Krentjebrij

Van mijn vakantie kameraad Luuk uit Sleen heb ik het recept voor Watergruwel, in het Drents Krentjebrij gekregen. Gisteren kreeg ik deze e-mail in onvervalst Drents van Luuk:

Moi Ferry,

Bij disse dan de vertaoling van het recept Krentjebrij.

Eem veur de dudelijkheid het is gien krentjebrie, dat is meer Grunnings.

Hier in Slien proot wij zand drents, dat is ien van de zeumen dialecten in Drenthe.

Zand drents lek het miest op het Nederlands zo as ie dat proot, van daor dat ie mij ok zo goed kunt verstaon.

Nou daor komp e dan.

Krentjebrij:

Ien halve kan bessensap                                         
Eemtueel  water
Gewelde krenten en rozienen (ien ons)Zakie tuttifrutti wieken in water (omnaobij een nacht) in kleine stukkies snien.

Suker nao smaak toevoegen
Eemtueel gort toevoegen

Breng de sap met water, krenten, rozienen en tuttifrutti an de kook
Gaar koken en suker toevoegen.

Eemtueel licht binden met eerdappelzetmeel.

Ik zul zeggen, kook ze en eet smakelijk.

De Groent’n,

Luuk

Dankjewel Luuk voor dit recept dat je op mijn verzoek in het Drents hebt geschreven. 

Fukuyama in China

Dick koopt altijd de Volkskrant op zaterdag; ik kan het nooit laten om een krant ongelezen te laten en zo las ik de krant van afgelopen zaterdag. En daarin staat een bijdehandte Japans-Amerikaanse meneer Fukuyama ons met een kennersblik wijs te maken dat na de val van het communisme het de wereld duidelijk moet zijn dat er geen plaats is op dit ondermaanse voor andere economische systemen dan het liberaal kapitalisme; hij noemt met name dat het staatskapitalisme van China geen kans van slagen heeft.
Dick suggereerde al dat F. hier in het land was voor een lezingencircuit; ik kwam, gezien zijn Amerikaanse achtergrond, met de suggestie dat hij een boek had geschreven en hier was voor de promotie daarvan. En inderdaad, dat laatste is het geval. Hoef ik in ieder geval niet te lezen; ik ben die Amerikaanse deskundigen helemaal zat; hun boeken zijn schreeuwerig, herhalen zich bij voortduring en zijn slechts bedoeld voor de verkoop.
In die zelfde Volkskrant staat op de voorpagina: Shell onder druk gezet in China. En inhoudelijk verbaast me het artikel allerminst; China heeft in de samenwerking met Shell voldoende technische "know how" opgebouwd om een nieuwe "plant" zonder buitenlandse hulp op te zetten en dus wordt Shell min of meer afgeserveerd.
Eerder las ik dat Airbus samen met China 1000 vliegtuigen gaat maken in China. Verwacht je nou heus dat Airbus daarna vaste grond krijgt in China? Welnee, dan gaat zij de zelfde weg via de zijdeur. De tijd dat China alleen maar goedkope arbeid leverde om bulkartikelen te produceren is nu echt over. Het zal weinigen zijn ontgaan dat China heel veel kennis op velerlei gebied verzameld heeft middels haar opvallend ijverige studenten in vele buitenlanden. Kennis, contacten, het opbouwen van een internationaal netwerk en het spreken van de vele talen is daarvan het gevolg voor dit voormalig ontwikkelingsland dat nog maar enkele decennia het hongerstadium is ontgroeid (o.a. door haar stringente bevolkingspolitiek).
Is dat staats kapitalisme of gewoon verstandig een liberaal kapitalistisch, centraal aangestuurde economie? Ik neem mijn pet af voor China en word wat lacherig van Fukuyama met z'n boekie. Maar ach, wie ben ik dat ik zo mag oordelen over een deskundige; ik ben maar gewoon een praatjesmaker die dagelijks een Bloggie schrijft.

De zinkviooltjes

Gezellig gisteren bij Dick langs gegaan om een paar dagen te logeren. En natuurlijk vanmorgen een stevige wandeling. Eerst naar de markt; ik stond opnieuw verbaasd van de lage prijzen van groenten en fruit. Voor 1 euro per pond heb ik schitterende aardbeien ingeslagen en voor een dergelijk bedrag ook de mooiste asperges. Maar dat terzijde want Zuid Limburg heeft zoveel meer dan lage prijzen. Natuurschoon, heuvels, beken. En zo maakten we een wandeling die uiteindelijk in België langs de Geul uit kwam; zinkviooltjes alom!

Vestdijk

Vorige week mailde Peter C mij dat hij "De dokter en het lichte meisje" van Simon Vestdijk weer ter hand had genomen. In onze middelbare schooltijd had hij daar een spreekbeurt over gegeven. Nu achteraf schrijft hij daarover: Ik ben nu met De Dokter en het lichte meisje uit 51 van Vestdijk bezig en dat is een intrigerend boek vanwege het larmoyante beeld dat hij oproept van z'n leven als arts in de jaren 20 maar waar ik nooit aan begonnen was als ik er niet een spreekbeurt over gehouden had in de 3de klas van het HLW. Moet je bij geweest zijn dus! Wat me daar toen toe gedreven heeft is me een raadsel en ik geloof dat Minnema die keuze ook wat vreemd vond. NB Het HLW was onze middelbare school en Minnema onze leraar Nederlands.
Dat boek heb ik ook ooit gekocht en het heeft jaren op mijn plankje gestaan. Inhoudelijk weet ik het mij niet meer te herinneren; maar ik zal Vestdijk ter hand nemen. Het blijkt dat de samenwerkende bibliotheken van Utrecht Midden al z'n boeken op de plank heeft staan. Ik ben benieuwd.

Kaiser Karls Bettstatt

Het verhaal gaat dat Keizer Karel de Grote ooit de nacht doorbracht hier bij deze steen. Het is in de buurt van Müzenich in de Eifel bij Monschau. Het is een markante rots die ik vanaf mijn eerste bezoek hier aan de Eifel ergens begin tachtiger jaren al heb leren kennen. Deze oude foto moest toch een keer op de Blog geplaatst worden om dit favoriete wandelgebied van mij eens te markeren. 

Mijn eerste grote wandeltocht langs de Helle was in 1986 met Dick, precies in de week dat Tsjernobyl ontplofte. Het was prachtig weer die week, hetgeen Dick wat ironisch de omschrijving "een stralende tocht" ontlokte.
We zouden van Eupen naar Monschau wandelen maar ik was zo moe dat we niet verder kwamen dan Müzenich. Van die tijd herinner ik me nog deze rotsformatie en het hotelletje zur Buche, aan de rand van de Hautes Fagnes. Later kwam ik geregeld hier in de buurt en overnachtte altijd in Hotel Hirsch in Kalterherberg, vlakbij Müzenich, altijd in "zimmer acht", naast de badkamer met ligbad.

Het kerkje van opa Tom

Heel wat jaartjes geleden was ik hier in de kop van Groningen met mijn voormalige buurman Tom Kuiper, voor de kinderen "Opa Tom". Goede buurman die in tijden van grote drukte binnen het gezin z'n steentje bijdroeg. Hij bracht Joke, onze oudste zeker een hele winter lang naar de kleuterschool nadat nummer vier het levenslicht had aanschouwd. In die tijd forenste ik, zodat Anneke er de hele dag in haar eentje voorstond. 

Dit kerkje betekende veel voor Tom, die oorspronkelijk uit het Groningse platteland voortkwam. Hij liet me bij die gelegenheid de sloot zien waarin hij met een vlot de liefde voor het water had leren kennen. Maar dit kerkje ten Noorden van Appingedam was hem het dierbaarst. Later heb ik het nog eens opgezocht en aan Tom gedacht.

Slovenië, land van schoonheid en rust

Slovenië, land van schitterende landschappen en wonderlijke geologische verschijnselen. Land van lekker eten, afwisseling, rust. Wat zijn we met die paar bezoekjes ontzettend veel van dit land gaan houden. Hoop er in de toekomst nog vaak heen te kunnen gaan. Het is alweer een poosje geleden dat we hier voor het laatst waren, maar fijn om te herinneren.

Hulshorsterzand

Afgelopen zondag voor het eerst dit jaar naar het Hulshorsterzand. Eerst een kopje koffie bij het pannenkoekenhuis de Stroopstok, voorzien van appeltaart met slagroom; men serveert daar de lekkerste slagroom die ik ken. Ik vroeg de baas of we, na afloop van onze ongetwijfeld zeer dorstige wandeling, onze flesjes mochten bijvullen; dat was natuurlijk OK. En hup, daar gingen we met de GPS om te oefenen met het maken van tracks. Ik heb al jaren een GPS maar snap eigenlijk geen bal van hoe tracks, routes e.d. kunnen worden geregistreerd. GARMIN blinkt niet uit in gebruikersgemak dus kom ik niet verder dan het registreren waar ik heb gelopen en hoeveel km het precies was.
Onderweg langs onze bekende route zagen we o.a. een schitterende boktor; gefotografeerd om later te kunnen determineren. We kwamen nog langs het verbrande stukje dat ik eerder meldde in deze Blog; er waren nog geen mieren te zien. Ik ben benieuwd welke soorten zich het eerst vestigen in zo'n afgebrand stukje. Wèl zag ik wat konijnensporen en gaatjes van gravende insecten. De vegetatie had het moeilijk door de droogte van de afgelopen weken.
Verder gelopen naar wat wij altijd "de woestijn" of "de Sahara"  noemen; de zomers zo hete zandvlakte waar je vrijwel geen mens tegenkomt. En inderdaad, uitgestrekt lag het voor ons en geen mens te zien. We hebben een plekje in de luwte opgezocht en zeker een uur lang heerlijk liggen zonnen; de wind bracht wat verkoeling, anders zou het echt te heet zijn geweest. Het keerpunt lag (onverwacht) op meer dan 11 km, dus totaal zou het zo'n 23 km worden. Zuinig gedaan met de 2 liter water die we bij ons hadden maar ik voelde me toch wel uitgedroogd toen we weer bij het pannenkoekenhuis aankwamen. Met de trein terug; was weer een heerlijke zomerdag zo vroeg in het jaar.
We hebben de dag afgesloten met een STEP bridge toernooi en daarna nog een glaasje wijn bij Roos in de tuin.

Genealogie voor Gijs

Mijn kleinzoon Gijs

Vanouds ben ik nostalgisch ingesteld; vooral mijn jongste broer weet mij daar met enige spot op te wijzen wanneer ik probeer om met warmte iets "van vroeger" te vertellen; hij noemt mij dan een sentimentele ouwe zak?! Inderdaad hecht ik erg aan kennis over vroegere gebeurtenissen, zowel geschiedkundig maar vooral ook in de direct persoonlijke sfeer. Zoals de oude fotoboeken van mijn grootouders; daarvan heb ik een tweetal. Ik ben één van de zeer weinigen die nog wat weet van de personen die op deze foto's staan; mijn grootmoeder van moeders kant heeft mij in mijn prille jeugdjaren heel veel verteld over vroeger en daar weet ik mij sommige dingen nog van te herinneren. Gebeurtenissen van meer dan honderd jaar geleden inmiddels. Ik loop met plannen om dit fotomateriaal eens te scannen en daar iets mee te gaan doen. Roos is mij daarin aan het voorgaan. Zij heeft vanuit de erfenis van een tante en het opruimen van haar ouderlijk huis nogal wat oud foto materiaal bij elkaar gescharreld. Maar ik vraag me wel af voor wie ik dat nou zou doen. Als ik al die vergeten gezichten zie in die oude fotoboeken vraag ik me ook af wie daar nu echt in is geïnteresseerd. Mijn kinderen niet en mijn broers en nakomelingen evenmin. En voor mezelf hoef ik het niet te doen. Voor mijn kleinzoon Gijs, heden 4 maanden oud?
Ik heb foto's en nog enige kennis over bet-bet-overgrootouders van Gijs, maar heb zo het idee dat dit Gijs c.s. nooit ene moer zal interesseren; men leeft (terecht) toch vooral in het heden.
Mijn grootmoeder heeft mij in mijn jeugdjaren zo veel verteld (allemaal niet relevant natuurlijk zoals dat mijn destijds reeds overleden grootvader zo van postelein hield en van gebakken kruim van aardappelen) en dat heb ik voor een groot deel onthouden. Maar hoeveel weetjes zijn er in die honderdduizenden jaren niet verdwenen; dat hoort gewoon bij het verloop van de tijd. Het opschrijven van al die dingen is in mijn ogen toch een beetje narcisme, net als genealogie. Aan dat laatste heb ik een broertje dood omdat bijna altijd alleen de afkomst in de manlijke lijn wordt uitgezocht. Uiteindelijk is iedereen verwant aan iedereen als je maar ver genoeg teruggaat; dat maakt genealogie in mijn ogen onzinnig. Maar goed, ik ben een eigenzinnig man met veel twijfels naast uitgesproken meningen.
PS Dit Blog komt voort uit de correspondentie die ik voer met mijn goede vriend en leeftijdsgenoot Peter C die ook een onbedwingbare neiging heeft om oud foto materiaal te ontsluiten, zij het niet zo verrekte oud als dat van mij.

"Rot muziek"

Vanmorgen bij de koffie hadden we het zo over Noorwegen en mijn enig bezoek aan dat land in 2003. Dat was rondom deze tijd; ik heb mijn verjaardag daar toen gevierd met mijn toenmalige collega Marlies. We waren op een wereldcongres aldaar over kwaliteitsverbetering in de gezondheidszorg. Een imposant congres waarvan ik me nog wel enkele wetenswaardigheden weet te herinneren, maar dat ter zijde.
Daar in Noorwegen had ik heerlijk maar vooral schandalig veel gegeten waaronder, ja ja, walvis; dat kon je daar gewoon in een restaurant bestellen (eigenlijk kon het moreel niet, maar ik kon het niet laten staan omdat ik alles wil proeven en het was heerlijk, net haas). Maar toen ik terugkwam leek ik zelf wel een walvis zo dik was ik geworden. Ik ben niet eens meer op de weegschaal gaan staan; ik woog meer dan 92 kilo en ben direct rigoureus gaan lijnen. Van die tijd heb ik mijn kennis opgedaan van vetverbranding door de spieren. Iedere dag liep ik voor zes uur 'smorgens naar m'n werk en 'savonds weer terug; ik at heel weinig en viel door het regime van weinig eten èn heel veel bewegen razendsnel en zonder al te grote honger af. Ik weet nog dat mijn vader enkele maanden later (hij lag toen in het ziekenhuis) direct zag dat ik zo ontzettend was afgevallen.
2003, het was het jaar dat mijn vader overleed; dat jaar zong ik in het koor Ein Deutsches Requiem van Brahms. De aria: Herr, lehre doch mich, das ein Ende mit mir haben muss. Dat was natuurlijk ontzettend van toepassing. Ik mocht die aria van de dirigent tegen het koor in zingen. Dat raakte mij diep met mijn stervende vader voortdurend in mijn gedachten.
Daarover hadden Roos en ik het vanmorgen bij de koffie. En dan kijk je op Wikipedia en merk je tot je afgrijzen op dat die Jan Rot ook deze prachtige muziek in een "Rot-hertaling" heeft omgezet. Hoe durft iemand dit te doen met zo'n meesterwerk. Maar ook, hoe kan publiek zo stom zijn om daar naar te gaan luisteren en daarmee deze waanzin in stand te houden. Dat doet mij denken aan het geven van een Euro op station Utrecht aan zo'n "muzikant met een harmonica uit één of ander Oost-Europees land". Maar dat doe je dan nog uit medelijden. Bah.

Een kroon van 12 meter

Op weg naar onze wekelijkse bridgeavond kwamen we langs de Akker. Hij was me nooit zo opgevallen die kastanjeboom; maar daar stond hij met z'n enorme kroon. Ik schat deze op wel zo'n 12 meter. Gelukkig hadden we het fototoestel bij ons en maakte Roos deze schitterende opname van die reusachtige kastanjeboom in volle bloei. Ik moest hem gewoon even bewonderen in het licht van de ondergaande zon.

Verwende krengen

Voor het verblijf op Malta had Roos één van haar befaamde buitengewoon voordelige onderkomens gevonden via www.booking.com: het Alborado Apart Hotel in Sliema. Uitstekende lokatie! Per nacht voor twee personen kostte het slechts 27 euro. Zeer eenvoudig inderdaad, maar proper en alles was aanwezig. De waterdruk was wat laag zodat het lang duurde voordat het reservoir van de WC was volgelopen en een douche nemen was een trage onderneming. Maar schone handdoeken en een balkonnetje en je kon er eventueel zelf wat koken hetgeen wij overigens niet hebben beproefd. De bedden werden niet opgemaakt, dat was eigenlijk het enige waar we min of meer op hadden gerekend en waarin niet was voorzien. Al met al was ik zeer tevreden en heb ik in die zin ook de vragenlijst, die booking.com opstuurde beantwoord. Ik kreeg het overzicht terug en daarin kon je analyseren hoe de verschillende categorieën van bezoekers hadden gereageerd. En dan zie je dat de oudere paren veel en veel positiever beoordelen dan de jongere paren. Het eerste wat mij te binnen schoot was: "verwende krengen". Door het veranderend behoeftenpatroon van de verwende nieuwe generaties verdwijnen helaas allerlei gezellige familiehotelletjes, een trend die zich in de verschillende gebieden die wij bezoeken duidelijk heeft ingezet. Vind ik jammer.

Raar toeval

Nooit las ik iets over het ontstaan van het heilige boek. En nu zie ik in de NRC van 7 mei 2010 het volgende van de hand van Kate Zernike en Michael T. Kaufman over het ontstaan van de Koran in het kader van het omleggen van staatsvijand nr 1 van de VS: "Zoals Mohammed de Koran aan zich geopenbaard zag toen hij onderdrukt werd, zag Bin Laden het bewijs dat hij een uitverkorene was in het feit dat hij uit Saoedi-Arabië en in de jaren negentig uit Soedan werd verjaagd". En deze week las ook iets over dit onderwerp in de mémoires van Churchill. Churchill over het ontstaan van "Mein Kampf" van de hand van AH dat dit in het gevang ontstond: "Hier had men dan een nieuwe Koran vol blind geloof in de oorlog: gezwollen taal, breedsprakig en vormloos - maar onheilspellend". Ik weet niet wat ik hiervan moet denken. Tegenwoordig zou Churchill toch wel als blasfemisch worden weggezet denk ik; zo spreek je niet over een heilig boek.
Raar toeval dat ik nu juist deze week beide citaten onder ogen krijg.

Koken met inductie

Gisteravond kwam Hugo onverwachts bij me eten. Eigenlijk zou ik bij de koffie met een zelfgebakken appeltaartje naar Roos gaan die haar twee jongens te eten had. Hugo zou bij mij komen eten en ik dacht dat makkelijk te kunnen combineren. Hugo belde nog dat hij graag na het eten samen met mij naar z'n nieuwe kamer zou gaan kijken. Appeltaartje gebakken en bedacht hoe ik dit allemaal aan elkaar zou knopen. Belde de andere zoon, Peter ook op; hij was samen met z'n meissie Solvej z'n nieuwe kamer aan het schuren en natuurlijk wilde ik ook die kamer zien. Ja, ja, de verhuizing van hun moeder moet hen als een stelletje jonge zwanen naar eigen behuizing doen uitkijken!
Gezellige afsluiting van een week waarin ik al m'n kinderen, schoonkinderen en zelfs m'n kleinzoon zou zien. Helaas was Tycho, de jongste zoon van Roos al weg toen Hugo en ik bij Roos aankwamen om de appeltaart te consumeren anders had ik ook haar kinderen allemaal gezien deze week.
Later kwamen Peter en Solvej ook appeltaart eten in de tuin bij Roos. Ik vroeg of Peter en Solletje (zoals ik haar vaak noem) misschien vanavond ook bij me wilden komen eten, dat scheelt hen in tijd; dat wilden ze wel en ook Orlan, vriend van Peter, zou meekomen. Dat wordt dus weer een gezellige boel vanavond. Vanmorgen bedacht wat ik zou gaan eten en daar was natuurlijk als afsluiter en gaatjesvuller het "magisch voedsel" bij, zoals Jim, andere vriend van zoon Peter, rijstebrij ooit benoemd heeft. Tijdens de afwas opgezet en natuurlijk kookte het over. En dan zie je de enorme voordelen van koken met inductie. Het fornuis wordt een beetje nat, maar het brandt niet aan en zelfs de pan wordt niet smerig van buiten. Ideaal! om dit platgetreden superlatief maar weer eens in te zetten.

De oudste vondsten op Malta

Op weg naar Marsaxlokk, het vissersplaatsje op Malta waar je zo lekker verse vis kunt eten, kwamen we langs Tarxien; een archeologische vindplaats. Op de eerste dag hadden we al geprobeerd om te voet aldaar te komen, maar we hadden onvoldoende rekening gehouden met het weinig voetgangersvriendelijke karakter van de Maltese wegen. 

Opening in het bouwwerk

Het was levensgevaarlijk om via de drukke wegen de stad te bereiken, dus maar terug naar het vliegveld en daar de bus genomen. Overigens hebben we twee dagen heerlijk gewandeld in het landbouwgebied en langs de kusten, maar dit ter zijde.

Op de terugweg van Marsaxlokk, u raadt het al, zijn we uitgestapt en hebben we Tarxien bezocht; duizenden jaren oude restanten van de neolithische cultuur; ten tijde van de Egyptenaren (of zelfs voor die tijd?) waren er al lieden die op Malta huisden en bouwwerken produceerden die de tand des tijds hebben weerstaan. Imposant! 

In elkaar passende megalieten

Ik mag op dergelijke locaties graag in alle rust wat gaan zitten peinzen en me voorstellen hoe dat zou kunnen zijn geweest; dus lekker een kwartiertje op een bankje met uitzicht op al dat ouds. Natuurlijk hebben wetenschappers geconcludeerd dat het hier om tempels gaat, alsof iedere cultuur zich toch vooral bezig houdt met occulte zaken en alleen die restanten van zodanige kwaliteit zouden zijn dat ze de tand des tijds doorstaan. Maar ik moet me niets verbeeld want de archeologen hebben er in ieder geval veel meer verstand van dan ik.

Uitgehouwen in de grond en nog intact

Maar ik dacht eigenlijk meer aan een marktplaats. Roos heeft over deze opgravingen een interessante Blog geschreven die u hier aan kunt klicken.

Onlangs sprak ik iemand die over Malta opmerkte: "Nou, vind ik niks aan", als of dat meer over Malta zou zeggen dan over de eigen interessen. Nou ja, net als de persoon die ik sprak en die al "overal" geweest was buiten Europa, liefst zo ver mogelijk weg en die ik vroeg waarom ze niet voor cultuur en natuur gewoon eens naar Frankrijk ging: "Ach, dat trekt me niet zo". Ik snap daar niets van en ga lekker zitten peinzen in Tarxien of genieten op zo'n schitterende locatie in Florence of, nou ja, noem maar een willekeurige plek in Europa. Mooier is er toch niet, toch?

Winston Churchill

Deze Blog van 5 mei gaat wel over een toepasselijk onderwerp. Overigens speelt toeval hierin toch wel een belangrijke rol; normaliter schrijf ik mijn Blogs vooraf en worden zij "automatisch" op een tevoren vastgestelde dag gepubliceerd. Maar ik was er nu een beetje doorheen en heb deze Blog daadwerkelijk op 5 mei geschreven, de dag waarop de bevrijding van WO II wordt gevierd in ons land.
Afgelopen dinsdag heb ik met Huib in het kader van onze wandelhobby een (schitterende!) étappe van het waterliniepad gewandeld en spraken we o.a. over de boeken die we zoal lezen. Huib is bezig met de mémoires van Churchill waarvan hij de oude serie van zijn vader bezit. Hij wilde die wel exemplaar voor exemplaar aan mij uitlenen, maar gezien mijn zeer slordige omgang met boeken (ik val regelmatig met boek en al in slaap!) heb ik dat vriendelijk aanbod afgewezen. Als bekend lees ik al sinds een eeuwigheid, naast allerlei andere boeken, de Lanny Budd serie van Upton Sinclair. Maar sinds langere tijd wil ik toch ook die mémoires van Churchill eens ter hand nemen. Ik stelde mij zo voor dat die toch vooral uit een opsomming van de daadwerkelijke feiten, die zich afspeelden gedurende die fascinerende donkere jaren van WO II zou bestaan. De bibliotheek heeft zeer degelijke exemplaren hiervan die vast wel tegen een stootje kunnen (har har).
Op 4 mei had ik een afspraak in Amsterdam en vooraf hadden we bij buitensportzaak Kathmandu nieuwe wandelschoenen voor mijzelf en wandelsandalen voor Roos gekocht. Eigenlijk had ik ook nog naar de bieb in Bilthoven gewild om eens een ander boek van Sinclair te halen en het eerste exemplaar van de mémoires van Churchill. Maar tegenwoordig kun je ook in Utrecht bij de bieb terecht met je bibliotheekkaart van Bilthoven, maar helaas, het was daarvoor te laat; ik moest naar mijn afspraak. Maar die lieve Roos wilde wel voor me naar de bieb gaan. En zo vond ik gisteravond op m'n flatje deze boeken! Dankjewel Roos.
Natuurlijk bij thuiskomst direct begonnen met Churchill, fascinerend en een aanrader voor wie meer wil begrijpen van de moderne geschiedenis. Ik ben wel bang dat ik met deze serie weer zo'n verslavende reeks heb aangeboord, net als met Lanny Budd.

De Victoria lines

Een brede gang als onderdeel van de linie

Het lijkt wel of het mijn grote voorkeur heeft: het zoeken en vinden van ongebruikte verdedigingswerken. Na Hackenberg, onderdeel van de Maginotlinie en de nieuwe Waterlinie nu de Victoria lines op Malta. Er gaan verhalen dat deze werden aangelegd om de aldaar gelegerde soldaten iets te doen te geven, maar de verdedigingswerken stralen weer de geweldige professionaliteit uit die we inmiddels kennen. Ik weet dat er op Malta ontzettend vaak gevochten is en niet alleen tijdens WO II en door de kruisridders, maar al veel eerder in de oudheid.

Een kazemat of bergplaats

Het ligt natuurlijk geweldig strategisch zo tussen Europa en Afrika; de Engelsen gebruikten het dan ook als verdediging bij de doorvaart naar het Suez kanaal. Malta heeft wel iets weg van een gigantisch vliegdekschip, zij het met een geringe actieradius, maar wel heel strategische gelegen en niet tot zinken te brengen.

Verscholen tussen het struweel

De Victoria lines, zo kunt u lezen op Wikipedia waren vooral bedoeld om de doorvaart naar het Suezkanaal te garanderen; zij moesten invasie van Malta, zo belangrijk in de strategie, verhinderen. Rond 1900 bleek echter dat zij niet zouden voldoen en werden ze ontmanteld.

Onderdeel van het landschap

Nu liggen ze er als een soort Chinese muur in het landschap. Eigenlijk wel mooi, zo opgetrokken uit natuursteen. De natuur had alles behoorlijk overwoekerd in die ruim honderd jaar dat ze daar nu ongebruikt liggen. De bekende rotzooi lag bij de gebouwtjes die er vaak nog heel goed uitzagen. Degelijk bouwwerk, net als Hackenberg.

De Phoeniciërs op Malta

Bootjes in de baai van Marsaxlokk

De tweede dag van ons bezoek aan Malta gingen we naar het plaatsje Marsaxlokk, aan de zo genoemde baai. We gingen natuurlijk voor de verse vis die je daar in de talloze restaurantjes langs het water kunt eten. Met vis gebruncht; beviel prima.
In de baai lagen tal van kleurige bootjes met daarop telkens karakteristiek een oog geschilderd. Naar ik meen is dat nog een relict uit de tijd van de Phoeniciërs, een zeevarend volk dat ongeveer in de tijd van de Romeinen heerste over de Middellandse zee (denk maar aan Carthago het belangrijke centrum van de Phoeniciërs, door de Romeinen overwonnen en verwoest). De bootjes hebben een karakteristieke vorm met hoge boeg.

Met op de boeg altijd een oog geschilderd

Op de markt zag ik een man lopen die naar mijn idee zo weggelopen kon zijn uit de Libanon, de oorsprong van de Phoeniciërs. Er zijn vele bevolkingsgroepen "aangespoeld" op Malta. Je merkt dat in de taal; Malta is maar een klein taalgebied met z'n 400.000 bewoners en ondanks de jarenlange overheersing van de Engelsen, die Malta gebruikten als militaire basis, spreekt de bevolking Maltees en is Engels gewoon een vreemde taal gebleven die niet eens door iedereen vloeiend wordt gesproken.

Malta, smeltkroes van culturen

Wat weten we zo van Malta behalve dat er aardappels vandaan komen. Het Maltezer kruis? De kruisridders hadden zich in ordes georganiseerd en nadat ze van Rhodos waren verdreven hadden ze zich op Malta gevestigd. Ook daar hebben ze zich stevig moeten verdedigen, met name tegen Turkse aanvallen. Nog steeds zie je de sporen van deze tijd in het stadsbeeld van Valetta, destijds de belangrijkste vestigingsplaats van de Maltezer kruisridders. Verschillende grote verdedigingswerken als het fort St Elmo staan er schitterend. Maar er zijn op Malta nog veel ouder sporen, waarover later meer.
We arriveerden afgelopen dinsdag op Malta. Ik wilde er vooral een keer naar terug vanwege de schitterende grafstenen in de vloer van de St John kathedraal in Valetta. Ik wist niet meer hoe het er precies uitzag maar wel dat ik er destijds erg van onder de indruk was. En inderdaad, het waren schitterend ingelegde stenen platen die daar rij na rij de vloer bedekten. Helaas was het grootste gedeelte bedekt met een mat, waarschijnlijk om slijtage te voorkomen. 6 jaar geleden was de hele vloer nog toegankelijk en dat maakte het toch wel bijzonder fraai.

De bus op Malta

Een karakteristieke Maltezer OV bus

Iedereen die een keer op Malta is geweest kent ze: de geel/oranje bussen die in grote getale door het verkeer rossen. Afgelopen dinsdag vertrokken we al met de bus van half zeven uit de Bilt. Het was een beetje fris, maar zeker niet echt koud. Maar in de bus stond tot mijn verbazing de verwarming aan; tegenwoordig staat in de bus altijd de verwarming of de airco aan, vaak zelfs tegelijkertijd; ik blijf me erover verbazen.
Kom dan in Malta; de oranje bussen kennen slechts 1 ingang/uitgang en die staat gewoon gedurende de hele rit open; airco in optima forma. Het is ongelooflijk als je op het busstation van Valetta staat te kijken hoeveel bussen daar rijden. Het lijkt een chaos, maar als je er een paar dagen gebruik van maakt dan realiseer je je toch hoe goed dit alles functioneert. De smalle straten van Malta, de dichte bebouwing, de grote hoeveelheid mensen. De bussen rijden af en aan; op de meest afgelegen plekken kun je met de bus komen. De chauffeurs rijden op een manier die soms met geen pen te beschrijven is. De bussen zijn vaak oud. Ik las in de krant dat ze nog dateren uit de zeventiger jaren; op een chassis van een oude (Engelse) legertruck werd een chassis gebouwd en daarmee wordt nog steeds gereden.

Interieur van een Maltezer bus

Eerlijkheidshalve moet ik wel vaststellen dat de meeste bussen van wat latere datum zijn; die hele oude zijn gewoon een toeristische attractie.
Helaas zal dit karakteristieke beeld binnenkort uit het Maltees straatbeeld gaan verdwijnen. In het zelfde artikel las ik dat in de bekende "Alles moet anders show", die kennelijk ook in Malta wordt opgevoerd, de firma Arriva het OV aldaar gaat overnemen en dat ook gaat doen met nieuwe bussen. Ik vind het een beetje jammer.