Harry Mülisch

De schrijver van "De ontdekking van de hemel" verdient alle lof. Er wordt vaak gekscherend over hem gedaan als zou hij ieder jaar verwachten de Nobelprijs voor de Literatuur te mogen ontvangen. Naar mijn bescheiden mening komt "De ontdekking" zoals zijn meesterwerk wel wordt genoemd, in aanmerking voor de grote prijs. Een ander, zij het wat ondoorgrondelijk werk is "Het stenen bruidsbed" dat op een onnavolgbare wijze de gruwelen van het bombardement en de daarop volgende vuurzee van Dresden beschrijft. De vorm, met haar klassieke gedichten, bijna Homerisch te noemen, is heel bijzonder. De gruwelen zijn daarom niet minder; het moge duidelijk zijn dat HM zich tot in de détails heeft verdiept in de tweede wereldoorlog. Zijn boek "Siegfried" getuigt daar ook van. Het is mij eens overkomen (ik lees graag meerdere boeken in een bepaalde periode naast elkaar) dat ik Siegfried las naast het boek "Twaalf jaar bij Hitler". Dat laatste is een vrij gedétailleerd verslag, opgetekend uit de mond van een jonge vrouw die gedurende twaalf jaar persoonlijk secretaresse was van Hitler. Dus in de bunker, op de Obersalzberg, overal waar "der Führer" zich zoal ophield. Merkwaardig genoeg leken de twee boeken zodanig op elkaar dat ik soms niet wist welk ik aan het lezen was. Ik herinner me vooral nog de beschrijving van een spelletje "Blei giessen" waarbij in een bak water een lepel gesmolten lood wordt gegooid en het wonderlijk gestold resultaat aan analyse wordt onderworpen; een onschuldig spelletje dat in beide boeken wordt beschreven; maar ook de eindeloze kletspartijen, waarmee de leider van het Herrenvolk zijn toehoorders verveelde en uit de slaap hield werden in beide boeken vrijwel gelijkluidend beschreven, althans ik zag erg veel overeenkomsten. Mülisch beschrijft het dus heel waarheidsgetrouw en documenteert zich goed.

Wat ik altijd een vondst heb gevonden is zijn beschrijving van de reis van een waterstofkern die, na eindeloos gereisd te hebben, gebonden als water, in de oceanen, terecht komt in het oog van een dinosaurus en nog allerlei gekke plekken en uiteindelijk in de laatste druppel inkt waarmee de schrijver van het verhaal de punt achter zijn verhaal zet. Een zelfde vorm kwam ik tegen bij het verhaal over "Koolstof" in het boek "Het periodiek systeem" van Primo Levi. Ook hij zet zijn laatste punt, gestuurd door een koolstofatoom wiens reis in het verhaal wordt beschreven. Alleen schreef Mülisch het "Zwarte licht", waarin voornoemde odysseia van het proton, 11 jaar voordat Primo Levi zijn gedachten op papier heeft gezet. Waardering voor ons Harry dus zoals Peter C. en ik waarderend over Neerlands grootste schrijver (onze opinie) spreken.

Bevrijdingsdag 2010 en Primo Levi

Afgelopen maandag 3 mei heb ik twee boeken van Primo Levi bij de bibliotheek opgehaald. Eigenlijk was het naar aanleiding van "Het verslag van Brodeck", van Philippe Claudel dat ik dacht om ook Primo Levi te herlezen. En dat is toch wel wat anders wanneer je je realiseert dat Primo Levi deze ellende zelf heeft doorstaan en dat het om echte slachtoffers gaat. In het boek "Het respijt" beschrijft hij de bevrijding van het kamp Auschwitz. De afgrijselijke kampervaring die hij heeft overleefd wordt nog eens gevolgd door een onnavolgbaar beschreven terugreis die voert door de eindeloosheid van Rusland. Een reis die wordt gekenmerkt door ernstige ziekte, koude, onbegrijpbare bureaucratie, een onstelpbare honger, maar ook door vriendschap. Ellende en chaos kenmerken de gang door het Europa van toen. Wat heeft die twintigste eeuw toch een ramp betekend voor Europa. Echt een boek om op 4 en 5 mei in één adem uit te lezen.

Oostvaarders plassen

Op uitnodiging van de natuurwerkersclub "Kwadijkse vlot" kregen mijn partner en ik de gelegenheid om deel te nemen aan een excursie naar de Oostvaardersplassen. Een buitengewoon frisse, maar ook heel bijzondere plek om te mogen zijn. Het gebied is ontstaan bij de drooglegging van Flevoland. Op de plek van het hedendaagse natuurgebied was aanvankelijk een industrieterrein gepland. Maar door de oliecrisis van de 70'er jaren kwam dat er niet van. Voor de drooglegging, aldus de inleidende lezing van de zeer deskundige beheerder, werd het gebied ingezaaid met rietzaad. Het riet zuigt het water op dat vervolgens via de bladeren verdampt. Edoch, het gebied hier werd aan haar lot overgelaten en de natuur greep onverbiddelijk haar kans. Het enorme rietgebied trok allerlei vogels, maar ook, en dat bleek cruciaal, veel grauwe ganzen die in het gebied de rui doorbrachten. Lekker dobberend in het water waar zij onbereikbaar waren voor roofdieren (m.n. vossen) konden ze rustig de tijd nemen om de nieuwe veren te laten groeien. In die tijd kunnen ze niet vliegen omdat de vleugelpennen zijn uitgevallen. Het malse riet diende als voedsel en zo ontstonden de ruime open plassen die nu zo kenmerkend zijn voor het gebied. Om de ganzen in het gebied te houden zonder de boeren veel overlast te bezorgen werden ook voormalige landbouwgebieden rond het natuurterrein aangekocht en ingezaaid zodat er graslanden ontstonden. Om verruiging tegen te gaan werden voor begrazing tevens Heckrunderen, Konikspaarden en edelherten ingezet. Al met al een heel ecosysteem dat inmiddels een prachtige evenwichtssituatie heeft mogen bereiken. Het aantal geboorten van de grote zoogdieren is in evenwicht met het aantal dieren dat, al dan niet met behulp van de mens, uitvalt door sterfte. Tal van dieren werden door ons gespot vanuit de door een tractor voortbewogen bolderwagen. Het terrein was veel groter dan ik had verwacht. Het aantal grote grazers dat het herbergde had ik niet voor mogelijk gehouden. Zo'n kudde wilde paarden en runderen is buitengewoon imposant.
Maar wat ik niet wist is dat allerlei rietbewoners als het baardmannetje en de blauwborst dankzij dit enorme rietgebied enorm konden uitbreiden en vanuit deze locatie heel Europa hebben (her)bevolkt.
Heel uniek, weet ik nog, werd de spoorlijn naar Lelystad in een bocht om het natuurgebied heen gelegd en van industrialisatie was geen sprake meer.

Een treffende beschrijving

Soms treft je, al lezende een strofe vanwege haar kernachtigheid. Zo las ik in "Het respijt" van Primo Levi zo'n schitterende beschrijving van de oprechte vreugde en blijdschap zoals je die onder eenvoudige mensen kunt vinden en die je in de grootsteedse tegenwoordige tijd in ieder geval in NL niet meer eenvoudig tegen kunt komen. Zo heb ik dat jaren geleden mogen ervaren in een klein dorpje in Andalucia waar we gastvrij werden gevraagd voor het bijwonen van een feestje na afloop van Corpus Christi. In een garage, met Paëlla en overvloedig aanwezige maar matig gedronken vino werd daadwerkelijke vreugde gevierd. Levi beschrijft dat: ...een jeugdig, natuurlijk, intens vermogen om blijdschap te voelen en te uiten, een ingeboren, hartelijke vertrouwdheid, ver van leeg vertoon en cerebrale abstractie.

Imam Bayildi

Eerlijk gezegd heb ik het niet zo op de vegetarische keuken, maar voor dit gerecht maak ik graag een uitzondering. Vegetarische vrienden van mij kregen onlangs de Imam bayildi (flauwgevallen priester volgens Wina Born) voorgeschoteld toen ze bij me kwamen eten en vonden het zo goed smaken dat ze het recept wilden. Welnu, dat deel ik dan graag met alle lezers van dit Blog (of is het deze Blog?).

Voor 2 personen is 1 aubergine voldoende. Schil deze in de lengterichting gedeeltelijk af en maak sneetjes in de ontschilde delen en doe daar stukjes knoflook in. Vooral niet te weinig knoflook gebruiken in dit gerecht. Kook in ruim water met zout gedurende enkele minuten en laat de aubergine enigszins afkoelen.

Snipper een grote ui en flink wat knoflook en fruit dat zacht in wat olijfolie; voeg vervolgens een blik tomaten toe en roer op zacht vuur tot er een lekker dikke massa overblijft. Doe hierbij een ferme hand rozijnen (eerst weken in water) en fijngehakte hazelnoten. Voeg naar smaak peper, zout, paprikapoeder, kaneel, wat suiker en citroensap toe en laat nog even sudderen. Snijd de aubergine in plakken en voeg die ook toe. Nog een kwartiertje zacht samen laten sudderen en klaar is Kees.

Mijn voorkeur is om het warm te eten maar in Turkije, waar dit gerecht vandaan komt eet men het koud op hete dagen met brood. In Griekenland (waar dit gerecht gewoon Imam wordt genoemd) eet men het warm met brood.

Eet smakelijk en laat als comment weten wat u er van vindt.

Palen laaien

Wat een prachtig weer vandaag. Een schitterende wandeling gemaakt langs het Tienhovens kanaal. Eerst met bus 58 van af de halte vrijwel direct voor de deur naar Hollandse Rading en van daaruit door het bos richting Tienhoven. In het vroege voorjaar is het groen aan de bomen zo prachtig licht van kleur en de bladeren zijn nog zo teer. De sfeer in dit oud stuk bos is bijna betoverend. Dan uiteindelijk via het bos, langs boerensloten naar de Egelshoek, een oude buurtschap, niet te verwarren met de camping met de zelfde naam. Een dissonant is het voortdurend gebrom van de "sport"-vliegtuigjes van vliegveld Hilversum. Links ligt het Bert Bospad (ook een aanradertje). maar wij gingen verder naar de theetuin, een ontzettend leuk particulier initiatief van een mevrouw die haar prachtige tuin ter beschikking stel van passerende fietsers en wandelaars; lekker even zitten met een kopje thee. Toevallig zette zij alles klaar voor de theetuin op het moment dat wij passeerden. Zij meldde ons dat het ten tijde van de IJslandse aswolk heerlijk stil was zodat je de vogels schitterend kon horen. Eerlijk gezegd was het geluid van de vliegtuigjes mij nooit als erg storend opgevallen, zo veel kabaal is het nou ook weer niet, maar zonder is natuurlijk wel fraaier. Overigens even verderop hoor je er nauwelijks meer iets van. En na twee kopjes thee gingen we natuurlijk verder. Langs het Tienhovens kanaal liggen aan twee kanten uitgestrekte terreinen van Natuurmonumenten. Aan de Utrechtse kant is moeite gedaan om groeiend veen te herstellen en dat geeft een werkelijk schitterend resultaat met flauw oplopende oevers, veel bloemen en vooral veel amfibieën en vogels. Aan de andere kant is er meer verruigd weiland dat deels ook door oppompen van water nat wordt gehouden; goed voor allerlei diersoorten waaronder vogels, het was dan ook een gekwinkeleer van jewelste. Tal van vogelaars staan er met kijkers; één van hen spraken wij aan en hij toonde ons de roodborst tapuit. Wij zelf fotografeerden een zwaan die op z'n kop in het water stond om nog van de bodem wat lekkers te kunnen oppakken. Ook zagen we een kleine ringslang. Aan het eind van het pad keerden we en liepen we met de zon in het gezicht terug. Onderweg kwamen we in gesprek met een veldmedewerker van natuurmonumenten die werkzaamheden verrichtte in de eendenkooi die halverwege ligt. Hij was palen aan het sjouwen die nodig waren voor het herstel van één van de pijpen in de kooi. Wij vroegen of de kooi wel eens te bezichtigen was; dat bleek het geval: iedere laatste zondag van de maand, bij mooi weer en in de zomermaanden kan de kooi bezichtigd worden onder leiding van vrijwilligers. Maar wij mochten er ook in nu hij toch bezig was. Wij hielpen hem door gezamenlijk een paar palen naar de kooi te dragen en hebben de kooi uitvoerig bekeken. Je kende de verhalen van de onderwijzer van school en ook mijn vader had me wel eens verteld hoe dat vroeger ging en dat er vaak eeuwenoude rechten waren om een eendenkooi te mogen beheren, maar ik had er nog nooit eentje gezien. Een prachtig klein natuurgebiedje rond een waterplas. Rozig van zon en wandelen de dag afgesloten met een avond in de bridgeclub.

Leonard Bernstein

Alweer bijna 50 jaar geleden, om precies te zijn in 1961 verscheen een weergaloze musical op film, Westside Story. Een musical op het oeroude thema van Romeo en Julia. Het verhaal mag dan oud zijn, zo niet de prachtige muziek van Leonard Bernstein. Prachtige aria's als "Maria", duetten en de complexe stukken als "Tonight" benaderen het niveau van Wolfgang Amadeus Mozart, terwijl de dramatiek zo groot is als in de opera "Dialogue des Carmelites" van Poulenc. Eigenlijk zou ik dit stuk muziek ook liever onder de opera's willen indelen.
Muziek kan zo ontroeren; denk maar aan de Passionen van Johann Sebastian Bach. De alt rapsodie van Johannes Brahms ontroert me ook werkelijk tot tranens toe en niet alleen de weergaloze uitvoering van Kathleen Ferrier maar ook van recentere uitvoeringen. Dat is muziek die direct in je hart landt.

Maar onlangs zag ik na vele decennia weer de film Westside Story met haar prachtige muziek en roerende scènes. Deze oude musical/film wil ik u toch van harte aanbevelen, vooral vanwege de muziek. Of is het toch een oud sentiment?

Het verslag van Brodeck

Graag lees ik boeken die mij worden geadviseerd door vrienden of door andere schrijvers. Zo had mijn goede vriend Peter C. onlangs van iemand "Het verslag van Brodeck" van de hand van Philippe Claudel gekregen. Het had hem zo gegrepen dat hij het in één keer had uitgelezen. Onze onvolprezen bibliotheek Bilthoven haalde het voor mij uit de bibliotheek van Zeist en inderdaad, een trouvaille dit boek en deze schrijver. 

Claudel toont in dit dramatische boek over een slachtoffer van pogrom, concentratiekamp en dorpsachterlijkheid een groot schrijverschap. Hij heeft het koel observerende van de vreselijke gebeurtenissen zoals Jerzy Kozinsky dat toont in "de geverfde vogel", maar ook mystieke trekjes als Hermann Hesse (in het boek "Demian") wanneer hij de tekeningen van "de Anderer" beschrijft. De Anderer is naast Brodeck de belangrijkste speler in het boek; een bezoeker van het achterlijke bergdorp dat van haar door de oorlog, maar ook deels zelf veroorzaakte trauma's herstellende is. Daarbij wordt nog groter ellende veroorzaakt, waarvan Brodeck verslag doet tegen de achtergrond van zijn kampverleden. 

Claudel is van 1962 maar hij schrijft of hij de gruwelen zelf heeft meegemaakt zoals Primo Levi in zijn boek over het periodiek systeem. Een fascinerend boek dat ik van harte in ieders belangstelling aanbeveel.

Gidsfossiel

Iedere biologische soort probeert zich maximaal uit te breiden; de hoeveelheid voedsel en de beschikbaarheid van de habitat die nodig is om te overleven, bepalen het succes daarin. Andere organismen houden een soort binnen de perken; dat kunnen voedselconcurrenten zijn of predatoren, d.w.z. organismen die de ander opvreten, parasieten en micro-organismen die het organisme kunnen aantasten, ook wel ziektekiemen genoemd. Wellicht zijn er meer factoren, maar die kan ik niet zo gauw bedenken.

Als je de geschiedenis van de aarde bestudeert, geologisch onderzoek, zie je soms een soort die geweldig toeneemt en daarna prompt weer volledig uitsterft; dat leerde ik ooit van onze onvolprezen aardrijkskunde leraar J.H.B. den Ouden. Dat heet een gidsfossiel; in een aardlaag van een kenmerkende ouderdom komt zo'n soort dan in grote aantallen voor en in latere of vroegere lagen helemaal niet of nauwelijks. Kom je zo'n soort in een bepaalde geologische laag tegen, dan weet je precies uit welke tijd die laag dateert, vandaar de naam "gidsfossiel". Het heeft mij altijd geïntrigeerd wat nu een algemeen kenmerk zou kunnen zijn van een gidsfossiel. Plotselinge toename van beschikbaar voedsel, ontbreken van voedselconcurrenten en/of predatoren of nog iets anders? Het blijft toch feitelijk raadselachtig.

Maar meestal houden organismen elkaar binnen bepaalde grenzen. Zo'n evenwichtssituatie noemen we wel een eco-systeem. Zo'n eco-systeem kan heel complex zijn; hoe complexer hoe stabieler. De aarde vormt een groot eco-systeem waarin enkele miljoenen soorten elkaar in evenwicht houden. De mens vormde daarop in het verleden geen uitzondering. Maar het lijkt wel of we nu een aantal voor de hand liggende factoren hebben uitgeschakeld waardoor de mensheid een aantal aspecten van een gidsfossiel verkrijgt: met de uitvinding van kunstmest, veredeling van gewassen en de verschillende "groene revoluties" is de hoeveelheid beschikbaar voedsel enorm toegenomen. Voedselconcurrenten zijn eeuwen geleden al uitgeroeid; denk aan wolf, beer, wilde runderen. Insectenvraat heeft de mens met allerlei pesticiden onder controle gekregen. Predatoren kennen we niet meer of je zou het autoverkeer als zodanig moeten beschrijven. Wat je dan ook ziet is een ongebreidelde toename van het aantal mensen op aarde en dientengevolge een forse vermindering van de biodiversiteit.

Ooievaarskuiten

Het is de laatste tijd ondanks de koude toch wel erg lekker zonnig weer. Dat was in ieder geval voldoende reden voor een zo te zien betrekkelijk jonge twintiger,  om in korte broek de straat op te gaan; een normaal beeld nietwaar. Echter, waar ik toch wel van opkeek waren zijn ongespierde benen. Het leken wel de benen van een ouwe kerel die zijn dagen slijt in automobiel en achter een bureau. Je ziet het steeds vaker; wat houterig bewegende, ongespierde jonge mensen. Volgens mij komt dat doordat opgroeiende kinderen veel te weinig lopen. De ouders vinden het wel gemakkelijk om snel, snel, snel boodschappen te kunnen doen met een schitterende fantasy kinderwagen waar je zo makkelijk de boodschappen in kunt laden terwijl je ondertussen een telefoongesprek voert; aandacht voor het kind, ho maar. De kinderen zitten wat verveeld om zich heen te kijken en willen liever zelf lopen en al pratend contact hebben met hun ouder of verzorger. Naar school en naar al die kluppies, niet met de fiets, laat staan lopend, maar snel, snel snel, met de auto. Die kinderen bewegen veel te weinig.

Juist in die allereerste levensjaren is het zo belangrijk dat kinderen zich ontwikkelen zowel lichamelijk als mentaal. Zelf lopen, klimmen, vies worden, ervaren hoe de wereld in elkaar zit in al haar kleine aspecten. Luisteren, vragen stellen, goed leren praten, net zo belangrijk en dat gaat vooral door met een kind te praten vanaf het eerste moment. Het is zo belangrijk voor de ontwikkeling van het praat- en denkvermogen. En natuurlijk je lichaam ontwikkelen. De jonge adolescent liep ook wat houterig de straat over en ik beklaagde hem. Ik hoop maar dat hij gaat sporten en iedere dag flink zijn spieren gaat gebruiken door te lopen en te fietsen in plaats van auto rijden; dan kan het vast nog redelijk goed komen. Maar de basis wordt al veel eerder gelegd; de ouders van kleine kinderen zouden op dit gebied vast wel wat voorlichting kunnen gebruiken.

"Wageningen" neemt de voedselcrisis wèl serieus!

Als commentaar op mijn Blog van 20 april zegt Rosasharn dat ik de voedselcrisis wel wat serieuzer mag nemen. Een tekort aan water zou zich als eerste probleem aandienen. Natuurlijk neem ik een voedselcrisis serieus. Daar zitten we nu al middenin alleen is er heden wel voldoende voedsel maar de kwaliteit is slecht; zeker in Nederland waar de prijs belangrijker wordt gevonden dan de kwaliteit, moet er behoorlijk gezocht worden om kwalitatief goed voedsel te vinden. En dan bedoel ik niet gezondheidsaspecten maar met name de smaak.

Maar daar gaat het Rosasharn natuurlijk niet om en dit antwoord is ook meer een plagerijtje. Waar zij op doelt is natuurlijk het dreigend tekort aan voedsel. Overigens is een dreigend tekort aan voedsel voor iedere biologische soort een zwaard van Damocles. Indien meer voedsel automatisch betekent "meer individuen", dan wordt een nieuwe grens bereikt van een zgn. tekort aan voedsel. Tot halverwege de negentiende eeuw leefde de mens altijd in een sterke afhankelijkheid van het beschikbare voedsel. Hongersnoden en massaal sterven bij misoogsten was toen gebruikelijk; een afschuwelijke situatie die we natuurlijk ten ene male moeten zien te voorkomen. Met de eerste groene revolutie halverwege de negentiende eeuw, waarbij verbeterde landbouwtechnieken, zaadveredeling en kunstmest een rol speelden, ging de voedselproductie omhoog en daarbij ook de wereldbevolking. En natuurlijk komt er dan weer een nieuwe grens in zicht. Een tweede groene revolutie heeft inmiddels plaatsgevonden, maar ook daarvan lijken de grenzen in zicht v.w.b. de verhouding tussen productie en de hoeveelheid consumenten, hoewel?

Maar heden is er een rare situatie in de wereld waarbij enerzijds het rijke, vermogende deel te dik wordt door een overvloed aan eten terwijl anderzijds het onvermogende deel van de mensheid soms zelfs onvoldoende heeft. Het aantal overmatig dikke mensen is heden voor het eerst groter dan het aantal mensen met ondervoeding; het leidt tot ernstige gezondheidsproblematiek. In de verenigde staten, waar de mens zo langzamerhand door het overgewicht een soort karikatuur van zichzelf is geworden, heeft de legerleiding haar zorg uitgesproken over de slechte conditie van potentiële recruten door overgewicht. Heden gaat het minder om de hoeveelheid beschikbaar voedsel in de wereld maar waarschijnlijk vooral om economische ontwikkeling en een daarbij behorende herverdeling. 

Edoch, "Wageningen" ruikt haar kans om verder te gaan in de ontwikkeling van de vertechnologisering van de voedselvoorziening en luidt de noodklok en de regering met als voorvrouwe Gerda Verburg, gaat daarin mee; insecten eten, agroparken, het kan niet gek genoeg of het moet ontwikkeld worden en dat zal "Wageningen" graag doen mits er (veel) subsidie komt. Echter, wanneer er geen rem wordt gezet op de bevolkingsgroei zal er altijd weer een nieuwe grens aan de dageraad verschijnen. Wat dat betreft kunnen we ons wellicht beter spiegelen aan China met haar één kind politiek en onze voedselvoorziening wat meer naar de menselijke maat toesnijden, d.w.z. lokaal en kleinschalig. Good, clean and fair!

Julie en Julia, levensverhaal van Julia Childs

Wat een leuke film en wat een schitterend ingevulde rol van Meryl Streep! Echt een film voor mensen die gek zijn op lekker eten en daar gepassioneerd mee omgaan. Verder is het zo'n ontzettend lieve film; zo roerend zoals Julia Childs door Streep wordt neergezet als begripvolle vrouw en lieve minnares. Ze wordt dan ook niet voor niets aanbeden door haar man Paul. Maar ook het jonge stel wordt zo goed gespeeld.

De Haute cuisine wordt uit de doeken gedaan. Julia wil het lekkere eten dat ze heeft leren kennen in Frankrijk bekend maken bij haar Amerikaanse landgenoten. Ze gaat daarvoor zelfs op les bij een cursus voor professionals. Roerend en komisch die scène waarbij ze moet leren om uien fijn te snijden. Bij thuiskomst vindt Paul een razendsnel uien-snijdende Julia met een reusachtige berg inmiddels bij het oefenen fijn gesneden uien op de tafel. Vanwege de stank weigert hij thuis te eten. Maar allengs gaat het beter en krijgt Julia de Franse keuken perfect in de vingers. Paul brengt haar op het idee om een kookboek te gaan schrijven. Met heel veel gehannes is dat eindelijk gelukt.

Haar tegenhanger, Julie, schrijfster van een inmiddels beroemd boek dat verfilmd is, als hier getuige van wordt gedaan, heeft zo'n typisch gehaast middle of the road leven waarvan ze duidelijk niet geniet. Wèl kookt ze graag en haar man eet het graag op. Ook hier is sprake van een gepassioneerde liefde; leuk om naar te kijken. Julie wil ook wat anders; ze heeft allemaal van die vreselijke Amerikaanse vriendinnen (dat is trouwens wel ff wennen dat Amerikaanse gedoe zonder fatsoenlijke tafelmanieren. Dat praat maar met overvolle mond en eet niet met mes en vork?!). Die vriendinnen zijn allemaal succesvol, met meer dan overvolle agenda's en doen miljoenen business terwijl Julie maar een halfbakken schrijfster is en in een kantoorhokje zit te kniezen. Echt dat haastige leven waar ik zo de pest aan heb. Julie kiest voor zich zelf en, door haar man op het idee gebracht, neemt ze zich voor om alle recepten uit het oude kookboek van Julia Childs te gaan maken en daarover een Blog te publiceren. Dat wordt een geweldig succes. Even leek het erop dat de twee elkaar nog zouden ontmoeten want Julia leefde nog tot 2004, maar dat gebeurde niet in de film. Ook het boek is bijzonder de moeite waard. Overigens ook het kookboek van Julia Child; daarin staat schitterende recepten uit de ouderwetse Franse keuken.

Een roerende film en zeker een aanradertje voor wie van lekker eten houdt en dat doen toch alle foodies (nickname voor leden van Slow Food).

Jean Auel en De Stam van de Holenbeer

Het is misschien geen literatuur; het is fictie, maar voor mij als natuurliefhebber heerlijk om in weg te dromen. Inmiddels heb ik de meer dan een halve meter hoge stapel boeken over "De stam van de Holenbeer" misschien wel vijf keer gelezen. Het is, net als de Odysseia van Homerus, een schitterend en avontuurlijk reisverhaal waarin erg veel gebeurt. Maar de verhalen over Ayla en Jondalar, de twee hoofdpersonen wordt de natuur en de wijdsheid van het ongerepte landschap, met al z'n dieren en geografische eigenschappen zodanig beschreven dat ik er uren lang in kan wegdromen. Met spijt ben ik dan nu ook weer aangekomen in het laatste boek. 

Jean Auel, de schrijfster van deze mega serie heeft zich geweldig verdiept in de wetenschappelijke stand van zaken op het gebied van Europa 10.000 jaar geleden. Zij heeft op die basis heel fraai beschreven hoe twee mensenrassen, de Neanderthalers en de Homo Sapiens in het oude Europa aanvankelijk naast elkaar leefden met hun verschillende gewoonten. Amerikaans als zij is, schrijft ze nogal juichend over de moderne mens met een geweldig vooruitgangsgeloof; en met een Rousseau-achtige bewondering over het oude volk van de Neanderthalers, dat volledig wars is van elke verandering. Zoals we natuurlijk weten zijn de Neanderthalers uiteindelijk van de aardbodem verdwenen, misschien wel opgegaan in de nu nog levende mensen, dat laat Auel terecht in het midden.

Het is natuurlijk wel een goede weerslag van hoe de moderne Westerse mens in elkaar zit; altijd maar meer, verder, nieuw, nieuwsgierig, met als keerzijde: nooit genoeg en uiteindelijk te veel van alles, maar ook bewonderenswaardige cultuurschatten, wetenschap en filosofie.

Agro parken en Slow Food

Vrijdagavond heel gezellig hier bij mij thuis gegeten met partner en een mede Slow Food member, werkzaam aan de Universiteit van Wageningen. Ons gezamenlijk interessegebied is lekker en natuurlijk voedsel, en natuurlijk de voedselvoorziening, dat alles met een Slow Food bril op. Naast smulpaap ben ik vooral ook een "beweger", c.q. wandelaar. Daarom ken ik veel streken van ons land waardoor ik heb kunnen vaststellen hoe ons land de afgelopen decennia qua aspect is veranderd; het landschap is minder afwisselend, minder interessant en helaas dus vooral lelijker geworden. Een positieve kentering zie je in het natuur/bosbeheer waarbij de monocultuur van dennenbossen plaats moeten maken voor meer loofbossen met daarin ook meer open stukken. Maar de landbouw gebieden zijn niet zo fraai meer als vroeger; geen koeien meer in de wei, geen bloemen, eindeloze maisakkers. Maar dit een beetje ter zijde, maar het bepaalt wel mijn grondhouding tegenover de landbouw.
Waar ik toch wel heel verbaasd over was betrof de moderne trend naar agroparken. In "Wageningen" maakt men zich schijnbaar erg druk over de mogelijkheden om de wereldbevolking ook over enkele decennia nog te kunnen voeden. Je kunt het hen niet kwalijk nemen dat ze dan denken in de lijnen die ze al jaren bewandelen: nog verdere vertechnologisering van landbouw en veeteelt in de vorm van agroparken. Kennelijk is dat al geheel geland want mijn mede SF lid had geen negatieve zorg over deze ontwikkeling die ik beschouw als volstrekt contra de wijze waarop Slow Food International over deze ontwikkelingen denkt. Daar is veeleer sprake van terug naar kleinschaligheid. In plaats van groots opgezette agroparken rond Mexico city en andere megapolissen zouden de boeren weer terug moeten naar het land en op de vanouds gehanteerde kleine schaal en op grond van de eeuwenoude kennis hun vertrouwde voedsel verbouwen.

De trend die is ingezet begon bij de "modernisering" van de landbouw met allerlei "veredelde rassen" die wel een hogere opbrengst hadden misschien, maar anderzijds ook meer (vaak niet beschikbaar) water nodig hebben en kunstmest en pesticiden om te overleven. Grootschaligheid, verkoop van de grond, trek naar de stad waren het gevolg! Ik ben maar zo bang dat die zgn. agroparken, die door "Wageningen" worden beschouwd als de oplossing voor de (nog lang niet bestaande!!) voedselproblematiek een adequate oplossing betekenen juist averechts zullen werken en de trek naar de stad nog verder zullen vergroten doordat traditionele productie methodes niet kunnen concurreren met deze moderne methodiek. Ik zou liever inzetten op terug naar kleinschaligheid in het kader van "Good, Clean and Fair" met respect voor moeder aarde, Terra Madre!

J.B.H. den Ouden

Fascinerende persoon die Jan den Ouden. In de jaren zestig kregen wij aardrijkskundeles van hem. Mijn goede vriend Peter C. liet mij afgelopen zaterdag het dictaat zien van zijn lessen; hij had dat al die jaren bewaard. Het was mij duidelijk dat erg veel van wat den Ouden ons destijds had verteld was blijven hangen. Het was meer dan een Aha Erlebnis toen ik het duidelijk leesbaar handschrift van mijn goede vriend ontcijferde en allerlei buitengewoon interessante informatie zag, maar deze was wel 50 jaar oud en nog heel actueel. Ik wist van de fascinatie van Peter voor deze oud-leraar die ook les gaf aan de Universiteit van Wageningen alwaar Frank Westerman, een door ons beiden bijzonder gewaardeerde schrijver, ook les van Jan had en Dr. J.B.H. den Ouden in het boek "Ingenieurs van de ziel" opvoert als deze in een stofwolk van krijt zijn informatie op het bord kalkt en weer uitwist. Ook Frank heeft duidelijk invloed ondervonden van den Ouden.

Het belangrijkste dat ik van den Ouden wist (door Bob Vieveen en Peter C. destijds Ary den Ouden genoemd naar een bekende voetballer in die tijd) betrof zijn interesse in het kaste systeem. En nu begreep ik ook waarom dat was, want den Ouden was destijds bezig aan een promotieonderzoek naar het kaste systeem in India, voor welk onderzoek hij ruimte had gevonden tussen de drukke werkzaamheden als docent aan het HLW in Amsterdam. Via www.Boekwinkeltjes.nl had ik de hand weten te leggen op een exemplaar van deze dissertatie en die ten geschenke gegeven aan mijn goede vriend Peter C. Het bleek overigens bijzonder toegankelijk en Peter is het ook direct gaan lezen. Ik heb hem gevraagd of ik de kostbare dictaten eens mag lenen zodat ik de belangwekkende informatie, na ruim vijftig jaar, opnieuw tot mij kan nemen.

Mijn dagelijkse (?) column

Jerôme Louis Heldring

Gisteren lekker in het zonnetje de Volkskrant van vrijdag zitten lezen. In de tas met oude kranten van één van m'n buren zat de nog ongelezen krant. Daarin las ik een interview met Jérôme Louis Heldring, die al vijftig jaar lang een dagelijkse column verzorgt in het NRC handelsblad, dus al vanaf 1960. Wat een scherpte toont deze meer dan 90-jarige. Tegen die achtergrond heb ik mij voorgenomen om dagelijks een column te schrijven op mijn Blog 11Science; niet dat die door iemand wordt gelezen, maar voor mezelf om vast te leggen wat me op zo'n moment bezighoudt en hoe ik ergens over denk zodat ik dat later nog eens kan nalezen. Het is natuurlijk zo dat we omkomen in alle informatie die over ons wordt uitgestort. Tegen die achtergrond lees ik dan ook al enkele jaren nauwelijks meer een krant (heb ook geen abonnement), maar kan het toch niet laten om toch even te lezen als ik er één onder handen krijg, bijvoorbeeld als ik de bibliotheek bezoek. Gelukkig maar, want het scherpen van de geest door dagelijks iets te schrijven kan, aldus Heldring, voor het welzijn een hulp vormen, en zonder die krant had ik dat idee van een dagelijkse column vast niet gekregen. Dank Jérôme!

Welnu, wat speelde zo de laatste dagen. Het is toch vooral de wijze waarop wij hier in het Westen met onze natuurlijke omgeving omgaan in het kader van voedselvoorziening en energiehuishouding waar ik mijn hersens over breek. En dan komen daar zo leuk die dagelijkse ervaringen bovenop. Zoals de afgelopen week ik van mijn jongste dochter hoorde dat haar nog zo prille zwangerschap goed verloopt; van een mede-slow food lid, die met mij de zorgen wilde delen over het Slow Food gehalte en de geloofwaardigheid van Slow Food Nederland; maar vooral ook het gesprek met mijn oud klasgenoot en inmiddels weer goede vriend Peter C. met wie ik altijd weer eindeloos over van alles kan discussiëren. En dan het leuke proces van de synthese waarin je alle aspecten van de verschillende gesprekken met elkaar verbindt. In die zin wil ik mijn dagelijkse (? ben benieuwd of ik dat echt zal gaan doen en volhouden) column formuleren, doorspekt met wat ik heb gezien, beleefd en hoe ik erover denk. Dit is de startersbijdrage. Als iemand het mocht lezen, geef het dan eens aan me door, eventueel zonder commentaar, maar gewoon dat je het hebt gezien.

Peter Straub schreef op 28 februari 2013: 

"Knap hoor, Ferry, elke dag zo'n blog!!!

Over een gebrek aan energie hoef jij niet te klagen..."

Drijfmest

In februari, ondanks de koude, weer een stevige wandeling gemaakt ergens in Zuid Holland in de buurt van Leiden. Mooie zwarte veengrond, zoals ik kon constateren aan de opgeworpen molshopen. Maar op twee plaatsen kwam de afgrijselijke strontlucht van drijfmest door de lucht naar ons toe en ja hoor.... Daar reed weer zo'n dieselmonster met een kolossaal apparaat achter zich met tientallen injectiespuiten die vreselijke stront in de grond aan het spuiten. Ik word niet gauw kwaad maar ik ervaar dat gewoon als pure moord op ons in beginsel zo fraaie platte land. Alles vernietig je daarmee met name het bodemleven en daarmee het hele ecosysteem met als gevolg dat je de bodem vernielt en dat er alleen monocultures als Engels raaigras op groeit (hoe lang nog?).

Als je dan realiseert wat die koeien te vreten krijgen, in welke stank die beesten de hele dag lopen (diervriendelijk??) hoe krankzinnig ver ze zijn doorgefokt zodat ze 60 liter melk per dag geven, althans een witte vloeistof die voor melk doorgaat en waarvan je in een chemische fabriek een verpakt zuivelproduct kunt maken. Helaas wordt die melk ook voor (boeren?)kaas gebruikt met een onsmakelijk resultaat als gevolg. Onlangs was ik in Lievelde en ging ik op bezoek bij een alleraardigst modern bedrijf met drijfmeststallen en Holstein koeien en een kaaswinkel. Die kaas was ronduit niet lekker (heb hem thuis weggegooid). Was wel een heel moderne boer met een koffie gelegenheid en huurfietsen en boerengolf en misschien zelfs wel geestelijk gehandicapten aan het werk. Maar kwaliteit ho maar. Ik word daar erg droef van en beschouw het als een Herculeïse taak om daar verandering in te brengen. Het besef, dat je met een ouderwetse stal (stro en geen drijfmest) met gedroogd gras (hooi!!) als voeder met wat krachtvoer en zomers lekker buiten in een weide met klaver en zonder kunstmest, zou moeten doordringen tot Wageningen. Wat Wageningen nu heeft bereikt is desastreus voor onze zuivelkwaliteit maar vooral ook voor ons landschap en de hele ecologische mini-wereld die daarbij hoort. Het gevolg van die ecologische ineenstorting wordt vreselijk onderschat; nu nog het korhoen en de vuursalamander en de "noem maar op", maar straks zelfs het raaigras en groeit er alleen nog maar brandnetel of zelfs die niet meer.

Dit moest mij van het hart. Dit soort elementen mis ik zo in SF; kijk eens het december nummer 2009 van het Magazine; het lijkt sprekend op Bouillon, maar dan voor biologisch geïnteresseerden. SF mist het eco-aspect waar Petrini zo op hamert. De oude boerenkennis moet worden vastgelegd en weer in de praktijk worden gebracht; we moeten ons verzetten tegen de voortschrijdende invloed van desastreuze technieken als mestinjectie en het binnenhouden van koeien en het voeden van koeien met viezigheid. Onze boerenkaas moet haar kwaliteit behouden! Petrini beschrijft een Franse kaas die ook naar de kloten ging door die Friesian Holstein oftewel Amerikaanse koeien, maar daar werd het tij gekeerd door iemand met verstand. Je moet dat boek "Slow Food Nation" van hem echt ook lezen mocht je dat nog niet gedaan hebben.

Spit!

Oei, altijd wanneer ik dit plekje op de Venen passeer denk ik weer aan die keer, zo'n 17 jaar geleden toen ik met mijn oudste zoon aan het wandelen was. We zaten even aan het beekje; Hugo moest natuurlijk even in het water spelen. Maar toen ik opstond schoot het vreselijk in mijn rug; ik wist niet wat ik moest doen. Even blijven liggen eerst maar en toen voorzichtig proberen op te staan. Schuifelend weer op gang. Hugo, nog maar een klein kereltje moest de rugzak dragen, wat hij zonder problemen deed. Terug of toch maar verder naar Kalterherberg Huug? We zaten er zo'n beetje tussenin. Dus maar verder. Het ging eigenlijk steeds beter. Ik moest ook aan de NHG standaard voor huisartsen denken; bij lage rugklachten is eigenlijk alleen het blijven bewegen een juiste behandeling. We haalden het ons zo bekende hotel Hirsch in Kalterherberg. De volgende dag was de rugpijn eigenlijk voor een belangrijk deel over; veel sneller dan bij bedrust!! Voorzichtig aan gedaan die dag en inderdaad ging het steeds beter.

Kapoen

Je moet maar durven in deze tijd dat het eten van Ganzelever, foie gras, moreel vergelijkbaar wordt geacht met auto rijden in dronkenschap of ander kwaad. Een kapoen, een voor de smaak gecastreerde haan?! dat kan toch niet. Nou ja, misschien niet in NL maar in Slovenië en in Italië wordt dit klassieke streekproduct (gelukkig) nog op tafel gezet. Bij de leveranciers van het presidium product Chaams hoen heb ik meermaals gevraagd of zij misschien kapoenen wilden gaan produceren. Maar daar voelde men niets voor.
Wel was er een studiereis naar Frankrijk gemaakt maar na het zien van de operatie, die nodig is om de hanen te castreren alvorens zij hun leven verder slijten als kapoen, is besloten hier verder maar van af te zien. Maar.... in de laatste aflevering van het onvolprezen Slow Food Magazin (december 2009) werd toch min of meer de deur vanuit Slow Food opengezet om toch nog maar eens te overwegen om ook van het Chaams hoen een kapoen versie in de markt te gaan zetten. Ik zou het toejuichen want kapoen is bijzonder smakelijk. En het leven beëindigen als vrij rond lopende, zij het gecastreerde haan is toch eigenlijk wel te prefereren boven het levenseind in een hakselmachine, zoals veel haantjes uit de eierindustrie toch beleven.
In zijn boek Slow Food Nation vertelt Carlo Petrini over het behoud van de kapoen in Italië, in Morozzo, de capone di Morozzo. Eens kijken of die kan worden ingevoerd zodat ik alsnog de kapoen op tafel kan krijgen.

Coquilles Saint Jacques à la Parisienne

't water loopt je in de mond

Ach die coquilles, er is nauwelijks iets lekkerders denkbaar. Ruim dertig jaar geleden trokken mijn toenmalige ega en ik gedurende de vakanties altijd door Frankrijk; ik weet nog de eerste keer met schoonzuster en zwager naar de Provence te beginnen in Avignon. De hele rit had ik in m'n eentje moeten rijden. Kun je je voorstellen? Met z'n vieren in een 2CV, een lelijke eend, met kampeerspullen en m'n rijbewijs had ik net enkele maanden. Mijn zwager zou ook rijden leren voor de vakantie maar had het examen niet gehaald. We deden de rit van Amsterdam naar Avignon in 3 dag étappes en ik was bij aankomst volstrekt uitgeput. Maar ik weet nog die eerste avond in het restaurant in Avignon; wat een sfeer. Stokbrood was toen voor Hollanders nog iets bijzonders en dat je daarmee at was zeker bijzonder. Euforisch als ik was doopte ik het stokbrood zelfs in de wijn en werd langzaam dronken en stootte de wijn om. Petit cochon werd ik genoemd door de Franse dame die ons bediende. Dat was mijn eerste kennismaking, maar daarna gingen we ieder jaar naar Frankrijk en wat heb ik daar het lekkere eten leren waarderen.
In elke streek had je andere specialiteiten. Ik was vooral gek op de patés, het knapperige aspect van het stokbrood, de kazen en de enorme diversiteit. Maar de coquilles Saint Jacques dat was toch wel superbe.
Lang ben ik al van plan om zelf paté te gaan maken en sinds ik een aantal zelfslachtende slagers (w.o. slager Lammertinck in Enter, waar ik ooit bij het slachtproces heb mogen assisteren) heb leren kennen, gaat dat ook zeker gebeuren. Nu weet ik tenminste dat ik de juiste ingrediënten kan verkrijgen. Ook ken ik nu een slager (Slagerij Slenders in den Bosch) die (verantwoord) kalfsvlees heeft en via hem zal ik er ongetwijfeld ook in slagen om aan kalfsbotten en goed kalfsvlees te komen voor de fonds en de glaces die je voor de goede Franse keuken nodig hebt, maar ik dwaal af van de Coquilles. U moet me dit uitstapje naar de paté vergeven want het is wel de opmaat voor de Coquilles. Ik zocht namelijk een goed recept voor Paté de campagne en daarvoor vond ik een aanwijzing in "De dikke van Damme". Daarin werd geadviseerd om de paté uit een oud boek van de Time Life serie te gebruiken, genaamd: "In de Franse keuken", uitgegeven door Parool/Life. En ja, daarin stond niet alleen een geweldig recept voor paté (moet ik overigens nog proberen) maar een plaatje van Coquilles Saint-Jacques à la Parisienne, precies zoals ik me herinner van vroeger in die restaurantjes in Zuid Frankrijk. Het recept zal ik publiceren in deze Blog.

Joseph Roth

De meeste lezers kennen Philip Roth, maar Joseph Roth ( http://nl.wikipedia.org/wiki/Joseph_Roth ) is lang niet aan ieder bekend. Geert Mak schreef ooit het boek "In Europa". Toen ik dat las heb ik tevens alle boeken gelezen die hij aanhaalde, waaronder een boek van Joseph. Zijn schrijfstijl is plezierig waarbij ik vooral de sfeertekening van de jaren van de Donau monarchie zo waardeer. Een tijd van met paard bespannen wagens en sleden. Ongelooflijk koude winters, maar ook de grappige manier van met elkaar omgaan en de manier waarop de mensen met de strenge overheid omgaan. De boeken zijn wat dynamischer dan de Russen als Tolstoi en Tsjechov zonder de aantrekkelijke sfeertekening van die jaren te verliezen.
Zo heb ik dit weekend het boek "Het valse gewicht. Geschiedenis van een ijkmeester" gelezen. Maar zeker het meest bekende boek van Joseph Roth: "Radetzky mars" uit 1932 kan ik van harte aanbevelen.

Wat een stille wereld

Vandaag is het zondag en het heeft vannacht gesneeuwd. We zijn laat opgestaan, maar we gaan lekker aan de wandel. Het is zo mooi buiten. Dat vindt kennelijk niet iedereen want het is doodstil op straat. De sneeuw ligt er nog maagdelijk bij op een enkel spoor na van iemand die vanuit zijn auto naar de deur heeft gelopen.
Zelfs op straat zie je geen auto. De buurman van Roos heeft de sneeuw weggeveegd zodat het ijs van de afgelopen dagen weer tevoorschijn komt zodat je bijna je nek breekt. "Ja, het moet eerst gaan dooien", is zijn raadselachtige opmerking wanneer wij door de sneeuw op het grasveldje onze weg vervolgen.
Door het bos naar het station Bilthoven en de trein naar Amersfoort. Ook daar is vrijwel niemand te bekennen. Via het fietspad het bos in, langs de spoorbaan over het fietspad richting Soestduinen.

Doodstil is het; geen fietser, geen wandelaar, geen auto's; een stilte die slechts af en toe wordt gebroken door de voorbij denderende intercities, een wolk van sneeuw achter zich aan trekkend. Wat is ons land toch mooi als er sneeuw ligt. Onderweg kwamen we nog een stel tegen dat aan het langlaufen was.
En vlakbij Soestduinen een jong stel dat een foto van ons heeft gemaakt en dat wij de juiste weg konden wijzen richting de Soesterduinen.
Zij waren verbaasd dat wij helemaal uit Amersfoort" kwamen; daar woonden zij en zij waren hier met de auto heen gereden. Het is toch jammer dat de meeste mensen het genoegen van het wandelen niet kennen. Hoewel wij wel twee keer zo oud waren en al de nodige kilometers in de benen hadden, liepen we veel sneller en na een groet scheidden onze wegen. We staken de provinciale weg bij Soestduinen over en kwamen langs het pitoreske stationnetje van Soestuinen dat al jaren niet meer gebruikt wordt maar wel bewoond. Via de middenweg en linksaf bereikten we de Soesterduinen, de Lange duinen genoemd. Het is daar met sneeuw zo ontzettend mooi. Ik kom er al zo lang; vroeger met de kinderen in de zomer en de winter.

Zij noemden de duinen "het grote zand", dit in tegenstelling tot het "kleine zand" bij Bilthoven in de buurt. Verder heb je bij Hulshorst nog "het grote grote zand" oftewel het Hulshorster zand. Daar kun je ook zo fabelachtig wandelen van Nunspeet uit via het Hulshorster zand naar restaurant de Zwarte Boer in Leuvenum.
Die Lenin-achtige figuur met die bontmuts op, dat ben ik met op de achtergrond de Lange Duinen bij Soestduinen. Het is prachtig daar te lopen richting den Dolder, beetje links aanhouden en je komt weer bij het fietspad langs de spoorlijn. Tot onze verbazing reed een fietser ons achterop. Maar de sneeuw was maagdelijk en de stilte heerlijk. Wat mis ik die stilte toch vaak in onze wereld vol auto's en druktemakers. Door de weersomstandigheden is iedereen gedwongen om over te gaan op Slow Life. Gewoon lekker genieten van het zijn, van de schoonheid, van je leefomgeving, van de rust, van de natuur in haar volle pracht. Zelfs de NS ontkomt er niet aan om het een beetje kalmer aan te doen; door de sneeuw is de dienstregeling aangepast. Het is overigens heel rustig in de treinen; de meesten blijven thuis of zijn misschien wel aan het schaatsen?!

We namen in den Dolder de trein; we begonnen wat moe te worden en hadden trek in erwtensoep. Vanaf station Bilthoven liepen we via het Houdringhe bos. De Lakenvelder koeien stonden er heerlijk in de sneeuw. Koeien hebben helemaal geen last van de kou. Ze krijgen natuurlijk wel hooi, want er valt weinig meer te vinden onder de sneeuw, althans niet voldoende. Dit is ons achtertuintje; als we gewoon even de benen willen strekken, of zoals we dat zelf noemen, onszelf even uit moeten laten, dan gaan we hier wandelen. Er loopt een aantal uitgezette wandelingen, waarvan nummer 3 met ongeveer 12 kilometer de langste is. Die lopen we vaak maar met dit weer is het wel een speciaal genoegen. Daar klinkt muziek in de verte; de ijsbaan is open. Als een schilderij van Breughel zien we de veelkleurige menigte van schaatsers op het gezellige ijsbaantje van de Bilt/Bilthoven. Het is een drukte van jewelste.

Ecosofia, een mooi idealistisch concept

Kennis gemaakt met Patrick van Uffelen, de bedenker van Ekosofia . Hierbij is wonen, geïntegreerd met een ecologisch zeer verantwoorde manier van voedselproductie het centrale punt. Hij heeft vele jaren nagedacht hoe je dit het best kunt vorm geven. Illustratie daarvan heeft hij voorhanden in de vorm van plattegronden waarmee hij de samenhang van de verschillende voedingsgewassen, de watervoorziening, energievoorziening, maar ook de plaatsing van de (bij)gebouwen kan weergeven. Het pièce de résistance is wel de maquette waarin hij vele uren werk heeft gestoken maar die dan ook wel heel fraai het plan ondersteunt.

Het heeft veel weg van het idealisme van de jaren zestig zonder een commune te willen zijn. Die tijd ligt wel achter ons. Frederik van Eeden zou zich er goed in thuis voelen.

We waren met z'n drieën op bezoek bij Patrick, en dan kun je lekker brainstormen. De realisatie van een dergelijk plan is lastiger dan je misschien inhoudelijk zou denken. Je hebt een betrekkelijk groot stuk grond nodig niet te ver van stedelijke voorzieningen; het terugtrekken in het verre platteland als in de jaren zestig door een aantal groepen is gedaan spreekt tegenwoordig minder aan. Ruimtelijke ordening stelt ook zo zijn grenzen. Maar... de grote steden, met name Amsterdam wil graag wat verbeteren aan de overgang van stad en platteland. En ook veel (draagkrachtige) mensen willen graag wat meer in het groen leven. Het zelf je groenten verbouwen, althans daar enigszins mee bezig zijn, is voor veel mensen een wezenlijke wens.

Patrick neemt dat ook waar; de wens is er wel en meer dan latent. Het is een uitdaging belangstellenden te helpen deze wens te realiseren. Paul, Sandor en ik hebben onze steun toegezegd.

Voor uitgebreide informatie over het concept adviseer ik je de site van ekosofia te bekijken.

Laat kleuters toch zelf lopen en niet in de buggy zitten

Vandaag zag ik iets waar ik echt niet over uit kan. Duidelijk een opa en een oma waren met hun kleindochter in de buggy boodschappen aan het doen bij Dirk van de Broek. Ik zag dat kind, als een wandelaar met een rugzak op de rug, rechtop staan met de buggy op haar rug. Dat kind wilde gewoon zoals een gezonde, normale peuter/kleuter dat wil, lekker bewegen. Ze zat vastgesnoerd in dat malle ding alsof hij aan haar vast moest blijven. Die oma stoof boos op haar af en zette de buggy met kind en al met enig geweld weer in de horizontale stand en het kind ging natuurlijk weer zitten. Opa kwam er ook nog bij en het kind werd gewoon naar achteren geduwd. "Jij bent niet lief" kreeg ze naar het hoofd geslingerd, en dat terwijl ze ondanks de rare behandeling (zeker aan gewend?!) niet eens luidruchtig protesteerde. Later in de winkel liep oma, met nog steeds een verontwaardigd gezicht achter de buggy met het verder heel lieve kind, nog steeds te mopperen dat ze niet lief was. Mijn hart draaide om. Hoe moet zo'n kind naar de wereld kijken; die voelt zich toch gewoon gevangen in zo'n volstrekt overbodig wagentje.

Mijn grote probleem met die buggies is dat kinderen gewoon gedwongen worden om passief te blijven terwijl ze dat helemaal niet willen. Kinderen willen van nature altijd bewegen en de wereld verkennen. Sommige kinderen pikken het niet dat ze altijd in zo'n buggy moeten zitten en protesteren luid dat ze eruit willen; die worden als lastig gezien terwijl dat natuurlijk normaal hoort te zijn. Een kind moet bewegen, een kind moet lopen. Dat is belangrijk niet alleen voor de lichamelijke ontwikkeling maar ook voor de motoriek en de psychische ontwikkeling. Wat de auto als negatieve factor is voor volwassenen is de buggy voor kinderen. Alleen hebben die laatsten er niet om gevraagd. Ik houd m'n hart vast als de buggy generatie opgroeit. Die hebben van jongs af aan zo'n negatieve houding opgelegd gekregen tegen bewegen dat ze daar problemen mee krijgen. Je kunt het de kinderen zelf niet euvel duiden! Het zal hun gezondheid niet ten goede komen.

Slow Life

Sinds 2 jaar ben ik lid van Slow Food en sinds een jaar ben ik bestuurslid van het convivium Utrecht. Gezien mijn inhoudelijke interesse ben ik direct flink aan het lezen geslagen. Via Sandor Schiferli heb ik de beschikking over het boek "Slow", van de hand van Carl Honoré. Deze jonge auteur had geconstateerd dat zijn manier van leven niet de juiste was; hij had ergens gelezen dat er een brochure was met sprookjes om aan je jonge kinderen voor te lezen als ze naar bed gingen. Het speciale aan deze uitgave was dat de sprookjes zo kort waren weergegeven dat je in 1 minuut klaar was, kortom het kostte je geen tijd. Toen hij dat gelezen had besefte hij dat zijn manier van leven niet de juiste was; door de voortdurende haast, stress en zogenaamd tijdsgebrek was alle vreugde uit het bestaan geperst. Het gaat alleen nog maar om efficiënt (volgens anderen een synoniem voor het woord "mesjogge"). De uitdrukking "het kost zo veel tijd", ligt iedereen voor in de mond bestorven. Onder dat regime is er geen tijd meer voor rustig voorlezen, met het gezin rustig ontbijten, 'savonds gezamenlijk eten, met vrienden en kennissen gezellige leuke dingen doen, als gezin iets ondernemen, zelf eens rustig iets overdenken, rustig lezen, of zelfs gewoon even niets doen. 'sAvonds ben je zo moe dat je alleen maar uitgeblust voor de TV gaat hangen. Toen hij zich dat realiseerde is hij in de materie gedoken en heeft dit geweldige boek geschreven; ik kan het iedereen aanraden. Toen ik het las realiseerde ik me dat de Slow Life levensstijl geheel de mijne is; veel wandelen en daarmee de gezonde lichaamsbeweging en de tijd om ingewikkelde dingen te overdenken, geen TV die je alleen maar opgefokte, volstrekt irrelevante informatie verstrekt en je erg veel tijd kost, geen auto omdat die de bewegingsarmoede in de hand werkt. Ik voelde me erg gesterkt bij het lezen van het boek. Het valt niet altijd mee om zo'n afwijkend gedrag te moeten verdedigen. Ik rijd geen auto omdat ik dat onhandig vind; je kunt niet goed nadenken terwijl je rijdt, ik voel me altijd behoorlijk bedreigd in een auto. Geen TV is ook zoiets: je weet niet wat er speelt in de wereld. Dat is helemaal niet waar want de echt relevante informatie die hoor je vanzelf wel en dat is verrekte weinig. Daarentegen wordt alle onzin informatie je onthouden.

Waar zal de cohabitatie van mens en techniek toe leiden?

Het is fascinerend om te zien hoe in een complex systeem meerwaarde ontstaat door samenwerking van systemen. Volgens mij zijn in het begin der tijden hierdoor de voorstadia van het leven ontstaan bij het afkoelen van het sterrenplasma en zijn eukaryoten ontstaan uit de nauwe samenwerking van prokaryoten en de menselijke beschaving door samenwerking van de mens met andere soorten. Deze heb ik apart beschreven in deze blog.
Maar hoe kan dit misschien verder gaan? De mens heeft zich haar eigen leefomgeving geschapen waarin een steeds belangrijker deel wordt ingevuld door de techniek. De techniek begint in toenemende mate een eigen dynamiek te verkrijgen door de koppeling van systemen. De logistieke systemen zoals die van UPS als beschreven in het boek van Thomas L. Friedman: "The world is flat", in Nederlandse vertaling: "De aarde is plat" zijn fascinerend in hun aard. Dit boek is overigens om verschillende redenen bijzonder lezenswaardig. Productie van toegesneden apparaten wordt op bestelling uitgevoerd alsof het een levend organisme betreft. De informatie wordt via Internet wereldwijd gedistribueerd als in de zenuwbanen van een organisme. De aanvoer van elementen wordt via ingenieuze transportsystemen nauwkeurig afgestemd en geregeld. De productie van alle deelsystemen wordt nauwkeurig afgestemd. De vergelijking met hoe het gaat in een biologisch organisme dringt zich op. En deze systemen staan feitelijk nog maar in de kinderschoenen en zullen zich nog veel verder gaan ontwikkelen. Daar waar het creatief proces nu nog vaak door mensen wordt gedaan, wordt ook dat overgenomen door computers; een ontwikkeling die verder door zal zetten tot een onafhankelijk systeem is ontstaan op wereldschaal. Heel veel processen vinden nu al plaats met sturing via internet; op enig moment ontstaat een situatie waarin Internet en alle techniek die via Internet wordt aangestuurd een vorm van leven emergeert.
Waar deze systemen over enkele decennia of eeuwen toe gaan leiden kun je slechts naar gissen en over de gevolgen speculeren, maar enkele fantasiën zijn voor de hand. Er ontstaat een techniek die lijkt op een nieuwe fase van leven, maar dan op een veel grotere schaal dan die van biologische individuën. Een mondiaal samenhangend complex van ontwikkeling, productie en sturing zal opgang maken en het is vooralsnog de vraag in hoeverre de mens daarin op den duur nog sturend kan optreden. Het is natuurlijk pure speculatie, maar het ligt voor de hand te veronderstellen dat deze nieuwe vorm van mechanisch/electronisch leven net als de mens op onderzoek uit gaat binnen zijn/haar mogelijkheden en interplanetair onderzoek gaat doen. Tenslotte zijn elektronische apparaten, hoe complex ook, beter uitgerust om langdurig in een winterslaap op reis te gaan dan wij mensen met ons kwetsbaar biologisch lijf.
Nog verdere speculatie betreft de ontwikkeling van deze interplanetaire expansie. Wellicht leidt dit tot nog grotere macht over de natuurlijke, fysische processen, zelfs over processen op de schaal van planeten en zonnen. Als dit zou kunnen zijn, heeft het dan misschien niet al elders in het universum plaatsgevonden en kunnen we er misschien al iets van aanschouwen als eenvoudige maar wel denkende soort. Zouden de Quasers, de volstrekt onbegrepen stellaire systemen misschien de vuurtorens van deze evolutionaire ontwikkeling zijn?

Weg met de cholesterolverlagers; ga aan de wandel!

Niet alleen de voedingsindustrie denkt vooral aan de eigen omzet maar ook de farmaceutische industrie. Onder het mom van "het beste willen voor de patiënt" proberen ze vooral om de eigen zakken te vullen. En we lopen er met open ogen in. Cholesterol is zo'n hype waarvan ik absoluut overtuigd ben dat we er over enkele decennia net zo tegenaan kijken als nu tegen aderlaten. Een krankzinnige ingreep die niet ten voordele maar ten nadele van de patiënt werkt.
Cholesterol wordt door je lichaam aangemaakt en wel in de lever. Dat is niet voor niets; cholesterol is een noodzakelijk onderdeel van de stofwisseling. Daarnaast krijg je cholesterol in de voeding. Cholesterol wordt ook met ander vet keurig netjes afgebroken. Dat wordt vooral gestimuleerd door lichaamsbeweging. De spieren metaboliseren het vet, inclusief de cholesterol. Ik heb me altijd afgevraagd hoe het toch mogelijk is dat de genetische constitutie voor een erfelijke hypercholesterolaemie niet is weg ge-Mendeld (verdwenen door het genetisch nadeel) en legde deze vraag eens voor aan Wim Köhler, medewerker van de wetenschapsbijlage van de NRC en bekend op dit gebied. Hij vertelde mij dat vroeger, toen de mensen nog veel lichaamsbeweging hadden, deze hypercholesterolaemie doodeenvoudig werd opgestookt. Dus bij veel lichaamsbeweging heb je veel minder negatief effect van cholesterolaemie. En dan laten wij ons wijs maken dat je daar pilletjes voor moet gaan slikken. Uit onderzoek blijkt dat deze pillen de kans op een hartinfarct doen verminderen maar de totale sterfte niet beïnvloeden. De proefpersonen gingen gewoon meer aan andere dingen dood zoals aan zelfmoorden als ik me goed herinner. Dus: geen pillen maar aan de wandel of anderzins flink gaan bewegen!

Lauzerte

In het kerkje van Lauzerte zie je het prachtige gebroken licht op de eeuwenoude stenen vloer. Betoverend mooi.

Over de voeding

Algemeen

Om het lichaam normaal in stand te houden is voeding nodig om te voorzien in de energie die nodig is voor alle levensprocessen van hersenfunctie tot lichaamsbeweging. Die hoeveelheid is afhankelijk van wat je als persoon zoals dagelijks doet. Voor een zittend leven heb je minder energie nodig dan wanneer je de tour de France moet rijden. Maar zelfs onder geheel rustige omstandigheden heb je voedsel nodig om het basaal metabolisme van energie te voorzien. Normaal gebruik je zoveel voedsel als dat nodig is voor je energievoorziening. Eet je meer, dan wordt dat als reserve in de vorm van lichaamsvet opgeslagen. Eet je minder dan wordt het vet verbruikt, met name in de spieren.

De evolutie heeft natuurlijk bepaald hoe wij als mens functioneren. Van oorsprong waren we jager-verzamelaars, en later boeren, de hele dag lichamelijk actief bezig en vaak maar krap aan voldoende voedsel.

Houding tegenover eten

Mensen met overgewicht hebben een heel positieve relatie met eten. Het wordt heel belangrijk gevonden, het moet goed smaken, het moet vooral ook genoeg zijn. Een gevoel van lichte trek wordt ervaren als honger en moet ook direct worden bestreden met de inname van voedsel, veelal snacks. Er lijkt geen weg terug. In menig geval worden wel pogingen gedaan om af te vallen. Daarvoor worden allerlei wapens uit de kast gehaald als dieet producten (halvarines, halva jams) waar de voedingsindustrie ons op attent maakt en diëten. Maar feitelijk gaat het erom dat je gewoon altijd wat minder eet, althans niet meer dan je lichaam nodig heeft. Doe je dat wel, dan slaat het lichaam de overtollige voedingsstoffen op in de vorm van vet. Dat is bedoeld voor magerder tijden, alleen die breken in onze Westerse maatschappij (gelukkig!) nooit aan. Om dit te voorkomen zul je dus evenwicht moeten brengen in wat je lichaam nodig heeft en wat je eet!

Verslaving: het moet steeds prikkelender

Wanneer je wat dikker bent, heeft je lichaam feitelijk helemaal geen behoefte aan voedsel en het zendt ook geen echte signalen uit dat er gegeten moet worden, zeker niet als je wat meer beweegt en de hele hormonale rimram aan het werk zet die ervoor zorgdraagt dat je reserve calorieën, oftewel het lichaamsvet, wordt afgebroken. Toch heb je trek. Ondanks de overvloedige opslag, blijft het lichaam in de vorm van "trek" om voedsel vragen. Hoe dat fysiologisch in elkaar zit, kunt u elders vinden. Het doorbreken van die ongewenste cyclus is het fundament van een gezonde Lifestyle.

Voedingsmiddelen industrie

Vanzelfsprekend is de voedingsmiddelen industrie erop gericht om haar producten te verkopen. Daarbij gaat het uiteraard om de winst en niet om uw gezondheid. De genotsmiddelen moeten ook steeds lekkerder worden, niet alleen uit concurrentie overwegingen maar ook omdat het volstrekt van voedsel verzadigde lichaam van de westerse mens het nog wel lekker moet vinden. Knapperige, hartige, vette snacks; het water loopt je in de mond als je ze ziet, qua smaak en calorisch kan het niet op, maar je raakt er nooit van verzadigd. Je lichaam wil steeds meer. Het wordt ook niet voor niets junk-food genoemd. Bij een gezonde Lifestyle hoort dat je geen junk-food meer eet, maar ook niet meer wilt eten, feitelijk nooit meer. En junk-food is meer dan MacDonald hamburgers maar ook al die zoete frisdrankjes, chips en andere snacks.

Terug naar natuurlijke voeding

Uitgaande van onze biologische afkomst kunnen we eens kijken wat onze natuurlijke voeding is. Wat aten onze ouders, onze voorouders. Laten we het vooral niet idealiseren maar er wel de juiste bevindingen uit halen en die toepassen met alle mogelijkheden die ons in deze rijke maatschappij ter beschikking staan.

Onze natuurlijke voeding bestaat uit ongeraffineerde voedingsmiddelen. Die kom je ook tegen in de zogenaamde lijst van vijf. Volkoren meel is een belangrijke ingrediënt, verder aardappelen, groenten, fruit, vlees, vis, zuivelproducten, oliën, noten maar ook nauwelijks meer gegeten voedingsmiddelen, als erwten en bonen en niet te vergeten: water. En wat er zeker niet op voorkomt zijn dingen uit een potje of een fles of een pak, zoals frisdrank, snacks, ijs en andere zoetigheid en hartige snacks, ook wel samengevat als junkfood, d.w.z. snel naar binnen te werken vette en smakelijk gevonden happen.

Het voordeel van ongeraffineerde producten is dat zij geleidelijker worden afgebroken en daarom langer een gevoel van verzadiging geven. Verder zijn deze producten heel goed voor de spijsvertering en bevatten zij meer vitaminen dan geraffineerde producten. Bovendien zijn zij veel goedkoper.

Beetje trek is goed en doet alles beter smaken

Erwten, bonen, bruin brood, misschien denkt u wel, gedverdemme, dat eet ik niet hoor, geef mij maar wit brood van de warme bakker en pasta met een saus uit een pot. Smaakt goed en is snel klaar.

Wil je een gezonde Lifestyle dan is een belangrijk element dat je door discipline niet meer snoept, d.w.z. niet meer de suikerhoudende en vette hartige snacks eet en dat je daarnaast wel heel erg lekker, maar vooral matig eet. En daar is het geheim: wanneer je echte trek hebt, dan smaakt alles je veel beter, dus ook de ouderwetse, maar zeer gezonde voedingsmiddelen als bonen en erwten. En op het laatst taal je absoluut niet meer naar een snack of naar zoetigheid.

Discipline is natuurlijk het toverwoord, maar het moet wel haalbaar blijven; als je niet kunt slapen van de honger dan ben je misschien wel ouderwets, maar niet realistisch bezig! Overigens gaat het hongergevoel meestal vanzelf over, zeker wanneer je in beweging bent zoals bij het wandelen; de reserves zijn er tenslotte niet voor niets en die worden door de actie van hormonen afgebroken. Het gewenste resultaat is dat het reservevet verdwijnt en dat je afvalt.

Wil je toch iets tussendoor; neem dan een kwart of halve snee volkorenbrood, bij voorkeur zelf gebakken of van de natuurvoedingwinkel, besmeerd met boerenboter met lekkere oude kaas, ook van de zelfkazende boer. Of een paar rauwe amandelen die je los bij de Turkse groenteman hebt gekocht. Maar geef je n iet meer over aan een zak chips of een reep chocolade.

Lekker eten maar vooral heel matig

Hier dus geen dieet advies in de zin dat je na het bereiken van het gewenste gewicht weer terug valt in de oude gewoonte. Nee, het is bedoeld als een gidstraject naar een gezondere leefstijl waarbij je in beginsel de rest van je leven lekker in je vel steekt, dus niet te zwaar, een zo goed mogelijke conditie en een optimistische levenshouding. Daarbij past het niet dat je alleen maar mager eet. De Low Carb of Low fat, of wat voor andere dieet benaderingen zijn onvergelijkbaar met het NewLifestyle advies. Daarbij gaat het om een blijvende verandering.

Lekker eten is daarbij het devies en veel bewegen. Houd dagelijks je gewicht in de gaten: word je zwaarder of blijf je te zwaar dan moet je minder dus kleinere porties eten en vooral ook meer bewegen. Probeer de nieuwe levensstijl in te passen in uw dagelijkse activiteiten; ga met de fiets i,p,v, gemotoriseerd, ga wandelen als mogelijk.

Het advies is dat u nog meer moet bewegen en nog wat minder moet gaan eten indien u niet het gewenste gewicht kunt bereiken of handhaven. Een handig devies is: eet de helft, en is dat kennelijk nog te veel, opnieuw de helft daar weer van. Probeer dat niet in 1 grote stap te bereiken maar geef je zelf de tijd om stap voor stap te wennen.

Houd je ook lekker bezig met eten, ga zelf dingen maken

Eten is altijd belangrijk voor u geweest en zal ook altijd belangrijk voor u blijven, dat is waarschijnlijk ook de reden dat u deze informatie leest. Daarom is ons devies ook om veel tijd en aandacht te besteden aan de inkoop en bereiding van het voedsel. Ik kan niet genoeg accentueren dat u vooral heel matig eet. Maak wat meer en vries het in in kleine porties of zet een schotel in de koelkast en neem dagelijks een kleine portie. Zo'n piepklein beetje koken is, zeker bij schotels wat moeilijker. Gebruik vooral lekkere ingrediënten, bij voorkeur direct van de producent, of zelfgemaakt.

Uit persoonlijke ervaring adviseer ik producten van de zelfkazende boer, dus roomboter, bij voorkeur van de boer, lekkere volvette kaas. Daarnaast zelfgebakken volkoren brood. De ingrediënten koop ik graag bij een groenteman (de Koopman) waar je nog ouderwets losse producten kunt kopen als gedroogde zuidvruchten, noten, en allerlei smakelijke groenten. Vlees kun je natuurlijk bij iedere slager kopen.

Over verwevenheid met de aarde

Zoals de mierenkolonie als een poly-organistisch individu is verweven met haar nest in de aarde, zo is de microbiologische wereld deel van de totale wereld.
Stephen Jay Gould spreekt over een wereldwijde laag van ongeveer 1 meter hoog, de wereld omspannend, waarin alle micro-organismen passen. Overal zijn micro-organismen. Hun functies zijn enorm breed en als collectief vormen ze één alles omvattend biologisch systeem dat alles kan van stikstof-fixatie tot onbinding, van methaanvorming tot foto-synthese. Je ziet het als mens niet, maar de microbiologische wereld is de omnipotente en ubiquitaire biologische presentatie van het leven, geheel geïntegreerd met de aarde. Een enorme dissipatieve structuur, in stand gehouden door alle denkbare chemische processen die energie leveren.

Alles bij elkaar vormt de microbiologische wereld een enorm auto-katalytisch kringproces, een complex zichzelf in stand houdend systeem. Fascinerend is de gedachte dat complexe systemen zich aanpassen en zich verder ontwikkelen, afhankelijk van de omstandigheden. Fascinerend vind ik vooral het fractale karakter alsmede de mogelijkheid van de gedachte-exercitie vooruit en achteruit in de tijd.

Deze week hoorde ik de vraag op TV of de mens nog steeds evolueert; iedereen speelde stommetje. Ik denk dat de mens zich heden sneller evolueert dan ooit. De ingreep op de levensprocessen en de selectie op wie blijven leven, c.q. deel blijven nemen aan de voortplanting was nooit zò groot als heden. De deelname aan de voortplanting bepaalt de eigenschappen van het collectief aan nakomelingen. Ik gaf al de voorbeelden van het eiland der kleurenblinden en sikkelcelanemie, maar ook de dikke polynesiër door eiland gebonden eigenschappen in het kader van de vetopslag bij overvloed voor bitterder tijden.

Maar even fascinerend of nog fascinerender is terug denken in de tijd.
Een complex systeem ontwikkelt zich en komt dus ook ergens uit voort; en waar komt die micro-biologische wereld uit voort?
Van micro-organismen, procaryoten naar eucaryoten naar multi-cellulaire "hogere" organismen kunnen we ons voorstellen.

Als je iets niet ziet, maar het moet er wel zijn, dan is het overal. In dit geval is het het aards gesteente; het is overal en het zijn mijns inziens voor een belangrijk deel de uitgevroren delen van het proces waaruit ook leven is ontstaan. Daarover het volgende.

Cruciaal is dat er 1 proces was in den beginne waarin een molecuul zichzelf exact kon copiëren. Daar is een complex omheen gegroeid dat zich daarmee ging reguleren. Uit dat molecuul is DNA voortgekomen en daarmee de regelende factor geworden qua continuïteit, hetgeen als dè cruciale factor in biologisch leven wordt beschouwd.

Het groene hart heeft geen koeien meer?!

Op 20 mei nam ik de trein naar den Haag voor m'n werk. Merkwaardig genoeg stonden er helemaal geen koeien in het weiland. Het zag er allemaal erg steriel en akelig uit. Dàn boer Dirk van zuivelboerderij Boom en Bosch in Groenekan; hij heeft nog ouderwets Maas Rijn IJssel vee, koeien die maximaal 25 liter melk per keer geven en die "zelfs nog hoorns dragen", of het normaal is om die beesten te verminken.
Ik ga daar in het vervolg mijn zuivel weer halen!

Boerderij Boom en Bosch

Op zaterdag 21 mei ging ik voor het eerst sinds jaren weer langs bij boerderij Boom en Bosch. Ik vroeg me af waarom ik zoveel jaar niet meer langs was gegaan.  Ik was er niet meer geweest sinds ik was gaan zingen bij Madeleine Ingen Housz met de Matheuspassion. Veel gebeurd in die tussentijd. Gezongen bij Maarten Kooij en nu in het Zeister koor.

Bij de eerste mogelijkheid ben ik inderdaad naar het leuke kleine winkeltje gegaan om zuivel in te slaan. De boerderij Boom en Bosch aan de provinciale weg, geopend op dinsdag en vrijdag van 12.00 tot 17.00 uur en op zaterdag van 10.00 tot 16.00 uur. De zaterdag daarop ging ik weer en raakte aan de praat met Dirk. Ik zal eens foto's maken van de koeien en de boerderij.

Koop uw zuivel bij Boer Dirk en zijn collegae!

Op 20 mei nam ik de trein naar den Haag voor m'n werk. En inderdaad, er stonden helemaal geen koeien in het weiland. Het zag er allemaal erg steriel en akelig uit. Dàn boer Dirk; hij heeft nog ouderwets Maas Rijn IJssel vee (MRIJ) die maximaal 25 liter melk per keer geven en die "zelfs nog hoorns dragen", of het normaal is om die beesten te verminken.

Bij de eerste mogelijkheid ben ik inderdaad naar het leuke kleine winkeltje gegaan om zuivel in te slaan. De boerderij Boom en Bosch in Groenekan, Nieuweweteringseweg 194 aan de provinciale weg, geopend op dinsdag en vrijdag van 12.00 tot 17.00 uur en op zaterdag van 10.00 tot 16.00 uur het gehele jaar door. 

De koeien horen in het weiland!

Op zondag 15 mei bracht ik een bezoek aan mijn vroegere buurvrouw. Zij woont alweer zo'n vijftien jaar in Eelde, het is nog Groningen maar ligt vlak bij de kop van Drente. Ik had de fiets meegenomen in de trein en was naar haar toe gefietst vanuit station Haren. Een mooi en rustig gebied. We hebben ongelooflijk fijn met elkaar gesproken en na afloop heb ik een fietstocht gemaakt naar Assen alwaar ik weer op de trein stapte. Drente is werkelijk een schitterende provincie en vooral om te fietsen. Wat mij echter ontzettend frappeerde waren de grote weilanden met keurig kort geschoren gras, waar geen koe meer op te bekennen was. Nu had ik dat ook al in de krant gelezen, maar het was hier wel erg duidelijk. Ik zal ook eens in Friesland gaan kijken. Ik erger me hier kapot aan. Ik weet zeker dat Boer Dirk, de karakteristieke jonge boer met hart voor zijn koeien en zijn vak daar anders over denkt. Binnenkort ga ik weer bij hem langs om hierover te praten.

Die oude Theo is dood

Vandaag, mijn 57-ste verjaardag ging ik lekker op de fiets naar het boshutje, de schitterende horeca gelegenheid midden in het bos bij Lage Vuursche, waar "Jan" de scepter zwaait. Jan is een goedmoedige zestiger met een keiharde stem en een hart van goud. Hij staat altijd klaar voor z'n klanten. Ook als het slechts weer is en midden in de week dan kun je op hem rekenen voor een kop koffie of een heerlijke kop zelfgemaakte soep. Door Jan ben ik weer zelf erwtensoep gaan maken met spek erin. 'sWinters heeft Jan altijd heerlijke erwtensoep en de rest van het jaar groentensoep en/of tomatensoep. Als gezegd zat ik lekker aan m'n soeppie te lepelen toen de telefoon ging in het boshutje. Jan met z'n keiharde stem voerde luidruchtig het woord en daar vernam ik tot m'n grote verbijstering: "En Theo is dood, je weet wel die ouwe Theo die hier altijd komt". Het was nog te vroeg om al "kwam" te zeggen want misschien een uur geleden was Theo, op weg naar het boshutje, op de fiets aan een acute hartstilstand overleden. Echt in het harnas dus. Ik was verstomd, want dat was dus een eenmalige ontmoeting geweest precies twee weken geleden met deze oude charmeur. Ik ben er lang van onder de indruk geweest, althans aanzienlijk meer dan van het feit dat ik jarig was.

Reizen door het land van Bach

Zaterdag vertrokken met de Eurocity vanuit Düsseldorf naar Eisenach. Ging razendsnel; geheel volgens schema kwam ik aan op station Eisenach alwaar mijn wandelmaatje Roos me al stond op te wachten. Met een stoptreintje 1 halte verder en teruggewandeld naar Eisenach, de geboorteplaats van bach. Het was uitgesproken kloteweer met veel regen en ontzettend koud. De IJsheiligen, je weet het wel. Nou, me hoela het was gewoon een rot voorjaar. Maar Eisenach was leuk en zijn bier en asperges verrukkelijk. Een gekke gedachte om daar te zijn waar mijn grote idool werd geboren en zijn prille jeugd doorbracht. Zondag was het zulk slecht weer dat we maar een stedentocht zijn gaan doen en via Weimar en Leipzig, waar we de Thomaskirche bezochten door gingen naar Dresden. Dresden is mooi maar de gerestaureerde gebouwen waren wel erg smerig.Ik werd sterk in beslag genomen door de gedachte over die verschrikkelijke brand na het bombardement van de geallieerden toen de oorlog feitelijk al afgelopen was; een oorlogsmisdaad bij uitstek. Volgende dag verder gereisd en naar Fulda met haar grote kerk met daarin het graf van Bonifacius. En vervolgens door naar Arnstadt. Dat is de plaats waar Bach zo rond zijn twintigste levensjaar toefde. Op het marktplein stond een leuk beeld van de jonge Bach dat ik wel kende maar waarvan ik niet wist waar het stond. Het weer bleef vreselijk en daarom zijn we zeer vroegtijdig weer terug gegaan naar Utrecht.

Artje Ariese en Roelof Landman

Al eerder had ik een korte wandelvakantie gepland zo begin mei naar Duitsland.
Voorafgaand daaraan brachten An en ik eerst een familiebezoek aan mijn
achter-achter-achter nicht Gertie en haar zoon Bernd in Düsseldorf. Bij de
twee droeve familie bijeenkomsten c.q. begravenissen van mijn ouders
had ik haar voor het laatst gezien en daar hadden we besloten om de al
zo veel jaren en generaties bestaande familie relaties te bestendigen.
Het werd een hardstikke gezellig weekend van 5 tot 7 mei. Gertie bleek
te beschikken over een heel oud document namelijk het trouwboekje van
haar overgrootouders. Haar grootmoeder kwam in het boekje voor als
dertiende kind. Maar ook de naam van de overgrootouders en het leukste
de namen van de ouders van haar overgrootmoeder kwam erop voor en dat
is de gezamenlijke familieband. Het gaat om Artje Ariese en Roelof
Landman. Ik concludeerde dat Gertie en ik nog het zelfde
mitochondriale DNA hebben van genoemde Artje Ariese. Het leuke van
deze vondst is dat ik nu beschik over een hele lange serie namen terug
in mijn genealogie, geheel over de vrouwelijke lijn. De naam Landman
komt nog voor in mijn familielijn, zij het dat die nu uit de lijn is
verdwenen omdat de laatste landman slechts dochters heeft gehad.