Het Planken Wambuis

 

Het zat al een tijd in m'n achterhoofd om een keer naar het gebied op de Veluwe met de merkwaardige naam "Planken Wambuis" te gaan. Lijkt mij een uitdrukking, vergelijkbaar met "een houten jas", oftewel een doodskist. Naar ik vermoedde was ik er wel eens geweest op een fietstocht, vele jaren geleden. Ik had wat moeite om het gebied terug te vinden op de kaart maar toevallig kreeg ik een exemplaar van het blad van vogelbescherming in handen en daar stond niet alleen het gebied in afgetekend maar ook de naam van de bushalte waarmee je makkelijk het gebied kon betreden en daar maakten Roos en ik gebruik van: bushalte "Oud Reemsterweg", gemeente Otterlo. 
We spraken af op station Arnhem, een voor ons beiden ongeveer even veel reistijd en van daar uit bus 108 richt Barneveld, dezelfde bus als naar Wekerom. We waren er rond kwart voor elf, het was redelijk mooi weer, zonnig, droog en niet te warm. Het was ontzettend rustig; slechts enkele fietsers in het begin van de wandeling maar allengs werd het rustiger tot we bij de enige uitspanning in het gebied kwamen waar we ons een lekkere lunch lieten welgevallen. Brood met kroket resp. brood met een fantasie van aubergine. Daarna liepen we verder door een weids landschap waarin we ons in stilte doorheen konden bewegen; er was geen mens te zien in de wijde omgeving; toch wel bijzonder in ons kleine, dicht bevolkte landje. 
Uiteindelijk kwamen we in Roekel bij de bushalte en gingen met lijn 105 naar Ede Wageningen. 
Lekker Hollands andijvie met procureurlapje gegeten en griesmeel toe. En 's-avonds nog wat gestepbridged. Fijne dag geweest waarin we ook nog uitgebreid met deze en gene van de kinderen hebben ge-appt.

Hoe gaat het inmiddels met Ahold?

 

Naar ik dacht heb ik enige tijd geleden van Martijn een boek gekregen over de rampspoed die over Ahold viel; dat boek heb ik de afgelopen dagen intensief onder handen genomen en getracht enigszins te doorgronden. Nu gaat het over de financiële problematiek die ontstond toen de verwachtingen rond een almaar toenemende stroom van overnames helaas niet de verwachte en vooral ook beloofde voorspoed en winstgroei opleverde die voorzien werd. Bij lezing van het boek voelde je de rampspoed gewoon aankomen; steeds groter, het kon niet op gewoon; men overschreeuwde elkaar en bovendien kreeg de top van het management er persoonlijk belang bij. Intussen werden ook overeenkomsten gesloten die gewoon rammelden en werden niet waarheidsgetrouw aan de accountants gemeld: een doodzonde in het bedrijfsleven. 
Achteraf is iedereen wijs natuurlijk en lijkt het toch vooral dat men door het zelf gecreëerde momentum steeds meer Schwung in de financiële molen blies en dat houdt natuurlijk een keer op. Ik raakte er behoorlijk gedeprimeerd van en dat kwam nog eens bovenop het akelige gevoel dat ik steeds meer krijg voor wat betreft de beteugeling van de klimaat ellende die in toenemende mate manifest wordt.
Ergens in de loop van de zondag ging mijn telefoon piepen; een reclame boodschap van Albert Heijn; daar is in ieder geval niks mis mee heden in 2021; gelukkig maar. Ik moet er soms aan denken dat de eerste Albert Heijn, de start van dit megaconcern net als mijn voorouders van mijn grootmoeder Sientje uit Oostzaan komen. Ik geloof zelfs dat mijn overgrootvader Aldert met deze Albert op school heeft gezeten. Mijn overgrootvader had een "gloedfabriekje"  en produceerde hete kooltjes voor in de stoof en warm water om de was mee te doen. Albert Heijn had een kruidenierswinkel en liet kruidenierswaren rond brengen met een hondenkar. Zo liep het leven, meer dan 100 jaar geleden.
's-Avonds wat gebridged op stepbridge met Roos en afgesproken om morgen te gaan wandelen op de Veluwe. De gedachte alleen al stemde mij weer vrolijk.

De Koogbraak

 

Ab rijdt de maaimachine van de
aanhanger af

Was alweer een paar jaar geleden dat ik met Ab in de Koogbraak had helpen riet ruimen in het kader van natuurbeheer. Het handhaven van het natuurtype "veenmos rietland" is daarbij de doelstelling; een biotoop die door honderden jaren oude cultuur tot stand gebracht is en nu slechts met actief natuurbeheer in stand gehouden kan worden. Voor mij toch vooral een bezigheid om lekker in de natuur met een goede vriend bezig te zijn. Zwaar werk hoor! Natuurlijk doet Ab met de maaimachine het grootste werk en doe ik de rafeltjes, d.w.z. met hark en riek haal ik zoveel mogelijk riet en gras weg dat is blijven liggen achter de machine, die voorzien is van een rietrack en daardoor het meeste van riet transporteert. Af en toe even de rug strekken, dan houd ik het vol.
Om half zeven met de trein zodat ik binnen de mogelijkheden van mijn DalVrij abonnement met de trein naar Amsterdam kon en daar met de bus naar Edam waar Ab mij op stond te wachten. Dan de mooie rit door Noord Holland via Oosthuizen - waar mijn oudoom Jan Onrust ooit met zijn aannemersbedrijf de kerktoren heeft gerestaureerd - en Warder naar de Koogbraak bij Etersheim. Daar is ooit de Zuiderzee doorgebroken en heeft zich een kolk achter het gat in de dijk gevormd; nu is dat het fraaie natuurgebiedje "de Koogbraak" geworden. Het deed mij veel genoegen om het weer te zien. 

In de verte het water van de Koogbraak

De maaimachine werd van de aanhanger gereden en even later was Ab aan het maaien. Ik moest even boven wachten totdat Ab genoeg was gevorderd zodat ik genoeg afstand van de maaier kon houden tijdens het opschonen van het gemaaide deel. Met genoegen bekeek ik de omgeving van de Koogbraak met haar ganzen en weidevogels, zwaluwen en op de dijk natuurlijk fietsers en enkele wandelaars. Een trimmende dame stak haar hand op ter begroeting. En toen kon ik ook aan het werk. Lekker bezig en af en toe even de rug strekken. Ab gaf mij op zijn manier af en toe aanwijzingen hoe ik de klus het beste en efficiëntste manier kon aanpakken; ik ben daar niet zo'n held in; het blijft toch wat ongewoon werk voor mij en ik rommel meestal maar wat aan.
Af en toe even wat "schaften" en in stilte van de omgeving te genieten. Daarbij gingen we even in de aanhangwagen zitten. Ab had allerlei lekkers meegenomen zodat ik mijn meegenomen kuch niet eens heb aangesproken. Wèl m'n waterflesjes, want van dit werk ga je toch wel zweten en in de loop van de dag werd het best wat warmer.
Rond 14.00 uur waren we wel zo'n beetje klaar en werd de maaimachine weer ingeladen en bracht Ab me terug naar het busstation van Edam; ik had onmiddellijk een bus naar Amsterdam en daar stond ook de Intercity op vertrek. Al met al was ik lekker op tijd op station Bilthoven waar ik eerst maar eens aan de watertap m'n dorst te baas werd. Verfrist fietste ik naar huis.

Dysbiose

 Naast symbiose kent een natuurlijk systeem ook dysbiose; daarbij is de afstemming tussen soorten verstoord en is het samenhangend systeem in verval geraakt. Toen ik deze term voor het eerst zag schoot mij een herinnering te binnen van een doodlopend stuk sloot waar een dikke, vieze en stinkende laag van groene en zelfs blauwe alg op lag; volkomen anders dan wat je toen nog vooral zag aan schone, heldere sloten. Ik spreek over de jaren zestig van de vorige eeuw, meer dan vijftig jaar geleden. Dit verschijnsel werd destijds toegeschreven aan een teveel aan voedingsstoffen, kunstmest waardoor de algen de overhand kregen en de sloot verstikten. 
Een ander, mij meer aansprekend voorbeeld waren de meren waar Friesland zo beroemd naar was; destijds prachtige, grote wateren met veel vis, waterplanten en rondom bloemen in het voorjaar. De meren veranderden naarmate de landbouw intensiever werd; de helderheid verdween, het water werd troebeler en de visstand veranderde qua soorten vis; opmerkelijk was vooral dat de snoek, een zichtjager, verdween en de brasem, een vis die zijn voedsel al wroetend in de grond vindt ging domineren, althans sterk toenam.
Uit onderzoek bleek dat het ecologisch evenwicht van de heldere meren was veranderd door het gebruik van gif in de landbouw. Raar genoeg blijkt dat de nieuwe situatie van de troebele meren niet zomaar terug verandert wanneer er geen of veel minder landbouwgif wordt gebruikt; er heeft zich een nieuw ecologisch evenwicht ingesteld. Ik heb de neiging om dit te beschouwen als dysbiose.
In de heldere toestand vormen algen het voedsel voor de watervlooien die weer voedsel zijn voor de witvis, voorntjes e.d. De witvis is weer voedsel voor de toppredator, de snoek. De helderheid van het water zorgt er ook voor dat waterplanten kunnen groeien; die geven op zich schuil mogelijkheden voor de kleinere vissen, met name ook de jonge snoekjes.
Dit systeem kan teloor gaan door landbouwgif. Watervlooien verdwijnen, alg neemt de overhand waardoor het zonlicht niet meer kan doordringen in het water en de waterplanten geen zonlicht meer krijgen en bezwijken. De snoek kan door de troebelheid van het water niet meer jagen zodat witvis kan uitbreiden, met name de brasem die in de grond wroet en daarmee de troebelheid van het water juist vermeerdert. Weer een stabiele situatie dus.
Ik weet nog dat er proeven werden gedaan om de heldere meren terug te krijgen allereerst door het landbouwgif te verminderen of misschien zelfs wel uit te bannen. Het bleek niet eenvoudig om grootschalig herstel te bewerkstelligen. Hoe het er heden voorstaat weet ik niet; misschien kan iemand die zeilt op die fraaie meren daar in het noorden van ons land mij er meer overmededelen, maar erg optimistisch ben ik niet.

Wandelen bij Benthuizen

Aan de wandel met Jessy

 In Utrecht haalden we zelfs een Intercity richting Gouda die nog vroeger ging dan we gepland hadden. Merkwaardig genoeg werkte 9292.nl niet naar behoren. Roos had een ingewikkelde reis gepland naar een bushalte ergens in Benthuizen. We kwamen er niet meer uit. Toen we bijna bij station Lansingerland Zoetermeer waren belde Roos met de vraag aan Jessy of ze ons van dat station zou kunnen oppikken en dat zou ze doen. We gingen vandaag met z'n drietjes aan de wandel. We zaten op een bankje op haar te wachten en ja hoor daar kwam ze aangereden. Long time no see, maar het was direct weer genoeglijk. In Benthuizen parkeerden we de auto en gingen op weg naar de wandeling. Voordat we uitstapten had ze een verrassing voor ons: een boek dat ze zelf met grote belangstelling had gelezen en "echt iets voor jullie" vond. En inderdaad, het boek "Op de schouders van de natuur", met als ondertitel "hoe tien miljoen soorten onze levens redden" betreft als hoofdonderwerp het grote belang van biodiversiteit. En inderdaad is dat een onderwerp dat Roos en mij ontzettend bezig houdt. 
En daar gingen we op weg en babbelden wat af. Het begon al met de spierpijn die Jessy had overgehouden aan de vorige avond stevig sporten. Ze had tot haar verbazing al bijna geen last meer van de spierpijn waarmee ze smorgens was opgestaan: "de melkzuur wordt zeker omgezet door de zuurstof", meldde ze als terloopse opmerking. Mijn hersens begonnen te kraken; het moest van heel ver komen bij mij; het ontstaan van spierpijn en melkzuur was ergens nog wel bekend, maar hoe het verder zat daar moest ik toch wel even over nadenken. Deed me plezier dat ze al zo ver in de (bio)chemie was gevorderd dat ze dit soort dingen wist vanuit haar studie. Eigenlijk ging het de hele wandeling allerminst over koetjes en kalfjes maar hadden we behoorlijk relevante onderwerpen bij de kop. Jessy heeft goed doordachte ideeën; was fijn om met elkaar van gedachten te wisselen. Ze bracht ons weer terug naar Smallingerland; Roos en ik hebben nog met veel genoegen doorgesproken over de gesprekken. We hadden het ook over het boek van Merlin Sheldrake gehad en dat zou ze van me krijgen. Het was zo druk bij de Bilthovense Boekhandel dat ik de bestelling maar even heb uitgesteld.
Na het eten ging Roos naar Sportcity om te kijken of ze misschien mee kon doen bij de Pilatesles aldaar. In de loop van de avond kwam ze heel tevreden weer thuis; ze had mee kunnen doen en had er ontzettend van genoten. We hebben zelfs nog een beetje gestepbridget. Was een fijne dag geweest.

John Irving

 

Een bekend schrijver van Amerikaanse huize waarvan ik nog nooit een letter had gelezen. Mijn leesinteresse gaat altijd meer uit naar voor een relatieve leek toegankelijk wetenschappelijk werk. Met name de biologie, ecologie, maar ook geschiedenis kan mij buitengewoon boeien maar soms is het ook genoeg. En dat was nu een klein beetje het geval. Toen ik gisteren bij Roos vertrok zag ik een boek van John Irving liggen en dat mocht ik meenemen voor in de trein. Het boek heet: "Weduwe voor een jaar". Toevallig had ik zaterdagavond bij het plotselinge, haastige vertrek naar Roos ook een boekje meegenomen - uit zo'n buitenbiebje met mee te nemen boeken - van een andere Amerikaanse auteur: Henry Miller, een boekje over een reis door Griekenland in 1939. Dus twee Amerikanen.
Henry Miller had ik op de heenweg wat in zitten lezen; vond het vooral leuk om bekende dingen tegen te komen, maar het was wel erg breedvoerig beschreven allemaal. Heb het maar even weggelegd. John Irvings' boek ervoer ik vooral als absurdistisch, maar wel zodanig boeiend dat ik er tot 2 uur 'snachts in heb liggen lezen en het met plezier lees; erg afwisselend, maar als gezegd in mijn ogen absurdistisch en wel heel erg doorsext. Het schrijversberoep wordt zodanig uitgemolken dat het begint tegen te staan en de verhaallijn is gewoon idioot, maar schijnt toch ook deels autobiografisch te zijn aldus Wikipedia. In enkele dagen ben ik al ver voorbij de helft van dit bijna 600 pagina's tellend boek. Daar komt de mannelijke jeugd tegenwoordig niet meer aan toe merk ik in mijn omgeving har har. "Zo dik", verzuchten ze, "lezen is toch iets van vroeger?!"

Paardensla

Goed wassen en fijn snijden

Sinds een paar weken ben ik uit het wild aan het eten en wel vooral de bladeren van paardenbloemen. Die smaken misschien een beetje bitter, maar ze hebben veel meer structuur en dus vezels en dat bevalt mijn darmen bijzonder goed. Ik heb mij wat meer verdiept in het boek van Ed Yong "We contain multitudes" over het microbioom, de wereld aan microörganismen, bacteriën die deel uitmaken van ons en een belangrijke rol spelen niet alleen in het verwerken van ons voedsel maar zelfs in onze afweer en het afstemmen van het immuunapparaat. Die rol was mij als gepromoveerde in de immunologie toch feitelijk onbekend. Vooral dat afstemmen van het immuunapparaat vind ik een fascinerende rol; daarbij gaat het ook om bepaalde bacteriën die goed gedijen wanneer de voeding veel vezels bevat. 
Nu had mijn oude vader mij al decennia geleden verteld dat vezels in het voedsel zo belangrijk waren en daar was ik best door getriggerd. Vooral in het voorkomen van darmkanker en het bevorderen van een soepele stoelgang waren toch de zaken die hij noemde. Dat laatste was dan ook de voornaamste reden dat ik regelmatig paardenbloembladeren gebruikte als vulling van de salade. Maar tegenwoordig eet ik het ook omdat ik het gewoon lekker vind.
Zo reed ik vanmorgen, op weg naar de flat langs een plek waar niet alleen paardenbloembladeren waren maar ook weegbree, een eveneens eetbare, vezelrijke wilde plant. Ik heb van beide een stevige portie geplukt en meegenomen naar huis. Thuis heb ik er een salade van gemaakt met een tomaat, basilicum, geitenkaas, een hand noten, wat olijfolie, citroensap, yoghurt, zure augurk en zure uitjes en wat zout voor de smaak. Heerlijk; je moet wat meer kauwen, maar het is verdraaid goed voor je darmen en heeft aldus Ed Yong een matigende werking op het immuunapparaat wat daarmee ontstekingsreacties tegen gaat. 

Rhizobium bacteriën

 

Roos bij de tuinbonenoogst

Gisteravond appte Roos mij rond 19.00 uur hoe laat ik ik verwachtte bij haar te zijn. Ik wist niet meer precies of we nou voor zaterdagavond of voor zondagmorgen hadden afgesproken. Ik haastte mij en kon de trein van 19.30 makkelijk halen en was om 21.00 uur bij Roos. Ze warmde nog een kleine portie fantasie met edelhert voor me op; smaakte me prima: "de rest is voor morgenavond" stelde ik voor. We hadden voor de zondag, vandaag dus een lunch bij "Onland" gepland, het leuke café in Gaanderen waar we vorige week zo lekker chocolademelk met appeltaart hadden zitten smikkelen. Het zou anders lopen. Allereerst duurt het zo lang voordat je van Wijhe in Gaanderen bent dat er van lunchen plus wandelen eigenlijk nauwelijks sprake kan zijn en we besloten om in de tuin te gaan werken. En dat werd ruimen en vooral oogsten. Allereerst hebben we de tot een soort palmen vergroeide boerenkoolstruiken met hun grote pluimen van zaden uit de grond getrokken. Kostte nog best moeite, maar met de schep kreeg ik de grootste wel in beweging. Met de snoeischaar werd de onderkant verwijderd en de zaden werden op een droge plek gelegd voor de vogels.

Zie hier de rhizobium knolletjes

Maar er stonden ook bonen; waren aanvankelijk peultjes, vervolgens vergeten peultjes en tot slot doperwtjes en die ging Roos oogsten. Natuurlijk eerst plukken; was een ferme hoop en ook de struiken uit de grond trekken. "Wat zijn dat voor knolletjes?", vroeg Roos aan mij. En dat waren nou die beroemde Rhizobium bacteriën die in symbiose met vlinderbloemigen hun zo belangrijke werk van de stikstof fixatie uitvoeren. Ze huizen daartoe in de knolletjes die gevormd worden aan de wortels van de planten; die zorgen voor de voeding van de bacteriën die op hun beurt de stikstof verbindingen aanleveren voor de synthese van de eiwitten. Voor het binden van 1 stikstof molecuul tot bruikbaar gebonden stikstof zijn als ik mij goed herinner 17 molevulen ATP nodig, dus een hele investering voor de bonenplant, maar dan krijgt hij ook wat voor terug. En Roos had een ferme oogst doperwtjes uiteindelijk. Ze had ook al een stevige portie tuinbonen geoogst; het is niet te geloven wat een klein stukje tuin aan voedsel kan opleveren!

Ars longa

 

Drab uit de koffiepot

Ik merk dat de huidige ontwikkelingen mij somber stemmen; niet dat ik depressief ben, maar ik zie een donker zwarte toekomst voor hetgeen mij het liefst is: moeder aarde; de natuur en de menselijke cultuur. Dit gevoel beheerst mij al lange tijd; het rapport van de IPCC heeft helaas bevestigd waar ik al langer bevreesd voor ben n.l. dat het keren van de dramatische ontwikkelingen niet meer mogelijk is. En de tekenen liegen er niet om, zelfs niet hier in ons kikkerlandje met haar gematigd zeeklimaat; de waanzinnige temperaturen van vorig jaar zomer, de tropisch aandoende regenbuien zoals in Leersum en Zuid Limburg nog onlangs; in Canada, 50 graden zoals wel eens voorkomt in India; het Amazone gebied dat verdroogt. Mijn primaire reactie is vooral het zoeken van de stilte, de natuurlijke stilte, een langzamerhand zeldzaam verschijnsel in mijn nabije omgeving.
Vanmorgen werd ik pas om 8.00 uur wakker en besloot mijn boterhammetje lekker op het zuid balkon te gaan oppeuzelen; de herrie van de kilometers verderop liggende snelweg deed mij naar het noord balkon vluchten waar de doorgaande weg van Bilthoven zich helaas ook luidruchtig manifesteerde. Kopje thee erbij en een beetje peinzen. Ik wilde eigenlijk vandaag van alles doen; weer wandelen in de stille natuur; het Planken Wambuis staat al een poosje op mijn verlanglijst en is vast wel bereikbaar met de bus, zelfs op zaterdag. Toevallig had ik van buurvrouw het maandblad van de Vogelbescherming gekregen en daar stond het Planken Wambuis in gemeld met de bushalte, Oud Reemsterweg te Otterlo. Goed bereikbaar, vier keer per uur vanuit station Bilthoven vanaf Barneveld of Arnhem met bus 105.

De somberheid weerhield mij er niet van om lekker aan de koffie te gaan en zelfs de oude koffiepot goed te reinigen met heet sodawater. Ik moest gewoon lachen zo veel vuiligheid als loskwam; was ook in al die jaren nog nooit schoon gemaakt; ben benieuwd hoe de koffie nu gaat smaken. Na reiniging van de theepot onlangs smaakte de thee ook een stuk beter. Maar dan peins je verder en probeer je te analyseren wat je nou zo somber maakt: "het zal mijn tijd wel duren", kun je natuurlijk denken als bejaarde, maar dat is het niet. Het is vooral de onverschilligheid die je om je heen voelt; vrijwel niemand verandert zijn gedrag met de inmiddels onvermijdelijke apocalyps door de klimaatverandering. De kranten reppen echt niet over het rapport van de IPCC, maar over Corona en voetbal; het autoverkeer is na de Corona pandemie alleen maar meer geworden; men vliegt weer of er niks aan de hand is; de minister wil de snelwegen verbreden; niemand laat de auto staan. Toen ik dinsdag van Slenaken naar Maastricht in de bus zat kwam er onderweg een gezelschap de bus inzetten dat vooral iedereen duidelijk moest maken dat ze nooit met het OV reisden; zo'n blasé zakenman die ostentatief zijn bankpasje tegen het incheck apparaat van de bus hield en zgn. niet wist wat een OV kaart was; ik werd er onpasselijk van; klootzak! dacht ik nog. Feitelijk schaam ik mij voor mijn soortgenoten; Homo Sapiens?!; de denkende mens.
Dat wandelen van mij lijkt wel een vlucht voor de ontwikkelingen te zijn; stilte en relatieve ongereptheid is wat ik zoek. Maar is er niet meer? Zo bedacht ik dat ik ook wel eens kon gaan genieten van de kunst, van de muziek en besloot een mij relatief onbekend vioolconcert, het vioolconcert van Sibelius te gaan beluisteren, uitgevoerd door Hilary Hahn.
Overigens beluister ik een dergelijk concert in de kunstmatige stilte van mijn voortreffelijke BÖSE noise cancelled koptelefoon; dus weer die stilte, maar nu met de ontroerend mooie muziek van Sibelius, perfect uitgevoerd door de door mij zo bewonderde Hilary Hahn. Ars Longa!

Weer met het pontje over de Overijsselse Vecht

 

Kalkovens in Hasselt

Uiteindelijk moesten we ons toch nog enigszins haasten om de trein van 10.00 uur te halen naar Zwolle. Daar zouden we de bus nemen naar Hattem (zo dacht ik), maar de bedoeling was Hasselt, een plaatsje waarvan ik niet wist dat het in NL lag. En niet zomaar een plaatsje, maar een wonderschoon Hanze stadje met een bijzondere met een muur versterkte dijk; een zodanige bijzonderheid dat het als zodanig in stand gehouden werd. We kwamen een tweetal heren tegen dat aan het inventariseren was hoe het met de muurdijk gesteld was. Wij liepen er overheen en hadden mooi uitzicht op het verstilde boerenland om ons heen. Op de plekken waar ooit de dijk was doorgebroken waren fraaie natuurgebieden ontstaan. Er was geen of nauwelijks verkeer op de dijk en we genoten dan ook van de stilte en de schoonheid van de omgeving. Roos had gelezen dat het enige nog met handkracht aangedreven pontje over de Overijsselse Vecht sinds vorige week weer voer. Zij dacht doordat degene die voerman was op het pontje was weer hersteld was, maar ik kreeg meer de indruk dat het uit de vaart nemen meer aan Corona had gelegen. De krachtpatser trok het pontje in de tijd dat wij aankwamen bij het steigertje meerdere keren heen en weer; had geen sportcity nodig deze allervriendelijkste meneer.
Had het laatste stukje voor het pontje ons langs een atelier van Chinese knstwerken met koffie geleid daar was de route na het pontje niet meer zo fraai, maar voerde ons wel naar de bushalte waar - tot verrassing van Roos - bus 161 zelfs stopte en haar direct naar WIjhe bracht. We namen daar dan ook haastig afscheid en ik nam een andere bus naar Zwolle CS en door naar Bilthoven. Was een fijne wandeldag geweest.

Podcast VPRO

Roos had mij attent gemaakt op een verslag van de VPRO over het onheilspellende rapport omtrent de klimaatverandering van het IPCC. Daardoor kwam ik verder op de webpagina van de VPRO en wel in aanraking met het voor mij relatief nieuwe fenomeen van de podcast. Ik beluisterde een podcast over het wonderlijke onderwerp van de dood onder de naam "Kassiewijle", een echt Amsterdamse uitdrukking van dood. 
Op de middelbare school en later bij college tijdens de studie en vooral lezingen bij congressen kon ik heel aandachtig luisteren en me heel goed concentreren. De podcast is dan ook goed aan mij besteed merkte ik al spoedig. Ik heb twee afleveringen van bijna een uur aandachtig beluisterd en bij de derde was ik erg onder de indruk omdat ik daardoor iets realiseerde dat ik nooit eerder had gedaan en wel iets dat mijn oude moeder betrof.
Eén van de hoofdpersonen in de podcast realiseerde zich dat haar doodsangst voor de dood waarschijnlijk gegrondvest was in een ernstig voorval in haar zeer prille jeugd, namelijk toen zij als driejarige in isolatie in een hospitaal was opgenomen. Een verpleegster had haar door het glas aangekeken, zo realiseerde ze zich en keek toen weer weg. Dat had iets van verlatingsgevoel achter gelaten bij dit kleine meisje dat zij nu associeerde met haar angst voor de dood. Toen ik dit hoorde was ik als door de bliksem getroffen en realiseerde me dat ik uit twee verhalen van resp. mijn grootmoeder en mijn moeder een dergelijk gebeuren kon reconstrueren dat mijn moeder betrof. Mijn grootmoeder had mij verteld dat mijn moeder als zeer klein kind in isolatie had gelegen en slechts achter glas haar moeder kon zien. Oma vertelde mij de wanhoop van dat kleine kind als haar moeder weer weg moest: "één kusje maar mamma"; wat een treurig moment voor moeder en kind. Van mijn moeder kende ik een verhaal dat ze mij vertelde toen ik haar expliciet vroeg om iets uit haar jonge jaren te vertellen; we waren aan het wandelen en ik liep gearmd met mijn moeder ergens in de duinen; vader en Lien of Anneke liepen achter of voor ons. Ik wilde gewoon iets van haar weten dat haar had getroffen en dat bleek dat ze - kennelijk toen ze uit dat ziekenhuis was ontslagen - een poppenhuis en nog van alles had gekregen bij die gelegenheid. Natuurlijk waren haar ouders zo blij en wilden ze zo veel als mogelijk voor haar betekenen, niet realiserend dat het weer thuis zijn waarschijnlijk voor haar het belangrijkste geschenk was.
Door deze podcast kreeg ik veel meer begrip voor mijn moeder die merkwaardig genoeg bang was voor van alles en nog wat, maar vooral voor het alleen zijn, het verlaten worden. Die buitengewoon zeldzame keren dat mijn vader ergens anders heeft overnacht in al die jaren van hun huwelijk ging ze altijd uit logeren en ook dat jaar dat mijn vader was overleden en zij nog leefde was voor haar een hel. Nu heb ik daar nog meer begrip voor dankzij die podcast en mijn wonderlijk geheugen. 
Ik heb mij direct gemeld als donateur van de VPRO; lid was ik al.

https://www.vpro.nl/programmas/kassiewijle/aflevering-2.html

Wie kent die mannen nog?

 

Foto van een foto van 50 jaar geleden

Nou, ik wel, zij het niet allemaal. Van mijn vriend Peter C. kreeg ik een foto van een uitgeknipte foto met daarop het Ajax team dat op 2 juni 1971 voor het eerst de Europacup voor landskampioenen won. Ik herkende de gezichten van de coryfeeën Cruijff, Barry Hulshof, Johan Neeskens, ook wel Johan Neuskens genoemd, Wim Suurbier, Gerrie Mühren en de namen van Heinz Stuy, Sjakie Swart en Velibor Vasovic. 
Tegenwoordig heb ik eigenlijk niets meer met voetbal; ik heb ook geen TV die mij zou kunnen herinneren aan de EK - en WK toernooien; maar het interesseert me ook geen moer meer nadat "we" zowel in 1974 en in 1978 in de finale van het WK pront verloren. Ach die wedstrijd in 1974 dat Cruijff zo'n beetje na de aftrap de bal kreeg en direct het eerste doelpunt scoorde; het is niet te bevatten dat NL toch nog verloor van de Duitse Mannschaft. Maar ook in 1978 dat Robbie Rensenbrink tegen de lat schoot. Ik moet om mezelf lachen terwijl ik dit schrijf.
Voetbal kreeg pas mijn aandacht nadat ik met mijn toenmalige schoonvader in 1966, ergens in een café in Norg de finale Duitsland - Engeland heb gezien, een wedstrijd die Duitsland ten onrechte verloor; dat is het enige dat ik ervan heb overgehouden. En daarna natuurlijk de opmars van Ajax, toch wel mijn kluppie in die tijd vanwege de Amsterdamse roots. Kom daar nu nog eens om nu de goed betaalde spelers van overal vandaan komen behalve uit de omgeving waar de club vandaan komt. Destijds waren de topspelers van Ajax allemaal uit Amsterdam afkomstig.
Maar in 1974 heb ik alle wedstrijden van het NLs elftal gezien met de finale als apotheose en de grote teleurstelling die ons vaderland daarna trof. We keken met vrienden bij Lien en mij in onze woning in de Jan Hanzenstraat en gingen na afloop naar Zandvoort. De Duitsers aldaar waren muisstil; kan ik me goed voorstellen nadat ze hun gastland zo voor schut hadden gezet. Nu moet ik daar hartelijk om lachen; wat is nou zo'n wedstrijd. Dat NL inmiddels door Tsjechië uit het hedendaagse EK is geschopt moest ik bij toeval uit de krant vernemen. Dat voetbal het nieuws domineerde was me niet ontgaan, evenmin als al die oranje vlaggetjes die je hier en daar de gevels van huizen - soms een hele straat lang - zag sieren.
Vond men toch aanzienlijk belangrijker - ik bedoel de krantenredacties - dan de apocalyptische voorspelling van het IPCC over de klimaatcrisis die er aldus dat rapport onvermijdelijk aankomt; heb ik althans in de Trouw niets over gelezen. Ik kreeg deze link naar de VPRO site van Roos. Lees en huiver.

Wat een fijne zomer!

 

In de verte het kerkje van Noorbeek

Herinnert u zich nog dat liedje van Gerard Cox over die mooie zomer? Dat heb ik dit jaar ook, alleen nu vooral omdat het niet zo snoeiheet is. Ik heb eigenlijk altijd uitgekeken naar de zomer, maar sinds de laatste twee jaren zag ik er dit jaar vreselijk tegenop. Die dagen met 40 graden en vooral die nachten; het was gewoon niet te harden. Maar nu het zo veel geregend heeft is de hitte uit het land; je voelt wel dat de zon zodra hij de kans krijgt ongenadig warm kan aanvoelen, maar de atmosfeer blijft buitengewoon aangenaam en je kunt 's-nachts door de ramen en deuren open te zetten het binnenhuis goed koel houden.
Vandaag heb ik een ouderwets stuk Limburg gelopen; als vanouds de Intercity naar Maastricht en door naar Eijsden. Daar ben je dan iets na 9 uur. Ik had me voorgenomen om het heel rustig aan te doen en veel op bankjes te gaan zitten genieten. En dat heb ik uitgebreid gedaan en inderdaad van de omgeving genoten in alle rust en stilte. Afgezien van het helaas teruggekeerde vliegtuiggeluid en soms de knallende motorfietsen was het zeer aangenaam met vogelgeluiden en volop bloemen in de bermen.
Uiteindelijk was ik rond half drie in Slenaken en om half zeven weer thuis. Ik had vanwege het gewicht slechts twee volle flesjes water bij me waarvan ik er eentje voor de terugweg had bewaard. Dat is eigenlijk niet voldoende; ik had er gewoon hoofdpijn van, maar op station Maastricht is geen watertap. Toen ben ik in den Bosch even uit de Intercity gesneakt en heb op het plein snel een flesje gevuld en de volgende Intercity genomen. Mensen kinderen, wat smaakte dat!
Achteraf bleek dat ik goed had gekozen om in Limburg te gaan wandelen; Roos was met Marieke in Leiden en daar regende het. Gelukkig hadden ze een museumbezoek gepland en dan is regen geen probleem. Zij had ook een fijne dag gehad, zo appten we met elkaar in de respectieve treinen. 

Naar ik de volgende ochtend van Roos begreep, had het 'savonds vreselijk geregend in Zuid Limburg, zodanig dat de treinen niet reden. Heb ik niets van gemerkt; ik lag al om half tien te slapen.

Met het pontje over de Vecht

 

Heen en weer, heen en weer (drs P)

In de herfst hadden we al eens de opgang naar het pontje over de Vecht gezien; op dat moment voer het pontje niet, maar vandaag wel zo had Roos gelezen in het blad van de Vereniging Vrienden van het Voetveer. En zo had ze ook een wandeling bedacht die ons uiteindelijk over dat pontje zou leiden. Ging iets anders dan ze in gedachten had, maar ik wist niet beter en ging het precies als we verwacht hadden. 
De aanloop was via een buurtbus uit Dalfsen die inderdaad keurig stond te wachten totdat wij aan kwamen om als enige passagiers mee te rijden naar Oudleusem alwaar Roos de wandeling had gepland.Het had nogal wat voeten in de aarde want de chauffeur moest bijna hardhandig gedwongen worden om te stoppen daar waar wij de wandeling wilden beginnen. Er waren nogal wat werkzaamheden aan deze provinciale weg, maar dat mocht ons wandelaars niet deren. En al snel zaten we op de track die Roos had bedacht. Een prachtig rustig boerenlandschap kenmerkte de route. Mooi, stil en afwisselend. Mijn track nose Rosy kan er wat van hoor. En uiteindelijk ook het beloofde pontje, een zelfbedieningspontje, maar wel elektrisch aangedreven.
Uiteindelijk kwamen we aan in Dalfsen en namen we afscheid. Ik ging weer terug naar de Bilt na een heerlijke wandeldag. Ik heb helemaal weer de smaak te pakken van het wandelen; de rugpijn is over en ik heb weer mijn oude energie terug. Morgen maar eens kijken of ik vroeg wakker word; dan ga ik weer eens naar Limburg. Onderweg had ik al een track gemaakt dwars door het Belgische gebied waar ik vroeger met mijn vader wel eens kwam, tussen Mesch en Mheer. Thuis gekomen heb ik voor de zekerheid even gekeken of je wel in België terecht kunt in dit Corona tijdperk. Als ik het goed begreep mag dat pas vanaf 1 juli, dus nog even geduld. Ook heb ik geprobeerd om die Corona App te downloaden omdat je daarmee moet aantonen dat je gevaccineerd bent. Dat snapte ik uiteraard niet; ik kijk wel of die soep zo heet wordt gegeten als opgediend en ga na 1 juli wel een keer door België.

Appeltaart bij café Onland

 

Rijkdom aan wilde bloemen

Voor vandaag had Roos een wandelexpeditie bedacht vanuit de wereldplaats Gaanderen, goed bereikbaar per trein want het heeft een eigen station aan de lijn van Doetinchem naar Winterswijk. We ontmoetten elkaar op station Arnhem en van daaruit samen verder richting Doetinchem en Winterswijk.
Ik had nog nooit van Gaanderen gehoord en vond het dan ook erg spannend om hier de benen te gaan strekken. Roos was hier al eerder geweest, een wandeling waarbij zij het natuurgebiedje de Zumpe had gezien; een piepklein gebiedje met een zee aan rietorchissen. Aangezien ik afgelopen excursie in de Eilandspolder voldoende rietorchissen had gezien stelde ze voor om een andere route te gaan lopen naar Varsseveld. Het was een verrassend mooie wandeling die aanvankelijk voerde door een mooi natuurgebied met de aantrekkelijke naam "Watertap", en ja hoor, in de verte stond een watertap, althans dat dacht ik en nam alvast een stevige slok uit mijn enige waterflesje. Dat viel dus tegen. Al tierend liepen we verder langs een stel fraaie beekjes. Daar zag ik een oase, een gezellig terras met een vrije tafel. Ik stelde Roos voor om chocolademelk te drinken en een lekker stuk appeltaart erbij. Dat was zodanig lekker dat we besloten om hier een volgende keer ook te gaan lunchen! En uiteraard kon ik hier mijn waterflesje laten bijvullen. Leuke tent, aardige mensen.
Nu liepen we verder naar Varsseveld waar niet alleen een treinstation was maar waar ook een bus stopte die wel in 9292 was aangegeven maar niet op de tijdtabellen van de bushaltes. Maar hij kwam wel en was veel gunstiger voor ons om naar Wijhe te gaan via Zutphen. Dat hebben we geweten; die bus reed door Lichtenvoorde van links naar rechts en liep daarbij zo'n vertraging op dat we de trein in station Groenlo-Lichtenvoorde pas op het laatste moment, met al ratelende bellen van de overgang konden halen. Maar we hadden een uiterst gezellig wandeldagje achter de rug. Heel gezellig gegeten en in de tuin ons borreltje gedronken zonder last van muggen!

Vier keer per uur!

 

Een karakteristieke beuk

Bij het bezoek aan het Wekeromse Zand, afgelopen woensdag, samen met Roos, had ik me voorgenomen om wat vaker hier te gaan lopen. Het is makkelijk te bereiken via het plaatsje Wekerom, vandaar een aanloopje door aangenaam boerenland van een 2 kilometer en dan ben je er. 
Vandaag heb ik eens gekeken hoe je er kunt komen met OV en dat is vanuit Bilthoven merkwaardig vaak en steeds ongeveer 1.25 uur reizen. Wèl telkens via een andere aanloop, maar dat is een kwestie van even checken. Zo ging ik vandaag met de stoptrein uit Bilthoven om 10.30 naar Amersfoort en met de Valleilijn naar Barneveld centrum. Daar had ik een heel gezellige buschauffeuse die op het zelfde bankje als ik op de bus zat te wachten die zij even later naar Wekerom reed. Ze nam de bus over van een collega die met pauze ging en de twee dames spraken over de perikelen die zij hadden met die nieuwe elektrische bussen; niet altijd even prettig voor de chauffeur; wel voor de passagiers want ze maken veel minder herrie bij het rijden. Vervolgens liep ik naar de zelfde ingang van het Renkumse ZAnd die ik woensdag met Roos had gevonden en liep ook zo'n beetje de zelfde wandeling. Bij het bankje zat een echtpaar dat er geen enkel bezwaar tegen had dat ik even uit kwam rusten en mijn boterhammetje weg knaagde. We hadden zelfs een heel leuk gesprek waarbij van alles over tafel kwam. Uiteindelijk liep ik door naar station Lunteren en opnieuw een leuk gesprek met een wandelaar; een meneer van 85 jaar die ook zijn hele leven, dus van kinds af aan had gewandeld, en dat niet alleen, hij was ook nog eens gek van treinen. Dus weer een heel genoeglijk gesprek totdat we konden instappen.
En thuis gekomen heb ik gebakken aardappeltjes met gebakken lever, uitjes en spekkies gemaakt en mezelf tot barstensvol dicht gemetseld. 

Laatste keer Veldvarkensvlees

 Door mijn dialoog met Asbjörn over het al dan niet verderfelijk effect van vlees eten krab ik mij toch wel even op het hoofd wanneer ik weer zo'n bulk vlees insla voor in m'n vriezer. Dat gebeurt zo gemiddeld drie keer per twee jaar schat ik. En dat komt dan van de jager, van boer Dirk of van Veldvarkens. En een dezer dagen verwachtte ik weer een bunch van 15 kilogram varkensvlees. 
Ik had mij wat verdiept in de negatieve effecten van vlees eten en die betreffen toch vooral de wijze waarop het voer voor ons vleesvee wordt geproduceerd; denk maar aan de sojateelt in voormalig oerwoudgebied en de onafzienbare maisvelden. Ik troostte mij voor wat betreft mijn vlees dat daar in geen van de drie bronnen sprake van is. Bij veldvarkens gaat het om het verstrekken van die beruchte 30% van het geproduceerde voedsel dat wordt weggegooid. Deze varkens krijgen onverkocht brood, fruit en zelfs meel. Op hun facebook site kun je een indruk krijgen. Helaas stoppen ze met de leverantie aan derden. Het is ook wel heel veel werk voor hun. Inmiddels heb ik die vijftien kilo weer binnen en knorren mijn vriezers me geruststellend toe: "eet smakelijk baas!"  

Dat Y chromosoom

 

Drie generaties

Het Y chromosoom wordt steeds van vader op zoon overgeërfd. Zo vind ik het altijd een grappige gedachte dat ik mijn Y chromosoom kan terug traceren naar Hendrik van Elven, bijgenaamd Hendrik de Kozak omdat hij in de Napoleontische oorlog mee had gedaan en in Rusland was geweest. 
Een paar weken geleden waren Peter en Jessica hier met kleinzoon Joris en toen wilde ik toch weer zo'n generaties foto van het geslacht van Elven, dus ik nu als grootvader met zoon Peter en kleinzoon Joris. Net als tientallen jaren geleden toen ik zelf een jaar of acht was en er - eveneens op mijn verzoek - een foto gemaakt is van zelfs 4 generaties van het geslacht van Elven, mijn overgrootvader Hendrik, mijn grootvader Evert, mijn vader Hendrik, roepnaam Henk en tot slot ik zelf als kleine jongen.
Maar nu heeft ook Joris dit Y chromosoom veilig gesteld.

100 jaar geleden

 

Trouwfoto 100 jaar geleden

Vandaag is het precies honderd jaar geleden dat mijn grootouders, Evert van Elven en Klaziena Onrust met elkaar in het huwelijk traden. Dat is toch wel iets dat ik wil vermelden al is het maar omdat ik het altijd zo grappig heb gevonden dat zij op de langste dag zijn getrouwd; 21 juni was ook in 1921 de langste dag van het jaar har har. Ook weet ik mij nog te herinneren dat ik een keer ziek was toen zij hun bruiloft vierden; dat was in het jaar 1966. Ik had in dat jaar al twee jaar verkering met Lien en die was toen wel mee naar het diner ter ere van het 45 jarig huwelijksfeest. 5 jaar later, bij het vijftigjarig huwelijksfeest waren Lien en ik niet aanwezig omdat we zo nodig met vakantie moesten omdat ik net was afgestudeerd. Ik begrijp achteraf niet hoe mijn vader dat niet heeft tegen gehouden; als hij mij had gezegd dat ik dat echt niet kon maken om weg te blijven bij die viering dan was ik daar zeker gevoelig voor geweest. Nu waren we er domweg niet?! Schaam me er achteraf nog steeds voor. Uiteindelijk zijn opa en oma van Elven 55 jaar getrouwd geweest, maar dat is niet meer gevierd. Oma was heel ernstig ziek en is kort na die datum overleden in 1976

PS Ik heb altijd gedacht dat ze op 21 juni waren getrouwd, maar uit het genealogisch overzicht blijkt dat het 23 juni was. Op 24 juni 1971, studeerde ik af en moest daarna zo nodig direct op vakantie naar Zeeland. Nou ja, zo gaan die dingen soms.

Onverwacht naar het Wekeromse zand

Een dia-kijker 

We hadden gepland om nu samen de fraaie wandeling van Mooi Veluwe naar Stroe te maken via de track die Roos heeft gemaakt. Merkwaardig genoeg zagen we toen we eenmaal op weg waren dat een groot aantal tussenhaltes niet werden genoemd op het Infobord in de bus. En ja hoor, bij navraag bij de chauffeur bleek er geen sprake te zijn van draadbreuk (har har), maar werd de weg naar Garderen vernieuwd. Wat nu? Nou, daar wisten we al snel raad op; van Harskamp naar Lunteren via het Wekeromse Zand. En dat werd toch een fraaie wandeling! Het Wekeromse veld kennen we wel, maar het was moeilijk bereikbaar dachten we. Nou niet dus; met bus 107 uit Putten of Ede Wageningen kom je er makkelijk. We begonnen dit keer in Harskamp, maar nog beter is om te beginnen in Wekerom zelf; overigens een leuk plaatsje met een bijzonder goede viskraam (althans op woensdag) en vlakbij het Wekeromse Zand.
Natuurlijk had Komoot weer een schitterende track voor ons geconstrueerd via een ingang in het hek (om de moufflons binnen te houden hoorden we) die we zelf nooit hadden kunnen vinden. Over zandvlaktes als op het Hulshorster Zand, maar nu zonder het lawaai van een snelweg. "Dit wordt mijn nieuwe favoriet", bedacht ik mij hardop. Heel makkelijk bereikbaar en van een wondere schoonheid. Nu liepen we vrij rechttoe rechtaan de track, maar het terrein is voorzien van talrijke wandelpaden die we kunnen exploreren. Verheug me er nu al op. En misschien komen we de moufflons zelfs een keer tegen; volgende keer de kijker meenemen! Overigens liep ik vandaag zonder bagage vanwege de rugklachten.
Het terrein is niet zo gek groot; bij een andere verstopte in/uitgang troffen we iemand die ons e.e.a. over het terrein wist te vertellen. We liepen vervolgens richting Lunteren via fraaie paden en kwamen uiteindelijk in het Lunterse bos en uiteindelijk bij het station.
Gezellig gegeten en nog wat nageborreld. Uiteindelijk pas tegen twaalven gaan slapen.

"Heb je worst meegenomen?"

 

Beiden rustig aan het werk

Vanmorgen lekker ontbeten in de tuin bij Roos. Het zonnetje scheen lekker en het beloofde weer een koele zomerdag te worden. Wat heb ik tegen de zomer opgezien vanwege de 40 graden van vorig jaar, maar tot nu toe is het erg meegevallen en dit jaar hebben we gewoon een ouderwetse NLse zomer met regen tussen de lekkere zonnige dagen! Prima zo; ik hoef even niet naar de hitte van Zuid Europa.
We namen samen de trein van 11 uur; ik ging naar Gouda om 's-middags op Bram en Ronja te passen zodat Pieter rustig thuis kon werken; nog steeds vanwege de Corona, maar dat zal binnenkort wel stoppen; de maatregelen worden terug gedraaid tot het oude "normaal".
Natuurlijk was ik, volstrekt onnodig te vroeg. Pieter zou om half twee terug zijn van het ophalen van het tweetal. Ik zat rustig te wachten op het bankje tegenover hun huis en daar kwamen ze aangefietst. Ik hielp Ronja uit het fietsstoeltje voorop de fiets en het eerste dat ze vroeg was: "Opa Eef? Heb je worst meegenomen?". Helaas had ik geen worst bij me; had er bij de slager in Gouda nog om gevraagd, maar degene die me hielp keek me glazig aan toen ik vroeg om "gedroogde worst". In ieder geval kon ze me niet helpen. En Roos had het ook niet in huis; ik zelf trouwens ook even niet; zal nieuw halen ergens bij een slager in Overijssel of bij slagerij Ferry Lempers in Linschoten. 

Uitgebreid diner van Joke

Was weer gezellig om op de kinderen te passen. Eerst het obligate voorlezen en vervolgens in de tuin spelen en de bloemen en planten bekijken. Ze weten er veel van.
Daarna weer naar binnen en daar gingen ze knipwerkjes maken; ontzettend leuk om te zien hoe intensief ze daarmee bezig kunnen zijn. Opa's taak is natuurlijk om de werkjes te bewonderen terwijl hij zat te vechten tegen de slaap; je wordt zo melig van dat kindergedoe.
Pieter had tegen Joke gezegd dat ik uitzag naar haar Indiase kookkunsten en die lieverd heeft inderdaad na thuiskomst van een dag hard werken nog langdurig staan koken; was een uitgebreid diner al met al! Ze kan ontzettend lekker koken waarbij ze alle credit geeft aan het kookboek. 
Uiteindelijk was ik pas om half twaalf thuis; Roos was ook gearriveerd, want we zouden de volgende dag vanuit Bilthoven vertrekken voor een wandeling; ze lag al lekker in bed te dutten.

Een fraai veldboeket uit eigen tuin

Veldboeket op nieuwe tafel

Helaas had ik bij het opstaan behoorlijk last van m'n rug; geen spit, maar stijf en pijnlijk. Ging wel vrij snel over. In de loop van de middag ben ik richting Wijhe gegaan; Roos had een nieuwe tafel gekocht en die was inmiddels bezorgd. Ik heb haar geholpen met het monteren van de tafel en hem weer rechtop te zetten en de oude tafel in de tuin te slepen. Ging allemaal best hoor; de rugpijn hinderde daar allerminst bij.

Vervolgens lekker bij Roos in de tuin gerommeld. Het voortuintje ziet er kleurrijk uit met pioenrozen, die mij altijd weer aan een oeroude geschiedenis doen denken. Mijn ouders hadden vrienden wonen in Hoorn en daar zijn we als gezin een keer naar toe geweest; moet ergens in de vijftiger jaren zijn geweest want broer Henk was er nog niet eens. Bij die gelegenheid kregen we een stek pioenrozen mee. Die heeft het jaren prachtig gedaan in dat kleine stadstuintje van m'n ouders; ieder jaar werd ze groter en gaf meer bloemen. Helaas is de mevrouw van het echtpaar op veel te jonge leeftijd gestorven; dat drama heb ik nooit kunnen vergeten en bij het zien van pioenrozen moet ik daar altijd weer even aan denken. Dat weerhield mij er vandaag overigens niet van om er een stel van te plukken en met andere kleurige bloemen uit de voortuin tot een fraai veldboeket te vormen en in een vaas op Roos' fonkelnieuwe tafel te plaatsen. 

De bus naar Hoenderlo vertrekt nu!

 

Vaderdag

Heel verrassend begon de dag met een WhatsApp bericht van schoondochter Jessica met, heel lief, een vaderdag berichtje. Ik wist niet eens dat het vandaag vaderdag was maar vond het wel heel lief en attent. Zo langzamerhand voel ik me meer opa dan vader. Het is merkwaardig dat je de kinderen lagnzaam maar zeker als tot je eigen generatie behorend gaat beschouwen. Ik herinner mij ook nog dat mijn grootvader in mijn aanwezigheid tijdens een telefoongesprek met iemand anders zei: "wij hebben geen kleinkinderen". Kennelijk beschouwde hij zelfs mij, zijn oudste kleinzoon, inmiddels dik volwassen ook al als een zoon. Ik heb dat met Peter en Hugo die ik ook wel eens per ongeluk "broer" noem. Voor vandaag had ik een wandeling gepland op mijn"vrije dag".

Ik weet alleen nog dat mijn oorspronkelijke plan voor een wandeling niet door kon gaan wegens draadbreuk, kapotte trein, wisselstoring of seinstoring in ieder geval kwam ik in Apeldoorn terecht en moest ik iets nieuws bedenken. Ik dacht aan Loenen - Apeldoorn, maar dat duurde nog wel even voordat de bus zou vertrekken. Echter, de bus naar Hoenderloo stond klaar voor vertrek en dus sprong ik erin en liet het aan Komoot over om een route te bedenken en die zou niks tegenvallen; het is werkelijk een fabeltastische wandel-app! Ik vermoed dat de wandeltracks die Komoot voorstelt zijn gebaseerd op hun database van gewandelde stukken door collegae-wandelaars, want het zijn altijd de mooiste trajecten. Alleen de tracks van tracknose Rosie zijn van dezelfde of betere kwaliteit. Ze vroeg dan ook waarom ik niet de track Ughelen - Loenen had gelopen. Nou ja, het toeval van een klaarstaande bus bepaalt voor mij al snel de wandelbestemming net als vroeger met vriend Dick; we lieten het in die tijd ook vaak van het toeval afhangen.
Het werd dus Hoenderloo - Apeldoorn; door de Veluwe. Bekend terrein met veel afwisseling qua begroeiing en merkwaardig genoeg bijzonder rustig. Aangekomen in Apeldoorn kwam ik bij een sprengkop en vervolgens een heel complex van waterloopjes om het grondwater op te vangen en via een lange beek naar een watermolen te voeren. Was al met al een lange groene corridor die me to het centrum van Apeldoorn bracht. Helaas bleek dat ik door het vele wandelen van de laatste weken te veel van het oude lijf had gevraagd; ik kreeg pijn in mijn rug. Ik verstelde wat aan de riemen van de rugzak; dat hielp wel iets maar het voelde niet goed. Voorlopig maar even rustiger aan doen! 

Met Ab naar Beekhuizen

 

Ab bij de ruïne van Beekhuizen

Afgelopen donderdag, tijdens de lunch na de excursie in de Eilandspolder stelde Ab voor om dit weekend te gaan wandelen. Poeh, ik dacht dat ik een heel programma had dit weekend, dus meldde ik dat het misschien zaterdag kon maar dat ik even in m'n agenda moest kijken. Uiteindelijk was er niet veel aan de hand en had ik feitelijk het hele weekend "vrij". Wèl had ik op zondag een liedrecital in Zwolle, maar het bezoek aan kasteel Middachten was uitgevallen; toen ik Roos daarom meldde dat ik de zondag dan maar een vrije dag zou nemen antwoordde ze later - gespeeld spinnig iets van of ik m'n vrije dag wel wilde opofferen voor een of ander.
Om iets voor 8 uur ging dan ook de bel, het begin van het thee ritueel. Onderweg naar de Veluwe hadden we eigenlijk geen uitgesproken idee over waar we zouden gaan wandelen; Ab als automobilist is gewend om "rondjes" te lopen terwijl ik als OV'er altijd van A naar B wandel. Ik stelde voor om de auto op het P terrein van de Zwarte Boer in Leuvenum te parkeren en chocolademelk met appeltaart aldaar zouden nuttigen. Aangekomen op het terras van de Zwarte Boer bleek dat we te vroeg waren; daarom niet getreurd maar even aan de achterkant op het  terrein van voormalig kasteel Leuvenum rondgelopen. Daar was een door een wespendief opengekrabd hommelnest; best bijzonder om de nijvere insecten bezig te zien met het herstel. Vervolgens de chocolademelk en vooral de appeltaart goed laten smaken en aan de wandel. De beek stond er fris bij. Ab kende - uiteraard - het gebied beter dan ik en opende voor mij nieuwe perspectieven; ik loop eigenlijk altijd hetzelfde aldaar; helemaal niet nodig want met Komoot kun je alle kanten uit omdat je precies kunt duiden waar je hebt gelopen en waar je vandaan komt of de bus weer kunt nemen. We kwamen bij een voor ons beiden onbekend plekje bij de ruïne van een voormalige boerderij, Beekhuizen geheten. Nu een plek waar je even je paard kon drenken met een picknick plek. Daar aten wij ons boterhammetje.
Ab bracht me weer terug naar de flat; was weer een gezellige wandeldag geweest.

Iedere eikel kan het!

 

Allemaal verdroogde zaailingen

Dit jaar hadden we een behoorlijk nat voorjaar, bijzonder gunstig voor de zaailingen, met name van de eiken. Op sommige plaatsen stonden ze met honderden dicht op elkaar. Uit één van de boeken over bomen die ik de laatste weken heb gelezen had ik opgemaakt dat de kans dat een eikel daadwerkelijk tot een boom uitgroeit afhangt van verschillende factoren; komt hij op een geschikte plek terecht? krijgt hij op die plek genoeg water en licht? Zo ja, dan kan hij wortel schieten; dat zie je in de lente altijd op grote schaal gebeuren en dit jaar wel op bijzonder grote schaal door de vele regen.
Maar het is nu alweer enige tijd droog geweest en lijkt het voor heel veel van de piepkleine eikjes alweer finito. In de berm ziet het er troosteloos uit met al die verdorde zaailingen; hoort erbij. Van een eik hoeft in beginsel maar een enkele eikel tot boom te kunnen uitgroeien en in het leven van een eik kan deze duizenden eikels produceren die alle in beginsel tot een eik zouden kunnen uitgroeien, want: "iedere eikel kan het!"

Het genot van Grootschermer

 

Onderweg in de boot door de Eilandspolder

Vandaag weer om 5.00 uur op; gelukkig had ik de wekker gezet want ik was niet uit mezelf wakker om die tijd. Nu niet aan de wandel maar op weg naar Edam waar ik opgewacht werd door vriend Ab. Vandaag excursiedag in de Eilandspolder. We hebben als werkgroep wel niet veel mogen bijdragen aan het beheer van de veenmosrietlanden aldaar, maar gelukkig zijn de Corona maatregelen nu zodanig versoepeld dat we de excursie, het bekijken van het resultaat van onze al jaren gedane inspanningen zoal hebben opgeleverd. 
Was ontzettend gezellig om elkaar weer te zien bij "ons clubhuis", de werkschuur van SBB in Grootschermer. Eerst aan de koffie met appeltaart die telkens weer ter beschikking wordt gesteld door onze trouwe supporter, Corinne; wordt bijzonder op prijs gesteld!
Met z'n achten in de grote boot en 2 in de kleine, nog steeds vanwege Corona en daar gingen we. Wat fijn om weer in deze prachtige omgeving te zijn met dit schitterende weer; ik genoot er van. Het was opmerkelijk rustig in de boot; geen opgewonden gesprekken over stikstof depositie, milieuproblemen, zelfs niet over voetbal. Dat is wel anders wanneer we met z'n allen op een kluitje zitten als de hele werkgroep in de grote boot zit.
Eiland na eiland liepen we af; Ab vertelde over het gevoerde beleid en het resultaat. Het was schitterend; zonnedauw begin ik al als normaal te beschouwen, maar trilgras, ook wel bevertje genaamd blijf ik toch wel heel bijzonder vinden. Veel orchideeën, waaronder 1 welriekende nachtorchis, nieuw voor deze polder. 
Na afloop gingen we als ieder jaar lekker lunchen bij "Het genot van Grootschermer", het ontzettend gezellige restaurant van dit kleine Noord Hollandse plaatsje. We lieten het ons weer goed smaken; brood met kroket nam ik als ieder jaar. Ik kon met Herman mee terug rijden naar station Zaandam Kogerveld; daar kon ik ook mijn waterflesje bijvullen. Via Schiphol ben ik terug gereden naar Bilthoven waar mijn fietsje trouw stond te wachten.
Onderweg had ik gezien dat er een draadbreuk was tussen Weert en Roermond; ik adviseerde Roos om te proberen om een lift te krijgen tot boven Weert. Dat zou haar lukken zodat ze aanzienlijk vroeger dan ze had verwacht op de flat was. Ze liet zich de curry goed smaken. Daarna hebben we nog op het Zuid balkon een afzakkertje genomen, de overheerlijke Tokaj wijn die we van Sander en Anita hadden gekregen afgelopen zaterdag. Daarna liggen ronken als een beer; was hard nodig na drie dagen van bijzonder vroeg opstaan. 

Weer om 5.00 uur opgestaan

 

Vleesloze curry

Het is de laatste dagen zo warm 's-middags dat ik in navolging van vriend Dick ook maar eens in alle vroegte aan de wandel ga; niet direct om de hoek, maar op de Veluwe. Met de bus uit Putten kun je al heel vroeg op locatie zijn. Zo heb ik gisteren van Halte Mooi Veluwe naar Stroe gewandeld en stond voor vandaag de wandeling van Garderen terug naar Putten op het programma. 
Ik stond al om 6.45 uur in Garderen en vond de track via Komoot natuurlijk direct en liep kwiek in de vroege koelte. Het was licht bewolkt en uiteraard ontzettend rustig. Ik kende het traject deels, maar vond het verderop verrassend mooi; liep over een hoog, ooit opgewaaid stuk. Daar kwam ik de enige mede-wandelaar tegen die mij vriendelijk groette: "lekker rustig hè". Dat kon je wel zeggen ja, zeker tot een uur of half tien kwam ik letterlijk niemand tegen; wel hoorde je zachtjes wat verkeer; dat was gisteren wel anders; de door Roos bedachte track van gisteren was verrassend mooi en verliep in doodse stilte; vandaag had ik een track van het Veluwe zwerfpad op het programma die liep in de buurt van een weg.
Na 15 kilometer stond ik weer op station Putten en om 12.00 uur weer in Bilthoven. Intussen was het snoeiheet geworden. Thuis gekomen een glas sinaasappelsap bereid en aan de kook gegaan. Een heerlijke curry gemaakt voor donderdag; dan komt Roos uit Landgraaf naar de Bilt; ze wil vast wel wat nuttigen.
Ik appte nog wat met Asbjörn over de vleesloze curry die ik had gemaakt. Overigens eet ik die wel met een gehaktballetje hoor; vind ik een stuk smakelijker dan vleesloos.

Reaching for the moon

 

Dit boek van Katherine Johnson heeft mij best geraakt. Het is de autobiografie van een Afro Amerikaanse vrouw die een fantastische carrière heeft gemaakt binnen de NASA; zij heeft een cruciale rol gespeeld in het ruimtevaart programma met name de reis naar de maan in de jaren 60 van de vorige eeuw. Maar het is vooral een stuk "oral history" over de rassendiscriminatie in de VS. Was de burgeroorlog gevoerd om juist de slavernij te beëindigen daar is de rassendiscriminatie zelfs anno nu nog aan de orde. De druk waaronder de gekleurde medemens moet leven aldaar is nauwelijks voor te stellen. Ik heb het boek in één ruk uitgelezen.

Foetaal calf serum

 Vandaag was ik op bezoek bij een hoog bejaarde voormalig werknemer van het RIV en zijn echtgenote, beiden ver in de 90. Via een gezamenlijke bekende was het contact tot stand gekomen. Toen ik hoorde dat deze meneer bij het RIV met de paarden had gewerkt was mijn nieuwsgierigheid gewekt. "Hoe zou dat in z'n werk zijn gegaan? " vroeg ik mij af. In de eerste 10 jaar van mijn werkzaam leven heb ik ook veel met proefdieren gewerkt, maar nooit met van die reuzen als paarden. Het waren toch vooral muizen, cavia's en konijnen, een enkele keer met goudhamsters en zelfs een keer met een chimpansee, maar bij die laatste kwam ik er natuurlijk zelf nauwelijks aan te pas; ging toen om het testen van het eerste NLse Hepatitis-B vaccin dat ik gemaakt had in het instituut van het CLB.
Vanmorgen was ik bij het hoogbejaarde echtpaar op de koffie en vertelde meneer over de gang van zaken, over de dingen die hij had gedaan bij het RIV. In die tijd bestond er nog geen vaccinatie tegen Tetanus en werd bij een mogelijke infectie met deze bacterie preventief passief geïmmuniseerd met antistoffen van het paard tegen deze bacterie. Mijn gastheer was betrokken geweest bij de immunisatie van de paarden met de Tetanus bacterie en het afnemen van bloed bij de paarden en vooral ook de verzorging van deze proefdieren. Wat er daarna met het bloed gebeurde wist hij niet precies. Maar hij had ook bloed afgenomen bij pasgeboren, nuchtere kalveren voor de Polio diagnostiek. En dat was voor mij een eye opener. In de tijd dat ik met weefselkweek werkte gebruikten we foetal calt serum als bestanddeel van het kweekmedium voor de cellen. En ik had nooit bedacht dat daarvoor pasgeboren, nuchtere kalveren werden gebruikt. Natuurlijk is het bloed van een pasgeboren kalf nog foetaal bloed. Ik had destijds in mijn onwetendheid gedacht dat de moederkoe moest worden geslacht om dergelijk serum te prepareren.
Er was zelfs een fotoboek voorhanden dat ik kon bekijken; imposant die foto's van zoveel jaren geleden. 
Na een uurtje nam ik afscheid; was een gedenkwaardige ochtend.

Het holoceen

 Uit de Netflix documentaire over de bedreigingen van onze biosfeer die ik onlangs (deels) heb bekeken had ik opgemaakt dat het holoceen, de afgelopen 11.000 jaar, klimatologisch ongewoon stabiel was. Dat is waarschijnlijk de reden geweest dat juist in deze 100 eeuwen de Homo Sapiens tot landbouw, sedentair leven en uiteindelijk tot de moderne samenlevingen zoals we die de laatste paar honderd jaar kennen is gekomen. Daarover liep ik met Roos wat door te spreken. Dat het in zo'n complex systeem als onze aarde zo lang zo stabiel is geweest is dus feitelijk ongewoon, waarop Roos opmerkte dat deze stabiliteit dus sowieso wel zou veranderen. 
Zo'n 25 jaar geleden was ik helemaal geobsedeerd van complexiteit en heb toen op basis van een niet-lineaire vergelijking en met behulp van een computer zitten experimenteren. In de vergelijking zit een constante, "r" die de mate van onrust van de uitslagen bepaalt; is deze te laag dan dooft het resultaat uit; is hij te hoog dan vliegt het resultaat buiten bereik. Maar in het tussengebied gaat het resultaat heel onregelmatig op en neer. Maar soms zit er een klein gebiedje binnen de resultaten waar de resultaten bijna het zelfde zijn; met een dergelijke waarde ben ik gaan experimenteren door deze steeds verder te verfijnen met steeds meer decimalen. Het lukte me om een forse reeks van vrijwel de zelfde waarden te verkrijgen, maar liet je het los dan werd het resultaat even verderop weer complex. Was ontzettend leuk om te doen met de spreadsheet functie EXCEL van Windows.
Dat kwam in mijn gedachten op toen ik de temperatuurgrafiek uit de Netflix documentaire weer in mijn herinnering riep.  Wellicht dat door de ingrepen van de mensheid de holocenische stabiliteit tot een einde komt, maar dat zou waarschijnlijk in de (verre?) toekomst sowieso het geval zijn. 
Kennelijk kan zelfs in zo'n complex systeem als planeet aarde een periode van stabiliteit optreden; daar heeft de Homo Sapiens van mogen profiteren. 

Restaurant Amis in de Bilt

 

Terras van Amis

Roos' zoon Douwe had ons uitgenodigd om bij hem te komen eten. Daarbij had hij ook zijn halfbroer Sander met zijn vrouw Anita uitgenodigd. Douwe zag er bij nader inzien nogal tegenop om voor zo'n gezelschap zelf te gaan koken en had de plannen gewijzigd waarbij hij ons uitnodigde om bij restaurant Amis in de Dorpsstraat van de Bilt te gaan eten. Hij had al vanaf 16.00 uur gereserveerd; wij waren iets later en daar zaten de anderen al gezellig op het terras. Roos en ik waren ergens voor de Corona crisis al op bezoek bij Sander en Anita geweest en we hadden dan ook direct weer een gesprek. Ontzettend leuk om elkaar zo in de ontspannen post-Corona sfeer op een restaurant terras te ontmoeten. Met een glaasje erbij was het allemaal heel geanimeerd.
Het gaat bij zo'n ontmoeting natuurlijk om de gezelligheid en de conversatie, maar het eten is ook belangrijk en dat viel bepaald niet tegen! Uitstekend allemaal. Anita is net zo'n smulpaap als ik en gek op spek en worst; wij bestelden dan ook het zacht gegaarde buikspek. Na eerst met z'n vijven een hele plank met entreetjes te hebben weggewerkt kwam het hoofdgerecht. We hebben zitten smullen. Eigenlijk had ik geen ruimte meer voor een nagerecht maar toch een kaasplankje besteld. Ik rolde gewoon naar huis.
Was een ontzettend gezellige ontmoeting geweest met een meer dan voortreffelijke culinaire ondersteuning van het restaurant. 

450.000 jaar

 

Het eerste exemplaar

In toenemende mate bekruipt mij het unheimische gevoel dat het grondig mis gaat met moeder aarde, althans met haar biosfeer. Je merkt het nu al; het weer is sterk veranderd; ik zie gewoon op tegen de zomer met haar inmiddels 40 graden af en toe. De insecten lijken wel verdwenen; de flora is helemaal door het dolle; nog nooit zo'n uitbundige bloei in het voorjaar gezien en de paardenbloemen lijken wel struiken andijvie. En dan alles wat ik gelezen heb de laatste tijd; nu ook dat boek van de 1000 brains, geschreven door een echte wetenschapper; hij is ook zeer beducht dat we met onze oude hersendelen - "zeg maar", onze primitieve, reptielen hersendelen - uiteindelijk onszelf collectief naar de afgrond helpen. Hebzucht, gemakzucht en voortplantingsdrift hebben onze soort zover gebracht dat we moeder aarde aan roofbouw onderwerpen. 
De door ons toch wel als suffige, primitieve mensen beschouwde Neanderthalers hebben het niet zo ver laten komen; 40.000 jaar geleden hebben zij om onduidelijke reden het toneel verlaten om plaats te maken voor onze soort: Homo Sapiens, de denkende mens. Nu is er onlangs een grote vindplaats van zeer oude artefacten ontdekt en wel "Doggerland", de na de laatste ijstijd door het smeltend ijs weer volgelopen Noordzee. In opgespoten zand en in vissersnetten worden overblijfselen uit de oertijd gevonden waaronder ook werktuigen van de Neanderthalers. Dat wilde ik graag gaan bekijken bij het Rijks Museum van Oudheden in Leiden. Dus een "tijdslot" gereserveerd en met de trein van 9.30 op naar Leiden. 

Een hele vitrine vol

Een bijzonder imposante aanblik die oeroude werktuigen; alsof ze vorige week gemaakt waren; onbeschadigd door weer of wind hebben die daar duizenden jaren liggen wachten totdat ze nu kunnen worden tentoongesteld.
Eerder had ik al eens in stille bewondering naar werktuigen van Neanderthalers staan kijken bij een tentoonstelling ergens in Portugal, maar dat ze ook op vaderlandse bodem gevonden konden worden, zij het dan onder zee, verwonderde mij. Hebben dus ook gewoon rondgelopen in onze streken en niet alleen zuidelijker. 
Deze mensensoort heeft zich 450.000 jaar kunnen standhouden in het barre klimaat van de ijstijd; beheerste het vuur; kon goed samenwerken bij de jacht en voedde zich voor een belangrijk deel met vlees, verkregen door de jacht. Van landbouw was geen sprake. Misschien primitief, maar in ieder geval deel uitmakend van het ecosysteem zonder het klimaat in gevaar te brengen of de atoombom te ontwikkelen.

Een omineuze dag

Fraaie foto van de eclips, gemaakt door Bea Versluis

Afgelopen week had ik het wel een keer gelezen dat er vandaag rond het middaguur een partiële zonsverduistering zou zijn; voor het eerst weer sinds jaren zichtbaar in NL. Om 12.30 kreeg ik een Whatsapp bericht van mijn buurman Hisso, meteoroloog, hoogst geïnteresseerd in de kosmologische processen en eclipsjager: "je moet nu naar de zon kijken!". Ik realiseerde me direct dat ik geen zonnebril had maar ook geen CD waar je doorheen kunt kijken naar de oogverblindende zon. Ik probeerde nog door een stuk papier heen te kijken, maar dat werkt natuurlijk niet en liep wat paniekerig door m'n flat. En ja hoor, op de kast stond nog een doos met werkelijk oeroude negatieven, nog van voor mijn geboortejaar en die kon ik gebruiken om doorheen te kijken. Een mooi gezicht zo'n hap uit de zon; blijft imposant. Niet zoals die keer dat ik met Roos een volledige zonsverduistering mocht aanschouwen in augustus 1999 in Freising, Duitsland, maar toch.
In klassieke tijden traden deze verschijnselen onverwacht op; er zijn veldslagen gestopt vanwege zonsverduisteringen die als een teken des hemels, een teken van de Goden werden gezien. Achteraf bekruipt mij na deze dag ook dat gevoel enigszins, bijgelovig als ik van nature een beetje ben?!
Het wandelen staat mij na afgelopen dinsdag een beetje tegen; ik was moe, het wordt ook wel weer behoorlijk warm en ik vind het ook lekker om gewoon op de flat te verkeren en een beetje te lezen in dat boek over de werking van de hersenen en Youtube met z'n heerlijke muziek. Zo kwam er die prachtige melodie van Bach in m'n hoofd opzetten: "Bist Du bei mir", en moest ik even luisteren. Prachtig zoals de tekst en de melodie in elkaar verweven zijn en die de toehoorder zo kan roeren; de beluisterde uitvoering roerde mij en deed mij denken aan het stervensuur: "memento mori".

Na het eten, zo rond 19.00 uur ging ik eropuit om nog even een ommetje te maken; een rondje door het Houdringhebos en nog even op het bankje bij "het strandje" zitten. Het bos is zo ontzettend opgeknapt door de regen van de afgelopen weken; van alles staat in bloei; voor mijn gevoel veel meer dan in andere jaren. Merkwaardig genoeg zag ik voor het eerst in dit bos de gevlekte scheerling, de giftigste inheemse plant, maar ook volop en hoog opstaande digitalis, stinkende gouwe en struiken dik in de bloesem als de jasmijn en de vlier. Maar helaas nauwelijks insecten; waar die dit jaar zijn gebleven is me een raadsel.

Jasmijn in volle bloemen tooi

Thuis gekomen ging ik nog even van de schemering genieten op het noord balkon. De merel in de verte deed zijn best om de omgeving te behagen; heerlijk geluid. Ik zag zelfs een grote kever vliegen, maar geen muggen, geen zwaluwen, geen vleermuizen; erg veel insecten zijn er niet meer. Overdag heb ik zelfs geen fruitvliegjes in de keuken en nauwelijks vliegen. Ik snap werkelijk niet waar de insecten zijn gebleven. Nog geen 25 jaar geleden vlogen er tal van vleermuizen rond de brandende lantaarnpalen hier in de straat om de insecten die door het licht werden aangetrokken op te peuzelen; zie je nooit meer.
Tot slot ging ik nog even naar de serie Earth Story kijken; gaat over de geologie van de aarde; ik heb die serie inmiddels zo vaak bekeken dat ik al die samenhangende processen begin te begrijpen; fantastisch hoe de platentectoniek, het vulkanisme, de biologische processen en wat al niet meer met elkaar tot onze zo bijzondere planeet aarde hebben geleid.
Als somber eind van deze dag keek ik naar een Netflix documentaire van David Attenborough over de bedreigingen die onze planeet, althans de biosfeer heden ondergaat. Dat houdt mij overigens eigenlijk vrijwel altijd wel ergens bezig hoor; altijd wel een hersenkwabje dat zich zorgen maakt over de toekomst van de biosfeer en over de toekomst van de mensheid maar ook met verbazing vaststelt dat vrijwel iedereen die zorgen deelt maar er nauwelijks naar leeft. Maar mijn zorgen beperken zich toch vooral tot de opwarming van de aarde door de almaar toenemende concentratie CO2. Maar er is meer dan dat; in de documentaire werden wel vijf kantelpunten beschreven waarvan ik er eigenlijk slechts 1 kende: de opwarming van de permafrost en de daardoor vrijkomende CH4, methaan. Maar er zijn veel meer van dit soort kantelpunten bijvoorbeeld de kaalslag van het Amazone gebied; leidt nu al tot verminderde neerslag aldaar en daardoor tot "savannisering" van het gebied. Somber gestemd ben ik maar halverwege naar bed gegaan en ben verder gegaan met de 1000 brains. Ik had een ongemakkelijk gevoel na deze dag; omineus.