Huib komt de klus klaren!

Appeltaart en koffie op het bankje onderweg langs de kromme Rijn

Het dreigde maandag zulk prachtig weer te gaan worden dat ik Huib zaterdags bij Dick vandaan een mailtje heb gestuurd om te kijken of hij ook zin had om een dag te gaan wandelen. Om het aantrekkelijk te maken had ik hem appeltaart beloofd. Ik had zaterdag bij Dick nogal wat appels geraapt in de boomgaard genaamd Bellet en daar moest toch wat mee nietwaar? Nou tegen zo'n aanbod kon Huib natuurlijk geen weerstand bieden. Hij stelde voor om de wandeling te combineren met een bezoek aan mijn woonstede teneinde een aantal ICT operaties uit te voeren, te weten: het installeren althans aan de praat krijgen van Google Earth, het installeren van de onlangs aangeschafte dia-scanner en tot slot het optimaliseren van de Garmin GPS.
Dus wandelden we van Utrecht CS, via de Kromme Rijn naar de Bilt. Huib woonde vroeger eveneens in de Bilt; dat maakte het extra leuk om deze route te doen. Ik had bordjes en vorkjes meegenomen zodat we de appeltaart met alle égards konden verorberen. Heel onhandig op een bankje. Maar op dat bankje vertelde Huib me iets leuks. Hij had ergens in den Haag deelgenomen aan het nieuwe initiatief, het "Reparatie café"; bijeenkomsten waarbij in het kader van duurzaamheid mensen elkaar bijstaan in het repareren van spullen. Huib vertelde hoe hij in de kortst mogelijke tijd werd ingezet als reparateur van een oude lamp die "het niet meer deed". Hij leende wat spullen van anderen, want hij had zelf nergens op gerekend qua repareren. Maar na enig meetwerk en slim nadenken had hij de diagnose gesteld en repareerde hij de lamp.

EN HUP, ER WAS LICHT!

Hij was er zelf enigszins verbaasd over hoeveel bewondering maar ook hoeveel genoegen hem zelf ook deze eenvoudige handeling had opgeleverd; hij oogstte zelfs publiek applaus. En zo zie je hoe iemand die twee studies afrondde en promoveerde aan zoiets "simpels" ontzettend veel genoegen kan beleven. Op mijn verzoek deed hij mij nog een keer voor (voor de foto) hoe het licht aanging en hij de aandacht van eenieder op zich vestigde!

En zo ging het er tijdens het reparatie café aan toe

Hier nog een algemene verwijzing naar het initiatief van het repair café.

Het onderkomen in Zadar

Het gordijn is met rails en al op de kast gevallen.

Via booking.com hadden we een onderkomen in Zadar. Bij nader inzien was het nogal ver buiten het centrum gelegen en dus niet erg handig. Daarom hebben we heel spilzuchtig een ander onderkomen gezocht (we konden natuurlijk niet meer annuleren op zo'n korte termijn) via de VVV. De bijzonder behulpzame dame achter de balie wist middenin het centrum een gelegenheid en belde voor ons. Een wat slonzige dame kwam ons halen en bracht ons naar de kamer. We hebben hem geaccepteerd vanwege de ligging maar de prijs/kwaliteits verhouding was abominabel. Ik ben niet erg kritisch uitgevallen maar ik heb geen gebruik gemaakt van de douche-gelegenheid om maar wat te zeggen. Maar het hilarische was toch vooral dat middenin de nacht met veel geraas het gordijn met rails en al van het plafond los kwam en op de kast bleef hangen. Volgende keer toch maar wat kritischer zijn en toch maar via booking.com!

Een echte boerenmarkt in Zadar

Bij deze dame kochten we kaas

Zadar kent een schitterende oud centrum gelegen op een schiereiland; een fraaie boulevard met een zeeorgel en volgens Sir Alfred Hitchcock de mooiste zonsondergang ter wereld vormt slechts een klein deel van het fraais. Wat mij als echte foodie het meest trof was de formidabele boerenmarkt. Vooral vrouwen met zelf-verbouwde landbouwproducten stonden in tientallen stalletjes hun waren aan te prijzen. Natuurlijk hebben we e.e.a. gekocht; bij het inpakken had ik al rekening gehouden met het terug meenemen van veel voedingswaren vanwege de originele kwaliteit. En zo kochten we prachtig volrode tomaten, paprika's, knoflook, bonen, niet-geplastificeerde schapenkaas en gedroogde paddenstoelen. Bepakt en bezakt gingen we terug naar onze kamer (een Bloggie apart waard, namelijk vanwege de hilarisch slechte kwaliteit). Toen we alles ingepakt hadden bleek dat we nog veel meer kwijt konden dan we hadden gekocht. Had ik me dat gerealiseerd dan had ik een hele kaas meegenomen en aanzienlijk meer tomaten. Vooral de zon-gerijpte tomaten uit dit soort landen zijn ongehoord lekker!

Bij deze dame kochten we bonen en knoflook

De wondere wereld van Plitvice

Het blauw lijkt wel afkomstig van cherenkov straling

Het oude Joegoslavië is vol van karst verschijnselen; in Slovenië maakten we daar al uitvoerig kennis mee, maar ook in Kroatië zie je verschijnselen als dolines en ondergrondse rivieren. Bovendien is daar op de grens met Bosnië het merengebied van Plitvice; een aaneenschakeling van verschillende meren met watervallen en water van een feeërieke blauwe schoonheid. Hier en daar lijkt het wel of er cherenkov straling is, zo onwezenlijk mooi blauw is het water dan in zo'n poel.
'sZomers is het ongetwijfeld een onwaarschijnlijke toeristenkermis; in de folders zagen we tenminste afbeeldingen waarin een aaneengesloten groep mensen zich over de fraai aangelegde paden spoedde. Over het meer vaart een elektrisch aangedreven bootje en voor transport naar het bovenste niveau wordt gezorgd via een karretje. Het was meer dan de moeite waard.

Slangen in Obrovac

Het pad langs de rivier bij Obrovac

De volgende dag wilden we graag verder reizen naar Plitvice, naar de prachtige meren van Kroatië. Roos had bedacht dat de bus in die richting over Obrovac moest komen en vroeg of de eigenaar bereid was om ons daarheen te rijden en ook daar was hij toe bereid.
Obrovac was een verhaal apart; zo'n lelijke stad had ik in geen jaren gezien; een enorm verschil met het pitoreske Vinjerac. Kapotte gevels, volledig vervallen straten, geen enkel restaurant, gesloten winkels; het zag er miserabel uit. In een café zaten 'smorgens vroeg al veel jonge mensen te roken en sommigen al aan de alcohol; het maakte op ons geen beste indruk.
Naar de gegevens van de SNP informatie moest er hier ergens een fraaie wandeling langs de rivier zijn. Dus gevraagd bij de "Travel Information". De twee aanwezige dames wisten ons wel de vertrektijden van de bus naar Plitvice te vertellen maar beweerden met stelligheid dat er geen wandeling langs de rivier was. Wij konden ons maar slecht voorstellen dat de info van de SNP onjuist zou zijn. Dus maar verder gevraagd in het eerder genoemde café. Daar hoorden we dat er een wandeling was langs de rivier en die vonden we ook inderdaad eigenlijk zonder moeite. Het pad werd echter wel steeds onbegaanbaarder maar op het moment dat bij mij te twijfel toesloeg kwam er een drietal mensen aan, naar bleek een Engels echtpaar onder leiding van een gids. Dus, hoezo geen wandeling. We hebben lekker gelopen en zijn terug gekeerd naar Obrovac en langs gegaan bij de "Travel Information" om hen van het bestaan van de wandeling op de hoogte te brengen. Ja, die kenden ze wel, maar konden ze niemand aanraden vanwege ........ (je gelooft het niet?!) de slangen. Geen slang gezien overigens behalve een doodgereden exemplaar de vorige dag in de kloof. Tja, ze had ons natuurlijk liever een excursie verkocht, maar daar doen wij niet aan; wij maken onze eigen excursies wel.
De bus vertrok keurig op tijd en zo kwamen we die avond aan in Plitvice.

Wandelen in de kloof aan de overkant

Vinjerac is maar een klein plaatsje maar met een prima hotel. We kwamen aan met de bus uit Zadar en bij het uitstappen werden we direct aangeklampt door een mevrouw die geen woord over de grens sprak maar ons wel duidelijk wist te maken dat ze een appartement voor ons ter beschikking had. Haar zoon sprak vloeiend Engels (zoals veel jongere Kroaten) het geen de conversatie deed vlotten. We hadden al gereserveerd maar het was een prima aanbod van deze mevrouw en tegen een zeer redelijke prijs. Zij had een schitterend appartement voor 30 euro per dag, niet duur dus. Maar wij gingen naar ons hotel Buratovic en werden vriendelijk ontvangen door een jonge vrouw die vloeiend Engels en Duits sprak en ons zeer behulpzaam was. Wij vertelden dat we graag naar de kloof aan de andere kant van het water wilden en vroegen ons af of er een bus reed of een bootje. Nou dat was niet het geval maar haar vader was zeker bereid om ons te brengen. En dat was inderdaad het geval zodat wij onze plannen prima ten uitvoer konden brengen. Heerlijke wandeling gemaakt; het was prachtig weer en het landschap was spectaculair. Overal waren klimmers aan de gang met touwen en ander materiaal; de uitzichten waren mooi en hier en daar waren kleine zijpaden die een bijzonder hoog GR-gehalte hadden oftewel uitdagend waren voor de geoefende wandelaar.
We hadden afgesproken dat we om drie uur weer zouden worden opgehaald en inderdaad, exact om drie uur stond de vriendelijke hotel eigenaar ons op te wachten. Onderweg vertelde hij dat hij in Duitsland had gewerkt en de afgelopen jaren dit hotel met restaurant had gerealiseerd. Van de onderkomens die wij in Kroatië hebben leren kennen was dit verreweg het beste en we kunnen de lezers van dit Blog aanraden om in Vinjerac neer te strijken in dit hotel.

Zwemmen in de kou

We zagen iemand zwemmen in de haven van Vinjerac, het plaatsje aan de Adriatische zee in Kroatië waar we een paar dagen hebben vertoefd. "Dan ga ik ook zwemmen", besloot Roos stoer. En inderdaad, in bikini, ondanks de koude op naar het haventje. Tot onze verbazing was het water in korte tijd flink gestegen zodat het trapje naar het diepere water was ondergelopen. Maar Roos waadde stoer door het koude water naar het ondergelopen trapje en stapte erop en hup daar ging ze te water. Later bekende ze dat het trapje zo glad was dat ze vanzelf in het water viel. Stoer zwom ze een stuk en kwam verkleumd bij het strandje verderop weer boven alwaar ik haar met een droge handdoek opving. Een warme douche in het on-Kroatisch goede hotel deed de koude snel vergeten. Ik vond het maar stoer hoor; niks voor mij; geef mij maar de pislauwe zee van Rhodos.

Een oud en tragisch verhaal van jaloezie

Dick maakte me opmerkzaam op dit wegkruis: het Maecke Koeckarts kruis in Rott. Wanneer je probeert om de tekst te lezen dan zie je dat deze vrouw op deze plaats om het leven is gekomen; jammerlijk is omgekomen. Dick vertelde mij het historisch verhaal van jaloezie want het was niet zomaar een ongeval maar ze is doodgeslagen door een jaloerse minnaar omdat zij de voorkeur gaf aan zijn jongere broer. Vreselijk en helaas van alle tijden dit soort "crimes passionels". 

De vissteiger bij Oostzaan

Het is alweer wat jaartjes geleden dat deze foto werd gemaakt. Dit plekje hier is bij Oostzaan; de "aanlegsteiger" van de bootjes waarmee mijn vader en ik gingen vissen, vlak naast de Twiskerbrug. Begin zeventiger jaren had hij het bordje "bootjes te huur" ontdekt en aangezien ik in die tijd een vishengel had gingen we daar vissen. Ach, echt vissen deden we niet; we zaten er fijn te praten over van alles. Wat ik toen niet besefte was dat mijn vader in zijn vijftiger jaren zat en psychisch wat in de problemen zat. Waarschijnlijk zo van: "Is this all there is". Hij bekende mij veel later dat hij heel veel aan deze gesprekken had gehad; heb ik mij destijds niet beseft. 

Maar hier stonden we dan op het steigertje. Ik was er enkele weken geleden ook tijdens mijn wandeling van het Trekvogelpad en moest constateren dat het huisje sterk was opgeknapt (terecht, want het dreigde te vervallen) maar ook dat de steiger volkomen verrot was en dat de laatste gebruiker er krachtig doorheen was gezakt. Zo komt alles "zur Ende".

Oude kinderfoto's

Anneke had bij het opruimen een serie foto's gevonden die mijn moeder ooit had gemaakt uit de tijd van onze kinderen. Anneke had die destijds gesorteerd zodat moeder die makkelijk in kon plakken maar gemakzuchtig als mijn moeder was in die dingen had ze dat nooit gedaan. Zo belandde het nog lege fotoboek met de foto's uit de tachtiger jaren bij mij. Toevallig had ik net een diascanner gekocht om oude dia's uit die zelfde tijd te gaan scannen. Met het verkrijgen van deze foto's is dat deels overbodig geworden hoewel ik denk dat er nog heel wat oh's en ah's zullen vallen wanneer ik aan die titanenklus ga beginnen van het scannen van al die dozen met dia's. Huib komt me helpen om het apparaat te installeren, dus dat komt goed.
Met het zien van deze oude foto's komt weer die hele tijd met die kleine kinderen naar boven. Dat is toch wel een heel gelukkige tijd in een mensenleven, althans zo heb ik het ervaren. Van alles komt weer naar boven zoals het als gezinnetje beleven van de komst van een nieuw babietje (Joke peinzend boven het wiegje waar Hugo in ligt; Joke en Hugo bij het kraambed van Anneke hun pasgeboren zusje bekijkend). Het is zo'n warme tijd in een mensenleven.

Een zwaaiend kind op het station

Tot twee keer toe zag ik vandaag een kind dat naar de trein zwaaide; ik vind dat altijd zo aandoenlijk. Het doet me natuurlijk denken aan de tijd dat m'n kinderen klein waren en vol opwinding constateerden dat er weer een trein langs kwam rijden. "Zwaai maar naar de conducteur", zei ik dan en dan zwaaiden ze natuurlijk. Een enkele keer toeterde de machinist tot grote schrik van de kinderen.
Maar als ik zomaar een kind naar een vertrekkende trein zie zwaaien dan kan ik het niet laten om terug te zwaaien; natuurlijk kunnen ze dat helemaal niet zien met al die raampjes. Kinderen roepen net als jonge dieren warme gevoelens op bij de meeste mensen. Vast niet bij allen; je hebt notoire kinderhaters. Mijn grootje zei altijd: "wie niet van kinderen houdt, houdt niet van mensen". Ik geloof niet dat die uitspraak waar is, maar het is een volkswijsheid.
Mijn goede vriend Peter C heeft onlangs twee kleindochters gekregen; hij stuurde een foto van één van de kleintjes en dat vinden Roos en ik gewoon hartverwarmend. Arja stuurde deze week een foto van de kleine Gijs (zie boven) terwijl hij aan zijn van ons gekregen slofjes (uit Texel) zit te potelen; geweldig leuk. In het boek "De larf", van Midas Dekkers wordt het fenomeen kind tot in den treure uitgewerkt. Lezenswaardig en soms hilarisch. 

Die oude olielamp

Onze olielamp, waarschijnlijk het eerste
"meubelstuk" dat Anneke en ik destijds kochten.

Eigenlijk had ik verwacht dat het me veel meer moeite zou kosten om dit oude stuk weg te doen: onze olielamp. We kochten hem toen we nog op een halve woning woonden in Amsterdam; we waren nog maar enkele dagen of misschien weken samen; moeilijke tijd natuurlijk. We wilden dat samen zijn natuurlijk ook materialiseren en kochten alvast iets voor de toekomst: deze olielamp, destijds nog volop glanzend van nieuwigheid. We kochten hem in de winkel voor zeemansspullen bij de Munt in Amsterdam. Het regende pijpenstelen toen we terug gingen naar ons piepkleine stulpje (ik was bij Anneke ingetrokken in die dagen) en de lamp ging voorlopig naar zolder (denk ik) totdat we een grotere bewoning zouden gaan betrekken.
Nou die tijd kwam natuurlijk in Bilthoven waar we op 1 augustus 1980 introkken, precies een jaar later dan dat ik bij Anneke was ingetrokken; magische dag voor mij die 1e augustus en ook nog eens Annekes verjaardag. De olielamp kreeg een ereplaats en we brandden haar ook regelmatig ondanks de vieze petroleumlucht en de walm. Dat branden was al snel afgelopen maar de olielamp behield haar ereplaats. Toen Anneke een keer de glazen kap per ongeluk brak barstte ze in huilen uit, zoveel betekende die lamp toch voor haar. "Ach meid, dan kopen we toch een nieuwe kap", waren mijn troostrijke woorden. Ik bedacht mij dat het maar goed was dat zij het zelf was die de kap had gebroken en niet iemand anders.
En dan nu stond de lamp bij mij te wachten op het moment, ja welk moment eigenlijk? Nu na vier jaar en de hele catharsis die ik heb gevoeld in het kader van nostalgica heb ik afscheid genomen van dit familiestuk, waarvoor de kinderen ongetwijfeld geen enkele belangstelling hebben en heb ik haar naar de jaarlijkse bazar van de WVT gebracht. In mijn hart hoop ik natuurlijk dat de lamp weer goed terecht komt; Anneke had zeer onlangs de gebruiksaanwijzing bij me achtergelaten en die heb ik tussen de kap en het lampenglas geklemd zodat een eventuele koper die niet over het hoofd kan zien.

Met Frank wandelen in Schoorl

Frank maakt scherpe foto door het toestel te fixeren

Zelf heeft Frank (nog) geen e-mail, daarom correspondeerden wij via zijn dochter. Zo hadden wij deze afspraak om elkaar in Schoorl te ontmoeten bij het klimduin. Volgens zijn dochter een zandhoop middenin het dorp. Tja, wat zij niet kon weten was natuurlijk dat "die zandhoop" het begin was van de kennismaking tussen mijn vader en moeder, toch wel een cruciaal gebeuren in mijn leven nietwaar? We hadden om half tien afgesproken.

Met mijn Dal Vrij kaart was ik, ondanks de forse vertraging van de trein naar Alkmaar te vroeg in Schoorl. Dus nog even het dorpje in, langs de "Rustende Jager", het favoriete restaurant van mijn ouders. Het dorp was veel kleiner dan ik mij wist te herinneren; toen ik om wilde draaien zag ik iemand aan komen lopen, en ja hoor, dat was Frank al. Hij hield niet van op het laatste nippertje komen en zo waren we om 9.00 uur al aan de wandel. Ontzettend leuk om elkaar weer te zien. Na onze vakantie in het voorjaar hadden we elkaar niet meer ontmoet. Hij had een album met foto's meegenomen; dat hebben we later doorgebladerd. 

Maar eerst naar de zee. Het waaide flink; de eerste herfstdag. Schitterend om de woeste zee zo te zien; de zon brak toevallig een beetje door en dan zie je van die taferelen die de zeeschilders in de zeventiende eeuw zo fraai vast wisten te leggen.

Woeste zee bij Schoorl

We liepen de Schoorlse Zeeweg af tot het strand en via het strand naar de mislukte poging om een slufter aan te leggen in de zeer brede Schoorlse duinen. De natuur maakt zelf wel uit hoe de kustlijn eruit ziet en dus was er weer een stevige zandwal verschenen door de interactie van zand, zee en wind, daar waar de graafmachines de zee vrij spel hadden willen geven.

Pleisterplaats "De Berenkuil" al vanaf 1963

Terug via de duinen en nog even neergestreken bij "De berenkuil", een plekje waar ik 43 jaar geleden voor het laatst een broodje knakworst had gegeten; nu een broodje rookworst.

Al met al een heel gezellige dag die voor herhaling vatbaar was gebleken. Binnenkort heeft Frank ook een computer met Internet en gaan we e-mailen.

De eerste maandag van de maand

Kerkje van Wierum

Het was gisteren weer de eerste maandag van de maand, tijd voor de sirenes om 12.00 uur. Dat is een signaal dat je niet gauw zal ontgaan wanneer je in het land bent; dat is ook precies de bedoeling want het is in beginsel bedoeld om de bevolking te kunnen waarschuwen bij rampspoed en die eerste van de maand is slechts om te testen.
Ik gebruik dat signaal als management instrument. In de zorg heb je een methode om iemands werkzaamheden in de praktijk te bepalen. Dan krijgt de werknemer een lijst met mogelijke werkzaamheden en een klokje dat op volstrekt willekeurige momenten een signaal geeft. Op zo'n moment moet je op de lijst aankruisen wat je aan het doen bent.
Dat doe ik met de maandagmiddag nu al bijna een jaar lang. En wat komt er uit? Niet echt een verrassing, op de maandagen om 12.00 uur ben ik strijk en zet buiten en aan de wandel. Eén keer stond ik in de hal beneden om een wandeling te gaan ondernemen en één keer zat ik met Roos in de bus op weg naar een wandeling. Tja, echt willekeurig is de maandag natuurlijk niet, maar het resultaat van de meting verbaast me niet echt.
Maar gisteren gebeurde er iets bijzonders; ik was op dat moment in de plaats Wierum, een piepklein plaatsje aan de Friese zeedijk, tegenover Ameland. Kenmerkend is het prachtige kerkje. En in plaats van een sirene ging hier de kerkklok stevig luiden zoals dat in oude tijden overal gebeurde. Ik vond het heel imponerend.

Van Holwerd naar Lauwersoog

Het wandelboekje dat ik al meer dan 20 jaar in mijn bezit heb.

Wat vliegt de tijd; 22 jaar geleden, liep ik het Zevenwoudenpad in Oost Friesland. De eerste étappe liep ik op 30 november 1989 en kon ik mij nog heel goed herinneren, van Lauwersoog naar Holwerd; het was een hele zware étappe met veel hekjes waar je overheen moest klimmen. Destijds was ik behoorlijk afgemat toen ik hem had gelopen, zoveel wist ik nog wel. Die étappe wilde ik altijd nog een keer lopen. Dan moet je als 63-jarige niet te lang meer wachten want dan kun je het niet meer?! Dus vanmorgen hup met de geit op de Dal Vrij kaart om 5.57 met de trein naar Utrecht en daar de Intercity naar Leeuwarden. Ik had al besloten om hem andersom te lopen, dus vanuit Holwerd. Nou, dat was maar goed ook, want het was veel kouder dan ik had verwacht (de korte broek is niet aan geweest) met een stevige Zuid Westen wind, en de afstand was me toch wat veul. Dus gestopt in Moddergat en een andere keer de rest van de étappe. Van Lauwersoog naar Wierum lijkt me een leuk stuk. En dan mèt fototoestel.
Het eerste stuk bij Holwerd is qua natuur werkelijk schitterend; enorme kweldergebieden. Dat is een stuk dat ik in het voorjaar nog een keer wil gaan lopen; het moet daar dan vol zitten met vogels van de wetlands als kluten vermoed ik.

Feest van Peter C

De twee (toen nog) aanstaande moeders luisteren naar mijn toespraakje.

Op 1 oktober dit jaar werd mijn vriend Peter C 65, kortom hij bereikte de pensioen gerechtigde leeftijd. Hij vierde dat, zoals een architect betaamt, in het absolute voorbeeld van de Amsterdamse school, het scheepvaarthuis te, hoe kan het anders, Amsterdam. Het werd gebouwd in de zelfde tijd als het Victoria hotel en kent in die zin overeenkomst dat ook daar bij de bouw halsstarrige, geldbeluste huis/grondeigenaren het verrekten om te verkopen. Gelukkig maar, want uiteindelijk waren de ruimten kennelijk niet meer nodig; het gebouw is inmiddels omgebouwd tot een peperduur vijfsterren hotel, in de Amrath reeks de absolute top.
We werden ontvangen met koffie en vervolgens kregen we een schitterende rondleiding. Daarvan is mij vooral bijgebleven dat de Amsterdamse school zich vooral kenmerkt door een zekere frivoliteit, althans in de eerste jaren. Berlage, die voor mij toch altijd gold als een belangrijke architect van de Amsterdamse school, zou zich in zijn graf omdraaien als hij zo zou worden geafficheerd. Hij was een architect van het functionele bouwen.
Maar het scheepvaarthuis is een pareltje. Het was me eerder dit jaar al opgevallen hoe schitterend het eruit zag en in volle glorie was gerestaureerd. Maar nu had Peter voor alle meer dan 30 aanwezigen een rondleiding georganiseerd waarin we alles te zien kregen. Ik was onder de indruk niet in de laatste plaats ook door het prachtige uitzicht over de stad waarbij de gids ons op de kenmerkende punten wees. Zo zag ik de koepel van de Spuikerk waar ik ooit zelf promoveerde en het mij nooit eerder opgevallen spitse torentje van de Nieuwe kerk waar mijn ouders ooit in de veertiger jaren hun huwelijk lieten inzegenen.
Na de rondleiding een ontzettend gezellige High Tea. Ik had de eer om Peter te mogen toespreken wat ik met veel genoegen heb gedaan. We zaten heel genoeglijk tussen de jonge mensen; de tweelingdochters van Peter met hun mannen. Beiden zwanger dus onderwerp genoeg.
Tot slot zijn we, nog behoorlijk onder de indruk van de heerlijke middag door oud Amsterdam gaan wandelen. Heerlijke dag!

De dag van de smaak

Dit zijn de in NL gekweekte aardappeltjes van Gomera, oorspronkelijk
door Columbus c.s. geïmporteerd.

Eigenlijk geloofde ik het wel; had ik niet vaak genoeg gezien hoe een varken geslacht wordt. Roos en ik hadden beiden een uitnodiging via Monica C gekregen voor de dag van de smaak en met name de slacht van varkens. Ze had een foto serie van de slacht van de half-wilde varkens op Corsica. Daarnaast had Hans P, eveneens Slow Food lid (voormalig bestuurslid) georganiseerd dat er een karkas van een geslacht Bentheimer varken zou worden uitgesneden.
Natuurlijk wist ik door mijn bezoeken aan de zelfslachtende slagers in het Oosten van het land wat ik mocht verwachten. Echter, dit zag er behoorlijk anders uit, in die zin dat dit Bentheimer varken echt ouderwets was afgemest; een dikke laag spek en veel niervet; bij "moderne" varkens zie je dat niet. Dat moet fantastisch smakelijk vlees en worst op kunnen leveren; vlees dooraderd met vet, zoals het hoort. Van de worst konden we proeven, zij het natuurlijk eerder bereid en van een ander, maar wel Bentheimer varken. En het vlees bleek slechts in de horeca te worden afgezet. Niet omdat men het exclusief wilde houden, maar omdat chef-koks weten wat smaak aan voorwaarden stelt aan de grondstoffen en Jan Publiek denkt dat het niet van vet houdt en dat het ongezond is. Ik weet wel beter althans verbeeld mij dat en geniet daar van.
Al snel stonden we te praten met de boer, Peter Wijnen die het Bentheimer varken fokt. Toch maar een zeldzaam gebeuren en merkwaardig genoeg is er nauwelijks markt voor dit vlees; de mensen vinden het te vet. Het is toch wel droef dat dit smakelijke vlees, "zoals het vroeger was!", plaats heeft moeten maken voor het droge, wat zurige varkensvlees van de moderne rassen.
Gelukkig hebben wij door dit contact toegang tot ouderwets varkensvlees. Dankjewel Slow Food en vooral dankjewel voor de fokker van dit varken. We hebben afgesproken dat we naar hen toe zullen gaan met onze Gomera aardappeltjes, want deze mensen houden net als wij van echte smaak, voorwaar een mooi resultaat van "De dag van de smaak".

PS In een nieuwsbrief van Slow Food vond ik een afbeelding van de oorspronkelijke aardappeltjes uit Peru. Die wil ik de lezer niet onthouden.

Oorspronkelijke Aardappeltjes uit Peru

Voor het laatst met z'n allen bij de Griek eten

Anneke gaat in oktober verhuizen naar Schoonhoven. Ze gaat dus Bilthoven na 30 jaar verlaten. Met het gezin gingen we vroeger regelmatig eten bij "de Griek", oftewel Zorba de Griek op het winkelcentrum de Kwinkelier. Dat winkelcentrum hebben we dertig jaar geleden zien bouwen; voorheen was daar een rommelig landje maar nu een volstrekt vervallen winkelcentrum. Wat heeft zo'n gebruiksgebouw een korte levensduur! Het gaat afgebroken worden en er komt een nieuw winkelcentrum met wat meer bewoning heb ik begrepen. Maar nu zit Zorba daar in een voorheen eetstraatje op "de Kwink" waar alle andere restaurantjes inmiddels zijn gesloten. Maar Zorba loopt nog steeds prima.

Ik vond het vertrek van Anneke uit B'hoven een gerede aanleiding om voor het laatst met ons ouwe gezin, dus zonder partners bij de Griek te gaan eten. Ook Gijs was van de partij. We begonnen heel vroeg en iedereen was op tijd.

Ik had als nostalgicus verwacht dat we over "vroeger" zouden praten, maar niks daarvan. Uitsluitend het heden kwam aan de orde. Dat is ook wel goed. Iedereen is goed terecht gekomen na die dertig goede jaren in dit prachtige dorp. En de Griek die griekt gewoon voort; binnenkort ook op een andere locatie. Zo gaan die dingen kennelijk.

Eten bij Ad

Vanavond een tegenbezoek afgelegd bij Ad D. Deze zomer had hij een keer bij mij gegeten en nu gezellig bij hem. Met de fiets en even zoeken en laat ik daar nu Ronald, de voormalige onderwijzer van mijn zoon Hugo tegen het lijf lopen. Gezellig even mee staan praten, o.z. over clubliefde van voetbal liefhebbers. Hij wist mij precies te vertellen waar Ad woonde.
Even verderop; ik werd al welkom geheten door het hondje, mij al bekend van uit het bos. Leuk beest, luidruchtig in haar enthousiasme (het is een teefje). Ik heb wat met dieren dus al snel was een hechte vriendschap gesmeed en kwam ze met haar speeltjes aanzetten. "Heel bijzonder", vertelde Ad mij, "doet ze niet bij iedereen". Veel mensen zijn een beetje bangig voor blaffende honden. Maar honden hebben altijd een uitgesproken lichaamstaal; kijk maar naar het staartje; als dat kwispelt is er niets aan de hand.
Dat zie ik ook altijd als ik in Spanje aan het wandelen ben; de honden daar gaan natuurlijk tekeer als je langs hun terrein loopt, maar steevast kwispelen ze met hun staart. Als dat niet het geval is, of soms gewoon om even je punt te maken, kun je een steen oprapen; dat gebaar volstaat meestal voor een snelle aftocht. Als je gooit dan weten ze niet hoe snel ze weg moeten komen. Dat heb ik natuurlijk niet gedaan met de hond van Ad.
We hebben heerlijk gegeten en vooral ook wijn gedronken. Het bleek dat Ad een soortgelijke ontwikkeling met het bridgen heeft doorgemaakt als ik. In het begin heel ambitieus en er op uit om vooruit te komen. Ook hij had een vervelende ervaring met een bridge-weekend met vreemden. Hij is daar ook uit gekomen met het gevoel van: "liever in de eigen club of thuis aan de eettafel. Dat gevoel heb ik ook uit de afgelopen zomer over gehouden.

Risiko spielen

Ergens in de herfst van 1981 waren An en ik in Les Lavandes, een fraaie plek in de Dordogne. We zouden daar met een stel Duitse vrienden een weekje vakantie vieren. Het werden een paar gezellige dagen en 'savonds gingen we "Risiko spielen", een spel dat in NL beter bekend is onder zijn Engelse naam: Risk. In het Duits vind ik het veel aardiger klinken; vooral de opdrachten vind ik meer in de geest van het spel dan wanneer je die in het NL's hoort: "vernichte das rote Armee", klinkt toch prima. Anneke kon zich nauwelijks handhaven in dit spel en galant als ik toen nog was kon ik het niet laten om haar het niet al te moeilijk te maken, dat tot grote ergernis van Eckart. Hij kon ook zo schitterend in het Duits verzuchten: "was würfele Ich heute doch schlecht". Hij vond het ook niet sportief dat ik Anneke niet aanviel. Maar ach, zo gaat het in het echt toch ook in de oorlog?

Nu bij de verhuizing van Anneke kwam het spel dat ik later van Christine kreeg weer tevoorschijn. We hebben het nooit gespeeld en ik breng het nu naar de WVT. Kortom, ik houd grote opruiming.

Mijn oude overall

Bij zo'n echtscheiding worden de spullen verdeeld. Het moge duidelijk zijn dat ik erg, te erg, aan oude spullen hecht. Zo heb ik mij de afgelopen 4 jaar inderdaad afgevraagd waar mijn oude overall was gebleven. Niet dat ik hem weer wilde gaan dragen. Allereerst heb ik in de loop van mijn leven steeds minder affiniteit met knutselen gekregen en verder vraag ik mij af of ik er überhaupt nog wel in pas. Ik kreeg deze overall namelijk van mijn grootouders toen ik zestien werd, dus 47 jaar geleden.

Toen we ons prachtige huis aan de Hoflaan in Bilthoven verkochten hebben de nieuwe bewoners er een ongelooflijk grote serie foto's gemaakt en die heb ik onlangs door zitten kijken. En wat zag ik daar aan de deur van de schuurdeur hangen, u raadt het al, mijn oude overall. Het laatste wat ik ervan heb overgehouden. Hij is ongetwijfeld en terecht in de vullus (Amsterdams voor vuilnis) gegaan inclusief de oude vlekken die er bij het schilderen van voliëres in de jaren 60 op terecht zijn gekomen. Die oude overall had zijn eigen geschiedenis door de vlekken met verschillende kleuren en natuurlijk het geschenk van mijn al heel lang geleden overleden grootouders.

Muziek als evolutionair verschijnsel

Door sommigen wordt het muzikaal vermogen van de menselijke soort beschouwd als een evolutionair bijproduct, ontstaan zonder een positieve "drive". Of we zonder muziek zouden kunnen is maar de vraag; gezien het luistergedrag van onze jongeren waag ik dat ook sterk te betwijfelen; de microfoontjes in de oren zijn toch een zeer algemeen verschijnsel. Een leven zonder muziek kan ik me ook niet goed voorstellen. In gesprekken neemt muziek ook vaak een vrij prominente plaats in, maar dat zal niet voor iedereen gelden.
Ik verbeeld mij toch dat de kwalitatieve top van de muziek uit west Europa komt. Met name uit Duitstalige landen en in mindere mate Engeland en niet te vergeten natuurlijk Frankrijk. Bach, Beethoven, Mozart, als de absolute top en dan een brede subtop met Mahler, Chopin etc. en niet te vergeten ook de Beatles.
De bakermat van onze soort was Afrika; de oorspronkelijke Afrikaanse muziek is qua ritmiek mijns inziens ongeëvenaard, daar kan zelfs Bach niet tegenop. Het gevoel voor ritme lijkt de Afrikanen ook wel sterk aangeboren; wanneer je een groep Afrikanen ziet demonstreren of samen oplopen dan doen ze dat steevast in een gezamenlijk, natuurlijk ritme.
Ooit hoorde ik het lied dat bij een Afrikaanse oorlogsdans hoorde. Met veel geduld en moeite was het door een Westerse componist in een partituur omgezet. Allerlei syncopes en onregelmatige maatwisselingen; het was fascinerend om naar een uitvoering door een Europees koor nota bene, te luisteren. Het gevoel bekroop mij hoe het geweest zou zijn indien JS Bach deze muziek gehoord zou hebben. Het zou hem zonder twijfel sterk beïnvloed hebben.
Muziek werd vanouds gebruikt bij het gezamenlijk doen van dingen; denk maar aan oogstliederen. In mijn twintiger jaren heb ik deelgenomen aan een metselcursus; op zaterdagmorgen met zo'n 20 mannen. We gingen lekker aan de gang en aldra klonk het gefluit; als vanzelf ging iedereen aan het fluiten. Ik heb ook wel eens vernomen dat je in de pré radio- en TV tijd op de maandagochtenden het zingen van de huisvrouwen kon horen. Aan de gang gaan en zingen horen gewoon bij elkaar. Co-evolutie heet dat geloof ik.

Een wedstrijd tussen Ajax en Blauw-Wit

Louis Davids heeft ooit een liedje gezongen over een voetbalwedstrijd. Met zo'n onvervalst jiddisch Amsterdams accent bezingt hij hoe "het liefje" van Jan de Bakker een voetbalwedstrijd ervaart. Op Youtube kun je dit krakende muziekje nog afluisteren. Ware clubliefde was toen net zo gewoon als tegenwoordig. Onlangs sprak ik Ronald, onderwijzer van één van mijn kinderen op de lagere school. We kwamen toevallig te spreken over voetbal en over clubliefde. Hij had dat voor de FC Utrecht omdat hij vroeger met zijn vader naar wedstrijden van Utrecht ging.
In de zeventiger jaren sloeg ik ook zelden een zondagavond uitzending van Studio Sport of Sport in beeld over; als Amsterdammer ging het mij natuurlijk om Johan Cruijf, Johan Neeskens, Piet Keizer, Barry Hulshof en consorten.
En natuurlijk het Nederlandse team dat in 1974 en 1978 tweede werd tijdens de WK's. Jan Jongbloed, de sigarenboer bij ons op de hoek van de Jan Hanzenstraat, speelde als keeper in dit fantastische team. Veel betekenend vond ik overigens dat in beide gevallen de thuislanden kampioen werden. Maar Ajax was voor mij de kampioen.
Maar als ik nu iets over voetbal lees (ik bekijk het vrijwel nooit tenzij ik in de vakantieperiode word geconfronteerd met uitzendingen tijdens WK of EK) dan verbaas ik me over de buitenlandse namen bij de clubs. Alle Nederlands talent speelt in Italië, Spanje of Engeland, terwijl de NLse teams worden bevolkt door de meest exotische namen. Niks tegen die voetballers, maar ik zou me daar als clubfan toch niet mee kunnen identificeren. Johan Cruijf kwam gewoon uit betondorp, onder de rook van het oude Ajax stadion en die anderen waren vaak rasechte Amsterdammers, Ajax was dan ook een onvervalst Amsterdams team.

Brandend Aluminium

Een nieuwe theorie omtrent de ineenstorting van de Twin Towers na de aanslag op 11 september luidt dat gesmolten aluminium van de vliegtuigen reageerde met het water van de blusinstallaties; de reactie van het aluminium met het water leidde tot een explosie die de ineenstorting van de gebouwen veroorzaakte.
Het is een merkwaardige gedachte dat aluminium, dat vele toepassingen kent als constructiemateriaal, zo onedel is dat het in metallische vorm explosief kan reageren. Zuiver aluminium reageert niet alleen met water maar in de praktijk vooral direct met zuurstof, waarbij een verder lucht- c.q. zuurstof ondoorlatende laag ontstaat die verder reageren, (noem het roesten) voorkomt. Daardoor kun je metallisch aluminium gebruiken; vroeger had je zelfs pannen die van aluminium waren gemaakt!
Bij het aan elkaar lassen van stalen rails van de tram wordt (of werd?) gebruik gemaakt van die chemische energie die in zuiver aluminium "verborgen" zit; een mengsel van poedervormig ijzeroxide (eigenlijk gewoon ijzerroest dus) en poedervormig metallisch aluminium wordt om de te smelten plek gebracht en vervolgens wordt de reactie op gang gebracht. Hoe dat laatste gaat weet ik niet, maar vermoedelijk door verhitting.
Ik wist dit uit "de boekjes" en heb het één keer ook mogen aanschouwen tijdens een nachtelijke reparatie aan het tramspoor ergens in Amsterdam; een witgloeiende bol rond de twee aan elkaar te lassen stukken rails, die daarbij aan elkaar smolten.
Het lijkt me dan ook een heel aannemelijke theorie dat de staalconstructie van de Twin towers door het chemisch effect van het aluminium de genadeslag heeft gekregen, nu alweer 10 jaar geleden. Wat is de wereld er daarna overigens anders uit gaan zien.

Slager Zwetsloot uit Kamerik

In de Telegraaf van gisteren stond een heel artikel over slager Gerard Zwetsloot in Kamerik die een drietal varkens op heel liefdevolle wijze liet volgroeien. Hij ging er mee op stap, liet de varkens lekker wroeten hier en daar, gin met hen uit alsof het honden waren. En ging er in deze tijd ook mee naar de Kaapse bossen (bij Doorn). Dat is in deze tijd natuurlijk heel goed want er liggen geweldig veel eikels en die vinden de varkens niet alleen maar lekker, maar het vlees gaat er nog lekker van smaken ook! Eind oktober gaat hij het drietal slachten; daar wil ik van proberen te profiteren. Dat moet heerlijk vlees zijn; de varkens hebben rustig de tijd gekregen om te groeien (meer dan een jaar! terwijl de kiloknal-varkens slechts enkele maanden de tijd krijgen en niet bewegen in die tussentijd) en zijn afgemest, dus lekker vet vlees.
In deze herfsttijd ligt het in onze buurt helemaal vol met eikels en beukennootjes. Dat vind ik toch altijd zo zonde; de auto's rijden alles aan flarden. Ik wilde maar dat er meer mensen waren die varkens op deze wijze dik lieten groeien en dan afmesten in de herfsttijd met die boseikels, net als in de Spaanse ham-streken. Daar gaan de eikenwouden helaas aan gebrek aan vernieuwing ten gronde las ik onlangs. De kurk wordt steeds minder toegepast en dat was de hoofdreden van het onderhouden van de kurkeik-wouden. De ham die je van de varkens maakt die in zo'n eikenwoud zijn afgemest is superbe, de Jamon Iberico. Moeten wij in NL toch ook kunnen maken?!

Gezellig thuiskomen

Mijn buurvrouw is gek met bloemen en maakt de prachtigste bloemstukjes. Zondags is ze vaak de hele dag bezig met bloemschikken; zakken vol met restanten daarvan als stengels, bladeren en andere overblijfselen breng ik voor haar regelmatig naar de vuilcontainer bij ons voor de flat.
Binnenkort wordt de CV installatie van de flat vernieuwd; aangezien ons trappenhuis daarvoor moet worden gebruikt (het CV hok bevindt zich recht boven mijn flat en de werkers moeten via ons portiek naar het dak klimmen met de trap) hebben we alle belemmeringen weggehaald. Achteraf vond ik dat ook wel heel erg netjes staan. Bij mij stond er een oud kastje, (voor intimi het Yogi bear huisje) en daarop had mijn buurvrouw twee van die obligate orchideeën geplaatst. Afschuwelijk vinden Roos en ik die krengen. Dus ik vond het een prima bijvangst dat die verdwenen. Ik durfde dat niet tegen mijn buurvrouw te zeggen. Maar vanmorgen kwam ik thuis en op het kleine meubeltje voor haar deur stond een schattig bloemstukje. Daarover heb ik haar gecomplimenteerd (wij corresponderen altijd met kleine briefjes) en indirect ook gemeld dat ik die orchideeën zo afschuwelijk vond. Wat er nu staat is meer de stijl zoals ik die van haar gewend was; zoals die schitterende Biedermeiertjes; een gezellig thuiskomen dus.

Onze Gijs heeft waterpokken

Arja stuurde me deze week een foto van haar zoon Gijs, eigenlijk zonder ander commentaar dan dat hij haar kleine krentebol was. Vanaf de foto leek het mij waterpokken of muggenbeetjes. Het bleek om waterpokken te gaan. Een uiterst besmettelijke, maar verder onschuldige kinderziekte. Hoe jonger je het krijgt, hoe minder last een kind er van heeft. Arja meldde mij desgevraagd dat Gijs er helemaal niet onder lijdt en gewoon zijn vrolijke zelf is. Arja kreeg als babietje van enkele weken al waterpokken; dat stelde eigenlijk niets voor. Maar enkele jaren later kreeg zij het opnieuw. En de antistoffen die zij toen heeft opgebouwd die zorgen er nu voor dat de kleine Gijs ook niet zo ziek wordt.

Mijn broer Jan kreeg de waterpokken toen hij 14 jaar oud was; doodziek met hoge koorts en zijn hele lijf zat onder de pokken. De foto's die ik er destijds van maakte heb ik later uit mijn fotoboek gescheurd omdat het werkelijk geen gezicht was. (Ik zal eens kijken of ik er nog negatieven van heb bewaard. Ik beschik nog over honderden oude zwart-wit negatieven en daar zal het nog wel tussen zitten.)

Viva nostalgia! Weg met die ouwe troep.

Daar staat de oude bureaustoel naast andere ouwe spullen.
Hij werd later door iemand meegenomen, net als die rechte stoel van m'n
buurman en is dus recycled! Deed me plezier.

Wanneer ik rondkijk in mijn flatje dan zie ik een hele geschiedenis aan mij voorbijgaan. Mijn lekkerste stoelen komen uit mijn ouderlijk huis, maar zijn zelfs nog van mijn grootmoeder geweest. De tafel waar ik meestal aan eet en op zit te computeren is nog van mijn ouders geweest en stamt van 1946, het jaar dat zij trouwden. In m'n kleine kamertje staat het bureautje waar ik zelf aan gestudeerd heb en waaraan mijn vader later vaak zat te studeren, inclusief de onhandige stoel die nog uit de veertiger jaren stamt. De zithoek (bank en salontafel) stammen uit de boedel na de scheiding. Kortom, allemaal dingen van vroeger. Daarnaast heb ik, wat ik noem, een rariteitenkabinet met allemaal nostalgia. Ik kom om in de herinneringen en verder is er niemand in geïnteresseerd.

Laatst kwam Anneke met de vraag of ik onze oude eettafel wilde hebben; zij gaat binnenkort verkassen naar haar nieuwe geliefde en die eethoek is nu overcompleet: een licht eiken tafel met tien bijpassende stoelen. Ik wilde altijd die eethoek en het dressoir bij elkaar houden. Natuurlijk wil ik dat als nostalgicus nog steeds. Maar de consequentie is dat mijn flatje verandert in een museum. Ik werd door enig verdriet bevangen vanwege de conclusie dat niemand interesse in die oude spullen heeft behalve ik. Mijn broers hebben weinig bewaard van de spullen van m'n ouders; bijna alles staat bij mij tot en met de fotoboeken van beide grootouderlijke kanten! Kinderen en ex doen ook of het allemaal weinig intrinsieke waarde heeft.

Na een begripvolle e-mail wisseling met mijn goede vriend Peter C. besloot ik ferm om maar eens wat weg te doen. De oude stoel van m'n oude bureau, hup naar het grof vuil. Binnenkort gaat m'n bureautje naar een kennis van Roos die "doet" in vintage troep. Ik ga saneren: oude boeken die ik toch niet meer lees geef ik weg. Ik heb een beetje genoeg van dat nostalgische gedoe van mezelf.

Gerolstein

Een fraai dorp middenin de Vulkaneifel in Duitsland. Zo'n tien jaar geleden waren Roos en ik daar voor een ferme wandeling. We hadden een klein studiootje ter beschikking van waaruit we de omgeving verkenden. De verhuurders waren bijzonder aardige mensen. De heer des huizes maakte met behulp van de vulkanische steen die daar uiteraard volop voor handen was een grappig soort bloemstukjes. Hij plantte op de grove steen van die vetplantjes en verzorgde het geheel zodanig dat deze zich blijvend hechtten. Bij het vertrek kregen wij een exemplaar met daarop drie verschillende vetplantjes.
Tot mijn grote verrassing zag ik onlangs bij Roos in de voortuin die steen liggen met daarop nog steeds één van de vetplantjes. Die heeft dus al die droogte in het voorjaar en andere barre klimatologische omstandigheden als koude winters overleefd op die droge steen. Wat is de natuur toch sterk!

Zeus, de bliksemslingeraar

Mijn buurman Hisso, meteoroloog, werkzaam bij het KNMI, riep al van zijn balkon dat er stevig weer op komst was. Het was afgelopen zaterdag goed raak; een onweer zoals ik dat slechts één keer eerder heb meegemaakt en dat was op Samos, Griekenland, in 1978. Het weerlichtte bij voortduring. Ik heb er een paar videootjes van gemaakt waarvan u er één kunt zien op Youtube. Later hoorde ik van Roos dat er in NL nog niet eerder een dergelijk hoge frequentie van de bliksem was waargenomen; het was dus echt een zwaar onweer. Ik had de balkondeur open staan; op een zeker moment hoorde ik vanuit de keuken de wind gieren en het regende pijpenstelen. De regen stroomde de kamer binnen, dus snel de deur dicht gedaan. Een regengordijn waardoor ik de overkant als door een waas zag, ongelooflijk, maar ook heel kort van duur. Het was een zeer lokaal onweer dat o.a. over de regio Utrecht trok.
Vanouds werd de bliksem beschouwd als een teken van oppergod Zeus. Degenen die mij beter kennen weten dat ik als agnost merkwaardig genoeg grote waarde hecht aan de verschijnselen die door de oude Grieken werden beschouwd als afkomstig van de Goden. Dat komt vooral voort uit de schitterende boeken van Homerus, de Ilias en de Odysseia die mij aanzienlijk meer aanspreken dan "Het Boek". Zo zie ik de bliksem of de donder ook als een teken van Zeus. Dit heftige onweer van zaterdagavond, maar ook de volstrekt onverwachte donderslag toen Arja met Gijs bij mij op visite was en de zwanen die van rechts kwamen beschouw ik als tekenen van de hemelse Goden. Ben je dan echt agnost vraag ik me af.
Toen ik dat een keer vertelde aan een goede kennis van me, Henk F., zelf zwaar christelijk en zelfs werkzaam geweest in de zending, deinsde hij bijna terug met de woorden: "je bent een heiden". Grappig genoeg beschouwde ik dat ook als een compliment.

Waar stond u tien jaar geleden

Het is vandaag 10 jaar geleden dat de aanslag op het WTC in New York plaatsvond. In de krant stond dat 97% van de Amerikanen nog weet waar hij/zij zich bevond op het moment dat hij/zij het bericht hoorde. Naar ik vermoed geldt dat ook voor de meeste Nederlanders. Ik weet het in ieder geval nog precies; ik zat in vergadering in een kleine vergaderruimte bij de Orde van Medisch Specialisten. De secretaresse van de Vereniging voor Psychiatrie waar ik toen werkte kwam het vertellen; ongeloof en ontzetting waren het algemeen gevoel: dit kon toch niet waar zijn.

Dat zelfde gevoel had ik in 1963 toen ik hoorde dat John F. Kennedy was neergeschoten. Dat hoorde ik van mijn moeder; zij stond te strijken; ik zat mijn huiswerk te maken en kwam beneden. Mijn moeder stond huilend te strijken; een aanslag op Kennedy.

Beide gebeurtenissen in de VS; of we ons ook emotioneel betrokken voelen bij dat land. Natuurlijk weet ik van nog wel meer gebeurtenissen waar ik mij bevond; het telefoontje dat je verwacht als je op middelbare leeftijd nog ouders hebt: "Fer het gaat niet goed met je vader". Ik reed toen op de fiets over het fietsviaduct over de A28; het was inderdaad het begin van het einde, nu alweer 8 jaar geleden. 

Merkwaardig genoeg weet ik ook nog waar ik mij bevond op het moment dat Jackie Kennedy's overlijden op het nieuws werd gemeld: ik was toen met Hugo aan het kamperen in Clervaux en we zaten te kleumen in een cafeetje. Raakte me lang niet zo als de drie hierboven genoemde gebeurtenissen, maar raar genoeg weet ik dat nog precies; waarschijnlijk vanwege John Fitzgerald.

Beim schlafengehen

In een nostalgische bui is het heel goed luisteren naar de prachtige cyclus "Die vier letzte Lieder" van Richard Strauss. Hij schreef deze aan het eind van zijn leven, in mijn geboortejaar 1948. Vooral "Beim schlafen gehen" roert mij altijd diep en daarin het kleine melancholieke stukje voor viool en orkest in het bijzonder.

3. "Beim Schlafengehen"

("Bij het slapengaan") (Tekst: Hermann Hesse)

Nun der Tag mich müd' gemacht, soll mein sehnliches Verlangen freundlich die gestirnte Nacht wie ein müdes Kind empfangen. Hände, laßt von allem Tun, Stirn, vergiß du alles Denken. Alle meine Sinne nun wollen sich in Schlummer senken. Und die Seele, unbewacht, will in freien Flügen schweben, um im Zauberkreis der Nacht tief und tausendfach zu leben.

Nu de dag mij heeft moe gemaakt, wens ik smachtend mijn vriend de sterrennacht als een dommelend kind te ontvangen. Mijn handen, ik laat ze niets meer doen mijn kop mag alle denken laten. Al mijn zinnen willen nu zich sluimerend laten wegzinken. En onbewaakt wil mijn ziel in vrije vlucht gaan zweven om in de toverkring der nacht diep en duizendvoud te leven.

Gecomponeerd op 4 augustus 1948

Miesje muis speelt met lucifers!

Een kinderverhaaltje over het gevaar van het spelen met lucifers. Met mijn toen nog kleine dochtertje Joke fietste ik in de zomer van 1986 over een smal fietspaadje dwars door de heide van de Veluwezoom. We stapten willekeurig ergens af om een boterham te eten denk ik. Tot mijn verbazing lagen er vlak voor onze voeten twee platgereden spitsmuisjes; met hun karakteristieke rood gepunte tandjes lagen ze naast elkaar op het fietspad.
Juist in die tijd las ik uit een kinderboekje voor o.a. over Miesje muis die heel ongehoorzaam met lucifers had gespeeld. Paedagoog van de vette klei die ik was (en misschien nog wel steeds ben) vertelde ik Joke dat dit Miesje muis was, met haar ongehoorzame kameraadje en dat ze voor straf waren plat gereden.

Vanmiddag reed ik op straat en daar zat doodstil een spitsmuisje vlak naast m'n voorbij snorrende fietsband. Gelukkig bleef het muisje heel stil zitten; daarom moest ik aan deze geschiedenis denken.

At home in the universe

Dit is misschien wel het mooiste uitzicht dat ik ken. Het bevindt zich in de driehoek
tussen Alajar, Catano del Robledo en Fuenteheridos vrijwel op de kruising van
de oeroude wegen die hier lopen. 

Het zal de trouwe lezers van dit Blog niet zijn ontgaan dat ik mij de laatste tijd weer eens (voor de hoeveelste keer?) enthousiast heb gestort op het onderwerp complexiteit en met name het mysterie van het ontstaan van het leven uit voorheen dode materie. Al jaren geleden had ik het boek van Stuart Kauffman onder de titel "At home in the universe" gekocht en gelezen. Uit gemakzucht omdat ik het niet kon vinden in m'n rotzooi heb ik een nieuw exemplaar gekocht en ben direct aan het lezen geslagen. En daar vind ik op de eerste pagina al direct iets dat me zo geweldig aanspreekt.
Stuart beschrijft hoe hij met Gunter Mahler, een theoretisch physicus uit München zit te lunchen en dat deze de vraag stelt: "hoe stel jij je het paradijs voor"? En dan wordt vervolgens een landschap beschreven dat in veel aspecten lijkt op het plekje in Andalucia dat ik ervaar als "mijn paradijs"; Heuvels in rijen achter elkaar; stilte, warmte: "Long and rolling under strong light, far ranges defining a distant horizon toward which graceful and telling land forms march in fading procession".
Precies zo zie je het landschap waar ik al zoveel jaren weer in bewondering naar moet kijken. Het uitkijkpunt bevindt zich hoog op een heuvel tussen Alajar en Castano del Robledo; Andalucia, in het zuiden van Spanje. Niet voor niets heeft het ook deze naam, Andalucia gekregen van één van de vele oud bewoners van dit gebied, de Arabieren, die in de periode na de val van het Romeinse rijk hier heersten. El Andaluz, het paradijs.

Om 5 uur op?!

De kinderen zijn op jacht naar de vlinders en andere insecten

Vandaag weer eens met de kindertjes naar de Strabrechtse Heide geweest. Dat betekent, zeker met het nieuwe Dal Vrij abonnement dat ik akelig vroeg op moet en wel om 5.00 uur. Achteraf was 5.30 misschien ook wel vroeg genoeg geweest. De avond tevoren hadden we gebridged; dus rond half één lagen we in bed. En dan is die wekker van 5.00 uur toch wel erg vroeg. Eerlijk gezegd slaap ik dan ook altijd onrustig maar toch blijft het heel vroeg. Nog even op de rand van het bed; een kopje opgewarmde koffie; de tas met brood staat al ingepakt. Met thermosfles en mp3 spelers op weg; de deur zachtjes afgesloten, gewoontegetrouw met de sleutel om niemand in het portiek te storen; en hup naar de trein. En dan staat op het station Bilthoven, je gelooft het niet, een stel mensen al te ouwehoeren of het middenop de dag is. De laatste keer dat ik om 6.00 uur op het station was gebeurde dat ook. Daar was ik niet voor in de stemming.
Uiteindelijk was ik erg vroeg bij Strabrecht, al voor half negen terwijl de auto's met de kinderen pas om 9.00 uur komen. Even later kwamen Ad en Herman de andere twee gidsen in het kader van "Expeditie Salamander", het natuur-educatie project van Staatsbosbeheer voor kinderen van de lagere school leeftijd uit de omgeving. De kinderen opgewacht; leuke enthousiaste groep. Het was gelukkig droog de hele ochtend en ondanks de regen van de afgelopen dagen waren er zelfs een paar vlinders. De kinderen hadden weer een heerlijke ochtend gehad.
Toen ik weer in Bilthoven was ging ik eerst even een kopje thee drinken bij Roos. En die ontving me met een schaterlach: ik had haar 'smorgens ingesloten; gewoontegetrouw had ik het slot niet alleen geluidloos gesloten maar ook op slot gedraaid. En zij had geen sleutel bij zich van mijn flat. Ik had kunnen weten want ik had haar fiets buiten m'n box gezet omdat ze geen sleutels bij zich had. Het valt ook allemaal niet mee zo vreselijk vroeg.

De utopisten

Het laatste half jaar krijg ik hoe langer hoe meer spijt van mijn negatieve opmerkingen over de kwaliteit van de Nederlandse schrijvers; niet alleen Frank Westerman en Annejet van der Zijl kunnen mijn wat zeikerige toets der kritiek doorstaan, maar ook Louise Fresco en Pieter Nouwen vind ik prima te lezen; misschien niet het niveau Mülisch, Vestdijk, laat staan W.F. Hermans, maar toch wel heel goed. Vooral Nouwen vind ik toch wel wat merkwaardig onbekend ondanks zijn prachtige werken t.w. "Het negende uur", alsmede, "de Pias van het Pentagon". Over dat laatste boek is Roos heel enthousiast; ik moet het zelf nog lezen, maar het negende uur is opmerkelijk. Ik zal al zijn werk eens gaan lezen.
En dan had ik afgelopen week "De utopisten" van Louise Fresco van de bieb geleend; niet doelbewust, maar gewoon eens wat snuffelend bij één van de boekenrijen pikte ik het eruit.
Het boek schetst een heerlijke terugblik in de zestiger jaren, terwijl het speelt in de huidige tijd rond een voormalig actievoerder voor milieu en rechtvaardigheid, die tot staatssecretaris is gebombardeerd binnen een D66-achtige partij. Het gekonkel en gerotzooi in de politiek alsmede de gewetensproblematiek van niet-politieke, milieu-bewuste lieden, wordt door Fresco schitterend beschreven; misschien een beetje gemaniereerd, waardoor het boek soms als een soort leerboek met psychologische uitwijdingen aandoet.
Het boek zal niet voor iedereen even toegankelijk zijn, daarentegen heb ik het zeker met genoegen gelezen en raad het vooral aan aan de wat meer ervaren lezer, zeker degenen die het politiek gekonkel willen ervaren.

The Hadian world

Afgelopen donderdag kwam ik thuis van een wandeling met Huib. In mijn postvak lag een dikke verzend enveloppe met een nieuwsgierig makende inhoud. Aan het handschrift kon ik zien dat het geheel afkomstig was van mijn goede vriend Dick uit Vaals. En die inhoud mocht er wezen: twee DVD's die Dick voor mij had gemaakt met daarop een serie met wetenschappelijke uitzendingen van de BBC die hij had geregistreerd. Eén van deze serie adviseerde hij mij met name vanwege mijn queeste naar het allereerste begin van het leven op de ooit zo levens-onvriendelijke aarde, nr 5 van de serie.
Die heb ik dan ook direct opgezet en daar kwam me een, letterlijk "oer-geweld" op het scherm; een grote gloeiende bol in de vorm van onze aarde die voortdurend werd gebombardeerd met kosmische brokstukken. Heel toepasselijk werd deze onleefbare kluit lava "The Hadian world" genoemd, naar de Griekse God Hades, de god van de onderwereld.
Maar .......... Hades was dan wel de god van de onderwereld, hij was wel samen met, Persefoneia, zijn gade, meestal Persephone genoemd, de dochter van Demeter, godin van de landbouw. Persephone wordt ook wel Korè genoemd, het graan dat in de aarde valt en nieuw leven voortbrengt.
In die woeste, onleefbare wereld van Hades was het Korè die het leven deed ontstaan. Hoe dat chemisch waarschijnlijk in zijn werk ging zal ik uit de doeken doen.

Arie Abbenes voor het laatst op het carillon van Utrecht

Arie ontvangt een erepenning uit handen
van de burgemeester

Vanmiddag om 13.00 uur was het afscheidsconcert van Arie Abbenes. 29 jaar lang heeft hij het carillon van de Domtoren bespeeld. Vaak heb ik staan luisteren naar het prachtig geluid van dit carillon. Het heldere geluid van carillons in een rustige stad vind ik één van de fraaiste geluiden in de buiten ruimte; vergelijkbaar met de pracht van het geluid van de natuur. In Delft heb ik wel eens ademloos staan luisteren toen het geluid van een carillon opklonk terwijl ik in een heel rustig straatje, zonder het geluid van het verkeer kon genieten.
Maar vanmiddag was Arie aan slag. Ik kwam de Zadelstraat ingelopen ongeveer drie minuten voor enen; het was druk op straat, maar niet voor Arie. Tot mijn stomme verbazing luisterde werkelijk helemaal niemand. Vrijwel klokslag één uur begon de beiaard te klinken; niemand die ook maar een enige aandacht schonk; het algemeen publiek had geen idee wat er klonk terwijl ik er speciaal voor naar de stad was gekomen. Om een rustig plekje te vinden ging ik naar de kruisgang van de domkerk, maar daar was een blokfluitconcert aan de gang, althans dat dacht ik. Ik ging verbaasd weer terug naar het Domplein en ontmoette daar mijn ouwe buurman Koos en zijn vrouw Wilna. Zij ging de kruisgang binnen; op dat moment realiseerde ik mij dat ik had gelezen dat er een concert van carillon met blokfluit zou plaatsvinden, echter toen ik luisterde was zij zo verschrikkelijk uit de maat dat ik dacht dat de twee solisten niets met elkaar te maken hadden. Ik ben toen ook weer terug gegaan en heb naar het dubbelconcert geluisterd. Merkwaardige combinatie maar wel verschrikkelijk mooi om naar te luisteren.

Na afloop werd Arie nog door een erehaag binnengehaald en toegesproken door de burgemeester van Utrecht. Tot slot hield hij zelf nog een bijzonder geestige afscheidsspeech. Ik hoop nog veel te mogen genieten van het fraaie geluid van het carillon van de Domtoren. Een Poolse opvolgster zal vanaf heden vaste bespeelster van het carillon zijn.

Kleine dingen met grote gevolgen

In de wetenschaps bijlage van de Volkskrant stond in de jaren tachtig wel eens iets over de chaos theorie. Wat ik eruit overhield was vooral dat kleine oorzaken, kleine verschillen een fors verschil in uitkomst kunnen veroorzaken. In mijn dierexperimenteel werk voor mijn promotieonderzoek werkte ik met identieke muizen die allemaal met het zelfde werden ingespoten. Ik vond het altijd zo frappant dat de verschillen in uitkomst per muis vaak zo verschillend waren. Sommigen kregen heel snel glomerulonephritis (nierlijden) andere helemaal niet; bepaalde auto-antistoffen kreeg de ene muis wel en de andere niet.
Die individuele verschillen in uitkomst heb ik destijds altijd wel in enig verband gezien met die eerste beginselen van de chaos theorie. Een muis heeft ondanks alles kleine verschillen in voorgeschiedenis of wat dan ook met de andere; het is geen buisje met een chemisch mengsel.
Maar een andere leuke bevinding deed ik in die tijd bij een wijnproeverij. Op vakantie in Frankrijk met een stel vrienden kwamen we bij een klein wijnboertje met een aantal fusten wijn die allemaal uit het zelfde grote vergistingstank waren gekomen maar wel apart hadden gerijpt. De smaken waren grappig genoeg licht verschillend; uitgangsmateriaal het zelfde en toch een duidelijk merkbaar verschil in de subtiliteit van de uitkomst. Wijn en gist in een rijpingsvat is natuurlijk niets anders dan een complex mengsel en de tong is een gevoelig en subtiel meetinstrument waar het smaak betreft. Ook hier legde ik destijds een verband met de chaostheorie, althans dat kleine verschillen en verschil in uitkomst veroorzaakten; het betrof hier bijna een experimentele opstelling.

Maar zo'n vijftien jaar geleden kreeg ik van Roos een boek te leen: De rand van chaos, van de hand van M. Mitchell Waldrop (1993). Dit boek handelt op bijzonder leesbare wijze over complexe systemen en in dat kader over de Chaos theorie, een benaming die mij niet zo aanstaat eerlijk gezegd vanwege de negatieve connotatie van het woord Chaos. Ik zou het liever willen hebben over de theorie van complexe systemen. Het boek heeft mijn inzicht in heel veel zaken ingrijpend vergroot en veranderd.
Complexe systemen zijn rondom ons; een organisme, dus ook wijzelf zijn complexe systemen; een ecosysteem is een complex systeem; een samenleving, maar ook een micro-organisme, een zandduin, een strand. En binnen een complex systeem treedt als vanzelf ordening op als er maar genoeg energie in het systeem zit; een complex systeem kan zich aanpassen aan veranderende omstandigheden. Binnen complexe systemen heb je stabiele situaties die vrijwel onvermijdelijk op zullen treden.

Echter, de zin die mij als een bliksemflits trof ging over het werk van Stuart Kaufmann: autokatalytische kringprocessen en complexe systemen. Ik besefte onmiddellijk dat daar de hoeksteen lag voor het ontstaan van het leven. Hoe dat precies in zijn werk zou moeten gegaan zijn kon ik niet direct overzien; daarvoor waren nog vele jaren van nadenken nodig. Maar dat zal ik ook in dit Blog formuleren.

NRC Next

Gisteren weer eens lekker met Huib gewandeld. Merkwaardig genoeg liepen we, ondanks de folder die Huib had meegenomen van "de Grecht route" verkeerd, hetgeen overigens een gelukkig toeval was want het pad langs de Grecht was schitterend; een uitgesproken Hollands landschap met water, weiden en vergezichten. (Klick hier voor de GPS track). Ergens onderweg was een optrekje, vlak naast een voormalig gemaal (waarschijnlijk destijds het woonhuisje van de gemaalbeheerder), waar mensen woonden; niet alleen constateerden we dat deze mensen heel idyllisch wonen, maar ter hoogte daarvan hebben we ook de afslag gemist; dus verder gelopen langs de Grecht.

Onderweg vertelde Huib mij o.a. over de NRC Next van die dag. Al wandelend praat je over van alles; Huib en ik raken ondanks onze maandelijkse frequentie eigenlijk nooit uitgesproken (evenmin als Roos en ik overigens en onze frequentie ligt nog aanzienlijk hoger); Huib weet dan ook van mijn afwijkend gedrag m.b.t. het lezen van kranten en kijken van TV (dat doe ik niet zoals de trouwe lezers van dit Blog weten); ik volg het nieuws niet; wat echt van belang is dat hoor je toch wel en dat is verrekte weinig weet ik inmiddels uit ervaring.
De NRC Next had deze dag een heel afwijkend format waarbij een boek was afgedrukt op de binnen-pagina's. En in dat boek werd de onzinnigheid van het consumeren van zogenaamd nieuws gekapitteld. Tevens werd het lezen van tijdschriften en vooral van boeken sterk geadviseerd, aldus Huib. Ik was er uiteraard aangenaam door getroffen.
We kwamen ook te spreken over de non-kwaliteit van de meeste TV-programma's en in dat kader kon ik Huib verbazen met het feit dat ik nooit TV kijk, noch naar de radio luister en desondanks tientjeslid (zonder omroepblad?!)  ben van de VPRO, de enige kwaliteitsomroep in ons land.

Isaac Azimov

Hij is vooral bekend als schrijver van science fiction (SF) verhalen, maar was van zijn vak biochemicus: Isaac Azimov. Eigenlijk ben ik helemaal niet zo'n liefhebber van SF, maar Azimov heb ik altijd met veel genoegen gelezen. Een verhaal dat mij na lezing altijd is bijgebleven zal ik hier proberen samen te vatten. Het was onderdeel van "De science fiction omnibus". Daarvan moet ik ergens in mijn kelder nog een exemplaar hebben liggen, maar ik kon het zo gauw niet vinden, daarom ontbreekt de titel van het verhaal.

Het betreft een verhaal waarin tijd reizen mogelijk is. Ergens in de heel verre eeuwen bestaat een maatschappij van lieden die het zich tot taak hebben gesteld te voorkomen dat er ergens in de tijd oorlog uit zal breken. Dat voorkomen wordt gedaan door te berekenen met grote rekenmachines (de computers bestonden nog niet toen hij dit schreef!) hoe de historie zich zal ontwikkelen. Wordt er, ondanks het ingrijpen toch ergens in de toekomst de mogelijkheid van een oorlog berekend, dan wordt (opnieuw) ingegrepen. Er wordt dan, eveneens met de grote rekenmachines, laat ik voor het gemak "computers" zeggen, berekend welke minimale ingreep nodig is om te voorkomen dat die oorlog zoveel later uit zal breken.
In het verhaal gaat het dan om het verplaatsen van een blik verf in een schuurtje van de tweede plank naar de derde plank; een minimale ingreep inderdaad. En daarmee ontstaat dan uiteindelijk een waterval van verschillen met de andere situatie en het uiteindelijk gevolg is dat die oorlog, zoveel eeuwen later, niet zal plaatsvinden.

Natuurlijk is dit een volstrekt virtuele mogelijkheid maar het heeft mij erg aan het denken gezet; inderdaad kan een heel klein verschil al enorm uitmaken hoe een uitkomst zal zijn. Als de vader van Hitler die avond te laat thuis was gekomen, was er vast geen Adolfje geboren en was de wereld geschiedenis heel anders gelopen om maar eens een voorbeeld te noemen. Maar de kleinste gebeurtenis die miljoen jaar geleden plaats heeft gevonden had een nog veel groter verschil gemaakt. In een complex systeem als onze maatschappij kunnen kleine dingen grote verschillen maken; hierover gaat ook de chaos theorie, de theorie over complexe systemen die zo'n grote rol speelt in mijn hypothese over het ontstaan van het leven. Daarover meer.