij een hels karwei; kon ik goed piano spelen, daar had ik de grootste moeite om e.e.a. omgekeerd ook vast te leggen. En naar mijn aard, gaf ik het dan ook op. Een enkel lied had ik van begin tot eind uitgewerkt, maar de meeste heeft Roos toen uitgewerkt en tot partituren gemaakt. Die zijn ook uitgevoerd tijdens de openbare viering van haar 50e verjaardag; bravo! zeg ik nu tegen onszelf tegen de achtergrond van wat er sinds die tijd allemaal is gebeurd. Roos is namelijk doorgegaan met componeren, heeft les genomen en heel veel energie en creativiteit tentoon gespreid.
Vandaag liet zij mij een nieuwe serie liederen horen die mij vaag bekend voorkwamen van de geluiden die zij aan haar elektronisch op de computer vastgelegde partituren kon ontlokken; ik heb de grootste moeite om die elektronische geluiden cerebraal om te zetten tot muziek, laat staan tot gezongen liederen. Maar nu had ze van een aantal nieuwe liederen de repetitie resultaten van zangeres en pianist; ik was zeer onder de indruk en kon niet anders dan met dit resultaat enorm prijzen; ze is een echte liedcomponist geworden! 

Tekort aan zuurstof

 Hoe oud zal ik geweest zijn? Precies weet ik het niet maar ik moet toen toch al enig chemisch besef hebben gehad want ik maakte me er een beetje zorgen over dat we door het verbranden van kolen de zuurstof uit de atmosfeer gebruikten en dat we die voor onze ademhaling nodig hadden. Kennelijk had ik er geen idee van dat de hoeveelheid zuurstof in onze dampkring zo ontzettend groot was; 20% van de atmosfeer bestaat uit zuurstof. En weet u hoe die is ontstaan? Waarschijnlijk denkt u door de planten die CO2 omzetten nodig hebben voor hun groei en daarbij zuurstof afscheiden. Dat is slechts gedeeltelijk waar; de meeste zuurstof is in de miljarden jaren die de aarde oud is gemaakt door bacteriën, de stromatolieten die groeiden in ondiepe delen van de zeeën en in die onmetelijke hoeveelheid tijd de atmosfeer enorm hebben veranderd; vrije zuurstof was er nog niet voordat die micro organismen aan de productie begonnen en daardoor een enorme uitsterving veroorzaakten onder de micro-organismen die niet tegen dit agressieve gas konden. 
Later begreep ik dat de verbranding van kolen en olie de hoeveelheid zuurstof niet in gevaar zouden brengen omdat daar enorm veel van was maar in de jaren zeventig vernam ik dat de CO2 die bij die verbranding vrijkomt een broeikas effect heeft en dat daardoor het klimaat zou veranderen. 
Aanvankelijk verwachtte ik dat er ontwikkelingen op gang zouden komen om alternatieve mogelijkheden van energie ontwikkeling, met name zon en wind - op gang zouden komen en dat er gewerkt zou worden aan opslag van energie, maar weinig tot niets van dat al. Tevens dacht ik dat het niet zo'n vaart zou lopen en dat het lang zou duren, maar dat is inmiddels wel onjuist gebleken; we zitten nu middenin de aanloopfase en het gaat nog veel erger worden. Hitte, droogte, stormen, overstromingen en daardoor vluchtelingen, hongersnood, oorlog en alle andere paarden van de apocalyps. 

Het is een wonder

 

Snoek, foto Hans van Zummeren

Enkele tientallen jaren geleden heb ik mij verdiept in complexiteit; zoals het woord al zegt, een complexe aangelegenheid. Complexe systemen hebben tal van eigenschappen onder de zinspreuk:"alles hangt met alles samen". In de biologie is daar zeker sprake van, denk maar aan de ecologische systemen waarbij van micro-organisme tot de hoogste praedator in samenhang met de geologie en de meteorologische omstandigheden met elkaar samenhangen. Wat ik als voorbeeld nog vaag weet te herinneren waren de grote meren van Friesland, destijds nog grote waterplassen met helder water, waterplanten, vissen in allerlei soorten, algen, watervlooien en de snoek als de belangrijke praedator, Watervlooien aten de algen, de algen hadden zonlicht nodig, de vissen aten de watervlooien en de snoek at de vissen. Dat was in het kort het systeem zo'n beetje in een notendop. Natuurlijk complexer met de voedingsstoffen die uit de poep van alle dieren weer in het systeem terug kwam en ongetwijfeld een rol voor bacteriën en bacteriofagen etc. De waterplanten zorgden voor de schuilplekken voor de vissen die daardoor en doordat de watervlooien de algen opvraten was er voldoende licht om de waterplanten te doen groeien die op hun beurt weer de zuurstof leverden voor de dierkens. Dit evenwicht had honderden jaren voor prachtige natuurgebieden zorg gedragen totdat de intensievere landbouw en landbouwgif het evenwicht verstoorden. 
Gevolg was dat de watervlooien de alg niet meer in bedwang konden houden, waardoor het water troebel werd, waardoor de waterplanten onvoldoende licht ontvingen en de snoek zijn prooi niet meer kon bejagen. In plaats van de snoek kreeg de brasem een belangrijke rol in dit nieuwe evenwicht; deze soort woelt in de grond om voedsel te verkrijgen en vertroebelt het water daarbij nog meer. Het eindresultaat is dat van onheldere meren, waarvan wellicht nog steeds sprake is. 
Destijds zijn allerlei pogingen gedaan om de oude situatie te herstellen; zelfs als de aanvankelijke oorzaak van het omslaan van het evenwicht, c.q. landbouwgif en overmatige bemesting, werden weggenomen als factoren herstelde zich het oude evenwicht niet.
En nu naar de titel van deze blog. Ik verwonder mij er heel sterk over hoe een toch relatief kleine invloed onzerzijds, d.w.z. de 1.1 graad verhoging van de gemiddelde temperatuur op aarde zo'n enorme invloed heeft op de meteorologische omstandigheden. Lokaal gebeuren de verschrikkelijkste dingen; enorme overstromingen, wervelstormen van ongekende afmetingen, droogte perioden die zelden optraden.
Dat het de tienduizend jaar die het holoceen inmiddels heeft geduurd zo relatief rustig is geweest is werkelijk een wonder. Ik ben ervan overtuigd dat zelfs als "we" nu zouden stoppen met het verbranden van fossiele brandstoffen deze situatie niet zal wederkeren; maar als we zo doorgaan zullen we zonder twijfel in een apocalyps verdwijnen en naar ik vrees is dat heden gaande; niemand trekt zich wat aan van de ernstige waarschuwingen die ons al vanaf de zeventiger jaren om de oren vliegen. Met pijn in m'n ziel loop ik in het bos hier achter en hoor voortdurend het verkeer in de verte en de vliegtuigen boven; CO2 maken, dat kunnen we, en wel honderd keer zo veel als alle vulkanen bij elkaar?!
Doet me in de verte denken aan wat ik "vroegig" wel eens tegen m'n zonen zei: "het enige dat jij goed kunt is van goed eten stront maken", een uitdrukking die ik niet zelf bedacht had hoor, maar die wel van toepassing is op het gedrag van Homo sapiens sapiens, de wijze mens die van het prachtige holoceen een puinhoop maakt en daarbij de eigen habitat ten gronde richt. Het holoceen; een wonder van meteorologisch evenwicht in een buitengewoon complex systeem, moeder aarde; adieu.

Gewoon in de berm

 

Natuur in Wijhe

Vorige week, tijdens een van onze wandelingen in de buurt van Kempten in Beieren hebben we van die fraaie plekken gezien waar nog een keur aan verschillende planten stond te midden van die steriele, door de landbouw gedomineerde landerijen. Vaak  aan de rand van de weg in een berm die niet vergiftigd of begraasd was, maar gewoon z'n biologische gang had kunnen gaan. De natuur is feitelijk heel veerkrachtig als ze de gelegenheid krijgt; zo zag ik dat ook op het universiteitsterrein hier in de buurt van Bilthoven; op een terrein dat was geëgaliseerd voor verdere bebouwing ontstond feitelijk een ruderaal stuk land dat direct werd begroeid door een keur van bloeiende pionier soorten; voor een deel met ingewaaide zaden maar waarschijnlijk ook met zaden die op een gelegenheid lagen te wachten om te ontkiemen zoals de klaprozen.
Roos stelde mij voor om een avondwandelingetje te maken in een nieuw deel van de wijk in Wijhe waar zij woont. Grappig begon dat in een stuk dat je als bos kunt omschrijven; eikenbomen van zeker meer dan honderd jaar oud en verderop zo'n ruderaal stuk, al dan niet ingezaaid met wilde planten waarvan een groot deel in bloei stond. Ik was er behoorlijk van onder de indruk; de gemeente Wijhe heeft een stel progressieve natuurbewuste beleidsambtenaren aan het werk; ook de stadsarchitectuur acht ik, binnen mijn beperkte kennis daarvan progressief en heeft Wijhe tot een bijzonder aangenaam dorp weten te maken. Maar ook hier; al die auto's; is dat nou echt nodig? Ze staan er vooral erg lelijk te wezen in dit mooie dorpje.
Ik was opnieuw verrast door de snelheid waarop de natuur zich weet te herstellen. Ik heb dat ook op de Stabrechtse heide gezien waar een "alles verwoestende" brand juist een schitterend herstelde natuur mogelijk heeft gemaakt.
Wellicht dat de aarde zich uiteindelijk ook zal herstellen als de mensheid haar destructief gedrag weet in te tomen of als soort verdwijnt.

Beetje uit z'n doen

 

Dat smaakte toch wel

Mijn eerste ervaring op het gebied van huilende kinderen heb ik opgedaan tijdens een bezoek aan een bestuurslid/huisarts van het Huisartsenlab Utrecht waar ik destijds hoofd lab was. Op weg naar ons vakantieadres in Frankrijk deden wij het artsenechtpaar ergens in Noord Limburg aan; ze hadden een zevental kinderen die ergens in de tuin rustig aan het spelen waren terwijl moeder een enorme pan gehaktballen stond te braden, herinner ik mij nog. We dronken koffie en plotseling een enorm gehuil van een van de kinderen, waarop vader en moeder doodgemoedereerd verder gingen met het gesprek. De vader/huisarts zei dat hij aan het huilen direct hoorde dat er niets aan de hand was; slechts de schrik van het vallen was de oorzaak van het ongerief.
Vandaag gingen Roos en ik op bezoek bij Jessica; nog in het kader van de afloop van de housewarming party waar wij door onze vakantieweek geen deel van hadden kunnen uitmaken. Jessica had ons al gewaarschuwd dat Joris moeilijk te hanteren was; hij huilde maar en ze dacht al dat er heel wat aan de hand was. Roos en ik ontmoetten elkaar in Utrecht CS rond half elf en namen daar de snelbus naar Sliedrecht station Baanhoek; vanaf daar is het een half uur lopen naar waar Peter en Jessica nu al enkele weken wonen; ze zijn er in geslaagd om een leuke eengezinswoning te kopen, tegenwoordig geen sinecure; proficiat kids! Aangekomen in Baanhoek liepen we op geleide van - hoe kan het anders - Komoot naar de nieuwe behuizing; tot onze verbazing liep de door deze onovertroffen App aangegeven wandeling door een ontzettend fraai stuk Zuid Hollands polderlandschap; slootjes met eendenkroos, watervogels, rietsigaren, het kon niet op en uiteindelijk terug op de rivierdijk naar Papendrecht, naar de relatief nieuwe wijk waar onze kinderen en Joris nu wonen.
Jessica stond ons al op te wachten en Joris verwelkomde ons inderdaad met luidruchtig gejammer; hij was ook niet van Jessica's schoot te verdrijven en wilde hooguit een paar minuten bij "opa" zitten. Volgens Roos en mij was er weinig aan de hand; het leek meer op algemeen onbehagen dan op daadwerkelijk iets mankeren. Ik opperde dan ook dat hem wellicht een stevige drol dwars zou zitten. Gelukkig viel hij in slaap op Jessica's schoot; ze bracht hem naar z'n bedje zodat wij in alle rust wat met elkaar konden praten tijdens de lunch. Ik had als gewoonlijk een paar sneden rozijnen-notenbrood meegenomen. We bewaarden daarvan een stuk voor Joris; hij lust dat zo graag.
Na een uurtje werd meneer weer wakker en was iets beter aanspreekbaar, maar zette het af en toe weer op een jammeren. Wij gingen er weer vandoor en kregen een app van Jessica dat hij op de valreep nog "dag opa" had gezegd; ook een foto later dat hij aan het krentenbrood zat te knagen met het bericht dat hij ook stevig had gescheten, zij het geen harde drol. Viel allemaal gelukkig nogal mee.
Onderweg stelde ik voor dat ik met Roos mee zou gaan naar Wijhe; helaas had Jessy de afspraak voor morgen moeten afzeggen.

Alexander zag het al

 

Alexander Humboldt, later "von" Humboldt, had een uitzonderlijk groot universeel wetenschappelijk inzicht waarvan Andrea Wulf in de biografie over zijn leven zeer indringend weet te verhalen. Zijn grote bekendheid heeft hij verworven met zijn 5 jarige wetenschappelijke onderzoeksreis door het Zuid Amerikaanse continent. Waar ik nu op wil duiden is dat hij bij die reis al opmerkte wat een onthutsend desastreuze uitwerking het kolonialisme van de westerse mens op dit van nature zo evenwichtig landschap had. In dit geval waren het de Spaanse kolonisten die het land puur voor de winst exploiteerden en een woestenij veroorzaakten en dat met "behulp" van de door Humboldt zo verafschuwde slavernij. Hebzucht was de drijfveer van dit uitbuitingsgedrag dat kennelijk vooral bij de westerse mens was en is ingebakken. Kijk maar eens wat andere koloniale bezetters hebben aangericht in Congo en Nederlands Indië, zoals indrukwekkend werd beschreven door David van Reybrouck in zijn twee epische werken.
Reybrouck noemde het in zijn lezing al dat wij heden de toekomst aan het koloniseren zijn met vergelijkbare gevolgen, het achterlaten van een woestenij; het koloniseren van de toekomst.
Nu heb ik een boek onder handen/ogen met de onheilspellend titel "The uninhabitable earth" van David Wallace-Wells; ik word er helemaal naar van als ik lees wat er kan gaan gebeuren als we niet per direct stoppen met de emissie van CO2 oftewel met het gebruik van fossiele brandstoffen; dat gekke lied: "het is gedaan met die ouwe sopraan", schiet mij telkens te binnen als ik aan de toekomst van de mensheid denk. Ik hoop maar dat de mensheid zijn door Linnaeus toegekende naam: "Homo sapiens sapiens" waar zal kunnen maken maar heb er een hard hoofd in. Ik vrees dat er een uitgewoonde aarde zal resteren net als die door de Spanjaarden uitgewoonde gebieden destijds al in Zuid Amerika. 

Wat een wetenschapper

Na ontbijt en koffie vertrok Roos weer naar Wijhe. Het is voor haar een hele reisweek; donderdag gaan we naar Papendrecht en vrijdag komt Jessy hier bij mij op de flat gezellig bijpraten en eten. 
Al zappend op mijn e-reader kwam ik de biografie van Alexander von Humboldt tegen; een fantastische samenvatting van een bruisend wetenschappelijk leven op heel toegankelijke wijze geschreven door Andrea Wulf. Het boek maakt opnieuw een diepe indruk op mij; ongelooflijk hoe hij in een keur van uiteenlopende wetenschappelijke richtingen de aarde waarneemt; filosofisch maar vooral ook nauwkeurig metend en steeds de juiste conclusies trekkend. Nog ver voor Wegener concludeerde hij al dat Afrika en Amerika ooit aan elkaar vast hebben gezeten; de vorming van de aardkorst door vulkanisme, de samenhang tussen verschillende geologische processen; de evolutie; het is niet te geloven hoe hij op eigen momentum steeds de juiste conclusies trok.
Ik heb er deze dag mee doorgebracht omdat de hitte buiten het niet mogelijk maakte om iets anders te doen dan stil liggend op bed met alle ramen, deuren en gordijnen gesloten niet bewegend te lezen. Was eigenlijk best een lekker dagje al met al. 
Terwijl ik lag te lezen ging af en toe de smartphone. Natuurlijk had ik Hugo gefeliciteerd met zijn 38e verjaardag; 38 jaar geleden was het ook zo zonnig, maar niet zo heet; toen nog geen duidelijke effecten van de klimaatverandering zoals heden. Hij meldde mij dat het de saaiste verjaardag ooit voor hem zou worden. Bij het bezoek aan Londen dit weekend heeft hij Corona opgelopen; al voor de tweede keer begreep ik. Het is een wel verdraaid mutatief virus, net als Influenza. Hij zat in quarantaine in de logeerkamer; arme ziel.
Ik had nog contact met Simon; hij is woonachtig in de buurt van Malaga waar er zo'n hevige bosbrand gaande was. Hij had inderdaad angstige tijd achter de rug; tot op 2 km afstand had de brand gewoed en zij wonen slechts 100 meter van de rand van het bos. Bij ons is het heet, maar daar in Spanje nog een graadje erger. In Italië, de Po vlakte valt de landbouw helemaal om vanwege hitte en droogte; waar gaat dat heen?

Temperatuur management

 

Doorluchten en de gordijnen dicht houden

Had ik zaterdagavond bij thuiskomst alles open gezet om de behoorlijk warme flat wat af te koelen, daar was het zondagmorgen gewoon steenkoud; Roos vertelde me dat het die afgelopen nacht slechts 6 graden was geweest. Ik had gewoon koude benen gekregen; best een lekker gevoel. Maar toen ik 's-middags even een wandelingetje wilde maken in het bos was het gewoon te warm en onaangenaam; had ik in vroeger jaren geen last van, maar nu ben ik snel weer naar huis gegaan om in alle rust de middag door te brengen met lezen.
Ook afgelopen nacht had ik weer alles open gelaten en was het vanmorgen lekker opgefrist in huis. Overdag doe ik alles dicht, inclusief de gordijnen om de warmte buiten te houden. En dat lukt wonderwel; terwijl het buiten tegen de veertig graden wordt, daar wordt het binnen hooguit 27 graden aldus de nauwkeurige thermometer die ik uit de nalatenschap van Roos' vader heb overgehouden.
Roos ging vandaag naar de begrafenis van een oom van haar; ik kon niet mee vanwege verplichtingen in het kader van een RIVM onderzoek naar de werkzaamheid van een meningitis vaccinatie waaraan ik als proefpersoon deelneem. Ze kon gelukkig met haar zus meeterug rijden naar Bunnik zodat ze redelijk snel hier op de flat was. Ik had een ragout gemaakt en diende die op in de bijbehorende bakjes; smullen geblazen.
We hebben op het achterbalkon gezeten totdat de zon onderging en de muggen het Roos lastig begonnen te maken. En weer alles open behalve van de slaapkamer deur en raam. Anders komen de muggen voor hun bloedmaal en dat vinden we niet zo prettig. Kortom, een heel management model har har.

Zandbak voor Emily

 

Emily in de zandbak

Natuurlijk hebben we er als moderne mens met onze almaar voortschrijdende techniek een puinhoop van gemaakt; onze natuurlijke habitat is inmiddels veranderd in een steenwoestijn met snelwegen en fabrieken. Neemt niet weg dat ik erg in mijn schik ben met die moderne communicatiemogelijkheden en ook vreselijk trots op onze soort die nu met de nieuwste ruimte telescopen processen zichtbaar kan maken die miljarden jaren geleden hebben plaatsgevonden. Of iedereen er zo tegenaan kijkt betwijfel ik, maar die wetenschappelijke ontwikkelingen stemmen mij met trots en vanmorgen heb ik er volop van kunnen genieten.
Vroeg in de morgen ging mijn smartphone piepen; een WhatsApp zo te horen. Ik was al heerlijk uitgeslapen en keek wat er aan de hand was; het was Martijn die mij vanuit Indonesië vroeg of ik vandaag gelegenheid had voor een video call. Nou, dat had ik wel en wel direct. Martijn wilde alleen nog een droog hemd aantrekken omdat hij had gefietst in de Indonesische hitte. En even later zaten we - beiden glunderend - met elkaar te video chatten zoals dat heet. Leuk hoor en of je bij elkaar op visite bent. Margot en zelfs de kleine Emily namen af en toe deel aan het gesprek. 

Oogst uit de tuin van Roos

Martijn en ik zijn beiden niet zo van het telefoneren, maar zo af en toe even zo bij elkaar inbreken met een video gesprek is heel iets anders. Je praat heen en weer en je laat wat zien. Het toppunt voor mij was toch wel de kleine Emily, spelend in de zandbak die gewoon in huis staat; overgenomen van andere Europeanen waarvan de kinderen inmiddels te groot waren voor de zandbak. Emily zat heerlijk te spelen en te voelen aan het zand, scheppen en kliederen; prima!
We spraken o.a. over de klimaatverandering en dat het hier zo heet wordt de komende dagen. Ik vroeg of je in zo'n tropisch gebied bij evenaar ook veel merkt en tot mijn verbazing bleek het daar voor het eerst in mensenheugenis te hebben gehageld en wel met hagelstenen zo groot als tennisballen. Hun hulp dacht werkelijk dat de wereld aan het vergaan was zo erg was het. En toen was het echt tijd voor het ontbijt daar aan de andere kant van de wereld die dankzij de moderne techniek wel "om de hoek" lijkt te zijn. Leuk begin van de week na een fijne vakantie.
Even later kreeg ik een WhatsApp van Roos met een foto van "de oogst" uit haar tuin. De afgelopen week zijn de bonen en de bessen stevig aan de groei gegaan met een flinke opbrengst als gevolg. Leuk!

Lekker doortochten

 Heel verstandig waren we gisteravond op tijd naar bed gegaan; de wekker stond op 5.45 uur, het ontbijt zou om 6 uur klaar staan en de bus om 7 uur vertrekken. Keurig tien minuten voor tijd werd ik uitgerust wakker en deed alvast de gordijnen open; Roos heeft altijd wat moeite om de wereld waar te nemen als ze geforceerd wordt wakker gemaakt dus maakte ik een voorzichtige entree voor haar mogelijk. Beetje porren en fluisteren en daar was ze dan. Hup douchen en aankleden en naar beneden voor ons laatste overheerlijk ontbijt. "Nou dat was het dan weer", bedacht ik mij toen ik bij het weggaan nog een lekker chocolade broodje meenam voor onderweg. Boven de rugzak ingepakt, kamer gecontroleerd en daar gingen we weer voor de terugreis. Lijkt zo'n week in het begin eindeloos, daar is zij toch relatief snel weer afgelopen. Onderweg herkende ik punten die we op de heenweg hadden gepasseerd en dan realiseer je je toch wel dat het nog maar kort geleden was; wat is tijd toch een relatief begrip. Toen ik aan tafel sprak met iemand over processen van miljarden jaren zag ik haar al zo onbegrijpend staren, maar dat hangt kennelijk ook samen met ons wat gering inlevingsvermogen waar het tijd betreft. Ik sta daar zo vaak bij stil; ook waar we over geologische processen spreken; het gaat over miljoenen jaren; als soort bestaan wij pas enkele honderdduizenden jaren en de moderne, technologische mens pas enkele honderden jaren. Maar onze impact op onze leefomgeving begint ons de laatste 2 decennia parten te spelen; een flits geologisch gezien.
Maar goed, wij waren onderweg naar huis maar moesten noodgedwongen nog een extra stop maken voor Eindhoven. Dat werd bij een parkeerplaats in NL waar een KFC annex La Place restaurant waren. Stom genoeg had ik La Place niet gezien en togen wij direct naar KFC alwaar we iets zouden nuttigen; moderne techniek alom. Roos probeerde via een touchscreen iets te bestellen; bij het zien van deze mij volkomen vreemde manier van handelen kreeg ik direct vluchtgedrag en zou daar zeker aan hebben toegegeven als ik niet zo nodig had moeten pissen. Nu kreeg ik bij terugkomst een dienblaadje met daarop iets eetbaars dat ik met grote tegenzin naar binnen heb gewerkt. Overigens smaakte het dankzij de fantastische trucs van de voedingsindustrie uitstekend, maar dit zal ik nooit meer meemaken.
We gingen na de verplichte rusttijd van onze chauffeur verder en namen afscheid bij station Eindhoven. De meesten van het gezelschap gingen hier verder al dan niet met de trein, auto of zelfs lopend. Wij gingen samen tot den Bosch; Roos ging verder naar Wijhe en ik met de trein naar station Bilthoven. Ik liep via het bos terug naar huis; fijn om weer in de flat te zijn; het was behoorlijk warm, maar buiten koelde het snel af. Ik liet de hele nacht alles lekker doortochten zodat de flat lekker afkoelde. De komende dagen schijnt het erg warm te gaan worden.

Eindelijk naar Kempten

 

Spits van het oude klooster

Vandaag was er sowieso geen excursie mogelijk; chauffeur Will moet deze dag een rustdag nemen en terecht. Morgen is de terugtocht gepland en dat is een reuze inspanning mijns inziens, althans voor de chauffeur. En dus is er nu de gelegenheid om eindelijk de plaats Kempten te bezoeken. Hotel Waldorf ligt ver van het centrum, d.w.z. iets van 2 kilometer; voor ons wandelaars dus een peulenschil. En zo vertrokken wij hedenmorgen na weer een voortreffelijk ontbijt, zij het zonder "Rote Krütze" op weg naar Kempten. Het zou de eerste, de oudste stad van Beieren zijn, dus gingen wij toch wel met enige verwachting richting oude stad, Innenstadt aldaar. We konden het niet zo makkelijk vinden en moesten tot twee keer toe vragen waar die Innenstadt dan wel moest zijn. En uiteindelijk vonden we die wel maar we verzuimden om erover naar huis te schrijven. Slechts de fraaie kerk kwam daar misschien voor in aanmerking.
Wel vonden we een aardig hoekje met een klein fonteintje waar we ons boterhammetje naar binnen schoven en ik mijn petje kon bevochtigen. Natuurlijk had Roos weer een mooie wandeling ontworpen die uiteindelijk eindigde in een stuk dat we eerder hadden gelopen en bij de beek die door Kempten loopt. Ook daar kon ik de pet weer bevochtigen; was best nodig want het was warm.
De overige leden van ons gezelschap hadden deze middag gebridged zodat het avondbridge verviel; wij hadden ons daarvoor afgemeld; voor ons is het al met al toch vooral een wandelvakantie met 's-avonds lekker bezig zijn met bridge. Wèl meldden wij ons rond 18 uur in de bridgezaal om gezamenlijk het bridgedeel af te sluiten. Daarna diner en terras als gebruikelijk. Roos pakte alvast de rugzak in; ik doe dat morgenvroeg wel; is zo gepiept.

Mooi gedichtje

 

Roos poseert voor wandelfoto

Zou er vandaag een excursie naar Lech plaatsvinden daar concludeerde reisleiding en gezelschap dat het toch eigenlijk zonde zou zijn om zo'n lange busreis te ondernemen; daarom werd het programma veranderd met een bezoek aan een aardig plaatsje hetgeen Roos en mij weer het excuus verleende om lekker aan de wandel te gaan. Roos had nog een wandeling vanuit het hotel en dan een andere kant op. En daar gingen we weer na het ontbijt genoten te hebben. En dat ontbijt mag toch wel een vermelding krijgen in dit blog; een buitengewoon uitgebreid ontbijtbuffet siert iedere dag weer de entree naar "onze" eetkamer. Een keur aan fruit en yoghurt mogelijkheden, daarnaast uitgebreid kaas en vleesbeleg om de enorme uitstalling van boterhammen en broodjes te beleggen; het kan niet op. Te laat maakte Roos mij erop opmerkzaam dat "dat rode daar" Rote Krütze betrof, een lekkernij die wij uitgebreid hebben mogen nuttigen bij onze bezoeken aan Harz en Allgau. Helaas was deze de laatste twee ochtenden niet bij de uitstalling, maar daarom niet getreurd. De boerenleverworst, de verschillende nuesli's en ander lekkers maakte dat ontbreken meer dan goed. Aangezien het diner toch wel uit seniorenporties bestaat die mij als wandelaar niet geheel verzadigen, begin ik de ochtenden door mij onbeschaamd volte proppen met al dat lekkers en een broodje voor onderweg bij de lunch. Ik zal nog lang nasudderen bij de gedachten aan die ontbijten van hotel Waldhorn, die zelfs de klassieke ontbijten van Hotel Hirsch in Kalterherberg overtreffen, zij het minimaal, want die waren ook meer dan uitstekend.

Maar al met al heeft mijn ingewand moeite met al het lekkers alhier en liep ik vandaag de hele dag paardenbloembladeren te kanen om wat beweging aldaar te genereren; gelukkig lukte dat uitstekend vandaag! We liepen weer door landbouw en bosrijke streken en kwamen daarbij niet alleen een kruisweg tegen maar ook een klein kapelletje met daarin een leuk gedichtje:

Gott der Herr
schuf die Natur
Er gab uns diesen Wald und Flur
Erhalte was uns Gott gegeben
und hüte so der Enkel Leben

Of je nu in God gelooft of niet, deze oproep om zuinig om te gaan met bos en bodem teneinde deze voor het nageslacht te bewaren is mij uit het hart gegrepen. Dat onze hedendaagse economie daar anders mee omgaat moge duidelijk zijn.

Neemt niet weg dat we ook vandaag weer genoten hebben van de heerlijke omgeving hier in de Allgau rond Kempten. Die plaats nemen we morgen op in ons wandelprogramma.

Waterval niet gevonden

 

Natuurlijk water om te verfrissen

Voor vandaag stond een bezoek aan kasteel "Neu Schwanstein" op het programma; dat hebben wij al eerder gezien en Roos stelde voor om lekker aan de wandel te gaan. Ze had, direct vanuit het hotel een wandeling van 16 km uitgezet en die hebben we gemaakt. En inderdaad, al snel liepen we in de natuur; een forse waterpartij als een natuurlijk park en niet veel later bosrijke plekken, afgewisseld met landbouw. Een heel stevige klim waarbij wij in de warmte best een paar zweetdruppeltjes verloren. Het was zelfs zo warm dat ik mijn pet af en toe in het water hield; een enkel stroompje, waterbak en zelfs een natuurlijk water uit een aangelegde waterleiding hielp me aan het nodige vocht. Zelfs Roos maakte haar haar nat; beste manier om het hoofd koel te houden.
Het was zo rustig en vol natuurlijke pracht;we konden ook van de stilte van de omgeving genieten, zij het wat moeizaam omdat we elkaar zo veel te vertellen hebben altijd. Het viel een dame uit ons gezelschap al op dat wij altijd met elkaar in gesprek zijn en niet zitten te ouwehoeren over niks har har. Was ons absoluut niet opgevallen. Maar zonder gekheid, als het echt doodstil is valt het mij steeds op en ga ik stil staan en genieten. Naarmate ik ouder en ook wat hard horender begin te worden gebeurt het me ook vaker trouwens. Maar we genoten echt vandaag. We zaten hoog boven ergens op een bankje te lunchen en daar kwam een eenzame wandelaarster voorbij. We kwamen uitgebreid met elkaar in gesprek en zij adviseerde ons om even verderop een watervalletje te gaan bezoeken. Nadat we ons broodje hadden weg geknaagd gingen we op haar aanwijzingen verder en probeerden via een zeer stijl paadje de waterval te bereiken; helaas hebben we deze niet gevonden, maar de extensie was prachtig; heel de omgeving hier is trouwens prachtig en leent zich bijzonder voor het maken van wandelingen.
Moe maar voldaan arriveerden we weer bij het hotel waar inmiddels ook de anderen weer terug waren van bezoek aan het fraaie kasteel van Ludwig II. Ook zij hadden een fijne dag achter de rug. 
Met het inmiddels bekende ritueel van douchen, dineren en bridgen werd de dag beëindigd en tot slot het glaasje op het terras.

Lindau am Bodensee

 

Lindau vanaf het water

En voor vandaag stond er een bezoek aan Lindau met een boottocht over de Bodensee op het excursie programma. Dus eerst met de bus naar Lindau waar we werden afgezet door Will en op de boot konden plaatsnemen. Toen ik voor het eerst dit al vanaf de lagere school bekende water zag dacht ik: "is dat alles, lijkt niet groter dan de Loosdrechtse plassen", maar dat werd duidelijk gelogenstraft toen we met de boot het meer overstaken; in tegenstelling tot de meren in NL is dit meer langgerekt en niet min of meer rond zoals de meren in ons land; de Bodensee is enorm, beter vergelijkbaar met het IJsselmeer, maar dan omgeven met bergen en niet te vergeten het pittoreske stadje Lindau. We voeren met de boot richting Bregenz in Oostenrijk en weer terug naar Lindau. Daar maakten Roos en ik ons op voor een stevige wandeling die Roos had uitgezet op Komoot om daarna door het toeristisch oord Lindau te stappen. 
We staken eerst de verkeersbrug over (Lindau ligt op een eiland) en liepen achter langs de stad door landbouwgebied terug naar de Bodensee; daar hadden we een fabelachtig uitzicht waarvan de foto getuigt.

Fabelachtig uitzicht

Toen verder terug naar het stadje en dat kriskras systematisch doorkruist. Gezellig stadje met een fraai stadhuis met heldhaftig schilderwerk; echt bijzonder. Bij een bakkertje, een van de weinige niet-toeristische shops, kochten we iets lekkers dat we al wandelden naar binnen schoven. Onderweg kwamen we leden van ons bridge gezelschap tegen die lekker op terrasjes zaten. We liepen langs het water terug naar de bus; onderweg een mogelijkheid om in de Bodensee te zwemmen en terrasjes die zo uit Griekenland of ander aangenaam zuidelijk oord verplaatst hadden kunnen zijn; echt genieten!
En toen weer terug naar het hotel en voorbereid op diner en bridgen. Na afloop lekker glaasje op het terras. 

Breitachklamm

 

Roos aan de Breitach

De eerste dag van ons bezoek aan Beieren begon al goed met een excursie naar de Breitachklamm, een diepe kloof dwars door de rotsen met ruig stromend water. Een hele kermis natuurlijk met toegangspoortjes en moderne elektronische biljetjes, maar daar achter ontsprong zich een heerlijk, fijn natuurgebied. Een voortkabbelend bergstroompje met helder water; ik kon het dan ook niet laten om het pad te verlaten en direct naar het water te gaan, mijn handen erin te steken en een paar slokken van het natuurwater te proeven; wat had ik dat gemist. Ik ben in mijn leven niet zo gek vaak in de bergen geweest, maar dat stromende, heldere en klinkende water vind ik zo'n schitterend fenomeen. Ook Roos daalde af en genoot. We liepen verder en daar zag ik wat ik natuurlijk had kunnen verwachten; een "wandelpad" als de wandelpaden in Nieuw Zeeland; aangelegde vlonders waarover het pad begon. Kon ook niet anders want die kloof is niet alleen schitterend door natuurlijke processen gevormd, maar daardoor ook vrijwel ontoegankelijk voor bezoekers. Daarin is voorzien door een veilige constructie die af en toe hoog boven het ruig stromende water de bezoeker uitzicht biedt op dit bijzonder stuk natuur; we genoten. Ik maakte een video die helaas te groot is om opgenomen te kunnen worden in deze blog. Misschien dat dit ooit nog mogelijk wordt.

Diep beneden het ruige water

Aan het eind van de attractie was de bewegwijzering nogal cryptisch en liet ik het verder graag over aan mijn lieve Roos die inderdaad een prettige terugweg bedacht. Daarbij konden we aansluiten bij een jongeman die daar zat te lunchen met schitterend uitzicht over de beek. Uiteraard kwamen we met hem in gesprek waarbij het toch wel handig is dat wij beiden behoorlijk vloeiend Duits spreken. De terugweg was niet langs de klamm, maar over de berg heen en om de klamm uiteindelijk terug naar de parkeerplaats. Een deel van het gezelschap was uiteindelijk verkeerd gelopen en dankzij een vriendelijke en behulpzame buschauffeur toch hier ter plekke gearriveerd; een hele consternatie. We reden welgedaan terug naar het hotel en maakten ons gereed voor de eerste bridge avond.
We merkten dat het een gezelschap was dat toch primair voor het bridgen deelnaam aan deze reis; hoog niveau zodat we maar matig in ons spel kwamen en in de onderste regionen terecht kwamen. Kon mij niet zo veel schelen. Ik had er meer moeite mee dat het zo laat was afgelopen dat we niet meer in het licht een glaasje konden nemen op het terras. Kwam helemaal goed.

Op naar Kempten

Prachtig bouwwerk met station Heerlen

We hoefden niet vroeg op te staan in het simpele hotelletje dat Roos had gevonden hier in Valkenburg. Behoorlijk uitgebreid ontbijt, lekker geslapen; wat wil je nog meer. Vlot naar Heerlen en de opstapplek voor de bus snel gevonden (dachten we har har). Ik belde even naar Helga van H&W om te melden dat we er al waren; ze hadden een goede rit en zouden binnen 10 minuten in Heerlen zijn. Wij liepen intussen naar de juiste ontmoetingsplek en daarbij konden we goed zien hoe bijzonder station Heerlen uit de verbouwing was herrezen; werkelijk schitterend geworden met een Oosters aandoend uiterlijk. Even verderop zagen we de bus die aan haar eerste "stop" van drie kwartier was begonnen. Het overig gezelschap had er al een forse reis opzitten terwijl wij vers ons plekje innamen, voor in de bus. Leuk even bijgepraat met Will, de "W" van H&W met dubbelfunctie van chauffeur en bridgeleider tijdens deze reis. Was ons de vorige keer bijzonder goed bevallen; we verheugden ons op deze reis.
En daar gingen we, met de prachtige bus op weg naar Kempten in Beieren. Officieel betrof het een bridgereis met excursies; voor ons tweetjes meer een wandelreis met bridgen in de avonduren. 
Het was een forse rit naar Kempten, zelfs voor ons die pas om 11 uur op weg gingen daar waar Will en Helga al om 7 uur waren gestart. Onderweg stopten we een paar keer waarbij Roos en ik vooral even de benen gingen strekken terwijl de anderen koffie dronken. Onderweg genoot ik van het heuvellandschap waar we doorheen gleden; prachtig zo volop in de zon. Het had er de vorige week nog geregend, dus alles zag er lekker fris uit. Uiteindelijk kwamen we aan in hotel Waldhorn (deed me steeds denken aan Schuberts' "und wenn im Wald ein Jagdhorn schallt, dann klingelt ihr Fensterlein"). Heerlijk zo'n knapperige Beierse Schnitzel gegeten. Menigeen klaagde dat die zo groot, te groot was, maar ik smulde er van! Beloofde wat voor de komende dagen. De eerste avond geen bridge, maar even op het terras en op tijd naar bed.