Langs de Limes bij Woerden

Moderne grenspaal van beton. Toch leuk.

Voor het eerst weer sinds maanden met Huib gewandeld; het werd een wandeling bij Woerden had Huib democratisch beslist en wel een cirkelwandeling in het teken van de noordelijke grens van het Romeinse rijk. Overigens was daar weinig Romeins aan; geen aquaduct in deze contreien, geen vergeten grenspaal, zelfs geen oude weg. Wèl kan ik mij nog goed het Romeinse schip herinneren dat hier zo'n twintig jaar geleden werd blootgelegd tijdens stadswerkzaamheden. We moesten het nu doen met onze oude kennis dat de Rijn, de oude Rijnloop dan wel, heden Kromme Rijn geheten vroegâh de Noordgrens was van het Romeinse rijk.
We ontmoetten elkaar op station Woerden. Ik had gedonder gehad met de trein en dacht dat ik te laat zou zijn; bellen naar Huib heeft geen zin want hij heeft zijn GSM nooit aan staan. Was achteraf ook niet nodig want zijn trein zou nog later komen dan de mijne. We hadden de route al snel gevonden; eerst door de buitenwijken van de stad en vervolgens af en toe zelfs mooie landelijke stukken. Ergens bij een water een architectonisch bijzonder interessante wijk waarvan ik met tegenlicht een paar foto's heb gemaakt voor de blog.

Moderne fraaie huizen langs het water

De laatste helft liep echt langs de oude Rijksgrens van Rome, langs de oude Rijn. Toch wel een bijzondere gedachte hoor dat die maten van Livius hier ooit gemarcheerd hebben.

Het microbioom op dinsdag

Die arme Roos is zo verkouden geworden; kennelijk heb ik haar aangestoken. De nacht na ons diner in Holten was ze al niet lekker geworden en had ze dat heerlijke maal grondig uitgekotst; ik had nergens last van, dus van bedorven voedsel - in een sterrenrestaurant?! - kon eigenlijk geen sprake zijn. Kennelijk had ze iets onder de leden en was het eten niet goed gevallen. Ze ging zelfs niet naar de dinsdagmorgen Pilatesles van Debbie en dat wil wat zeggen!
Het was vooral 's-morgens rot weer; de regen sloeg tegen de ramen; echt een dag om te gaan lezen. Door al die verhalen over poep en vezels was ik weer helemaal gefascineerd door het boek "We contain multitudes" van Ed Yong en dankzij de grote letter instelling van de Tolino - een uitstekende e-reader! - kon ik het voor de tweede en misschien wel de derde keer lezen. Geweldig die samenhang; die relatie van bacteriën en "hogere" diersoorten als insecten en zoogdieren. De herkauwers zijn een geweldig voorbeeld met hun gecompliceerd systeem van magen die de symbiose met microörganismen mogelijk maakt zodat onverteerbare cellulose wordt omgezet. Nergens lees ik over stikstof-fixatie in dit systeem. Ben zo ontzettend nieuwsgierig of de rhizobium bacterie ook in dit systeem voorkomt. Heb ik helaas niet kunnen vinden zo ver.
's-Middags ben ik voor de tweede keer even bij Roos langs geweest; had ik vanmorgen al een flesje vers uitgeperst sinaasappelsap gebracht daar ging ik nog even kijken hoe het met haar ging. Ik had vandaag sowieso een binnendag omdat er 's-morgens een nieuwe electriciteitsmeter geplaatst zou worden en ik 's-middags geportretteerd zou worden voor 50Plus in verband met een interview over - hoe kan het anders - de donorproblematiek.
De hele dag niet echt buiten geweest. De avond nog een beetje doorgebracht met stepbridge totdat Roos zich door snot overmand niet meer kon concentreren. 

Men of rocks

In het hotel nog even gebruik gemaakt van de WiFi. In de Trouw stond een leuk artikel over Lifestyle. Ergens in Italië is een dorpje dat kennelijk model staat voor een lifestyle die sprekend lijkt op de mijne; veel bewegen en matig eten. Natuurlijk wordt de manier van leven in dit Italiaanse dorpje overgoten met olijfolie, actief hout hakken en het eten van verse producten van het land. Natuurlijk is er een boek verschenen over de lifestyle en deze manier van leven. Ik voelde me opnieuw bevestigd. Mijn aanpak van Lifestyle is zo gek nog niet. Overigens gebruik ik ook veel olijfolie, maar ook boter, reuzel en ganzenvet. Mijns inziens gaat het ook vooral om matig eten en doet de samenstelling er niet zo veel toe als je er maar veel bij beweegt.
Thuis gekomen vond ik een bericht van vriend Dick met een link naar een nieuwe serie over geologie. Heb even gekeken wat ik er van vond en dat was zo positief dat ik de loop van de avond alle afleveringen  - slechts 3 hoor - heb bekeken. Een echte aanrader. Wat was die James Hutton een genie!

Een jong gezin aan de wandel

Voor vandaag hadden we opnieuw de wandeling van Nijverdal naar Holten op het programma staan; deze keer met overnachting in "De Swarte Ruijter" en een sterrendiner in het restaurant aldaar. Maar eerst met de trein naar Nijverdal; het was weer een prachtige wandeldag. Voor de zekerheid had ik me aangekleed voor 15 graden buitentemperatuur; zelfs een lange onderbroek?! Was volstrekt niet nodig; ik liep dan ook in de loop van de middag behoorlijk te puffen en te zweten. Maar mooi bleef de wandeling!
We kwamen weer via de smalle paadjes in het stuk met de dansende bomen en de jeneverbessenstruiken; dat vind ik een fascinerend deel van deze mooiste etappe van het Pieterpad. We hadden op een bankje net onze lunchboterhammetjes weg geknaagd en weer op weg gingen toen een jong gezin - vader, moeder en twee jonge kinderen - parmantig aan kwam stappen. We liepen samen op; de kinderen liepen gewoon een volwassen tempo tot mijn verbazing. Ik kwam in gesprek met de vader en gaf aan dat ik het zo goed vond dat ze al met deze kinderen aan de wandel gingen; was ook duidelijk niet de eerste keer. Ze waren deze zomer in de Alpen geweest en de dochter van een jaar of vijf vertelde honderduit over haar ervaringen; ze had marmotten gezien en een enorm onweer waar ze nog van onder de indruk was. En ondertussen stevig doorlopen!

Onze wegen splitsten weer en Roos en ik spraken ons genoegen uit over dit ouderpaar; zo doen Joke en Pieter het ook denk ik; lekker aan de wandel met de kids; zijn nu nog een stuk kleiner natuurlijk, maar Bram stapt al flink mee zag ik laatst op een videootje dat Joke me stuurde.
Zo rond een uur of vier kwamen we aan bij "De Swarte Ruijter" en werden we gezellig ontvangen. Mooie kamer met volop uitzicht op het bos zoals Roos van de week had gevraagd; was wel een beetje gek dat we hier binnen een week opnieuw waren?! zij het nu niet alleen maar voor een kop koffie.
Douchen, wat lezen en toen aan de maaltijd. Was me vorige week al opgevallen dat de muziek bepaald niet onze goesting was, daar vond ik het tijdens het aperitiefje ronduit hinderlijk; van die zich eindeloos herhalende oerwoudklanken. Ik vroeg of het wat zachter kon; kon kennelijk niet, want ondanks het: "ik zal kijken wat ik voor u kan doen", bleef deze rot "muziek" de hele avond klinken. Later, toen het drukker werd hadden we er overigens geen hinder meer van vanwege het gezellige geroezemoes.
Een echt hoog kwalitatief sterrendiner volgde; allemaal kleine gerechtjes met een palet aan smaken. Het was weer verrassend en eigenlijk precies genoeg. Lekker glas wijn erbij en toen konden we er weer tegen.

Schoner dan ooit?!

Je hebt zo'n aardige uitdrukking in het NLs: doorschieten. Niet alleen de sla of de andijvie kan doorschieten; het kan vooral betekenen dat iets dat goed begonnen is uiteindelijk "doorschiet" en zich tegen je keert. Dat is het geval met de hygiëne, het schoon houden van de leefomgeving. De moderne mens is overdreven bang voor besmetting en voor viezigheid.
Kijk, die hygiëne was hard nodig toen de mensen in steden gingen wonen. Voor die tijd kon je rustig het water uit sloten en rivieren drinken en dat terwijl er ook in gescheten werd. In steden,  name in de grote steden in Engeland is men zich voor het eerst gaan realiseren dat schoon drinkwater en riolering van belang was om ziektes als cholera en andere infectieziekten de baas te kunnen. De ontdekking van bacteriën als veroorzaker van allerlei ziekten was natuurlijk een belangrijke aanzet tot hygiëne maatregelen; denk maar aan Semmelweis en de kraamvrouwenkoorts.
Toevallig schreef ik deze week al over het belang van een breed scala aan bacteriën in ons microbioom; we doen daar met de "doorgeschoten" hygiënische maatregelen geen goed aan. Allergieën zijn daarvan het gevolg.
Dat gevoel had ik veertig jaar geleden al; hoewel het nooit mijn hoofdonderwerp van studie was ben ik toch heel veel en vaak betrokken geweest bij wetenschappelijk onderzoek op het gebied van allergie. Verder ben ik natuurlijk ook in zekere mate een natuurmens en reflecteer ik vaak aan "waar wij als mensen vandaan komen", de tijd van jager/verzamelaar of nog eerder toen we in harmonie met de natuur leefden; toen bestond er geen "viezigheid", althans zo beleefde men dat niet. Daar is zeker geen sprake meer van in deze tijd van zeep, deodorant en angst voor viezigheid.
Vandaag staat er in de Trouw een uitgebreid artikel over dit onderwerp en dat geeft me wel een heerlijk gevoel van bevestiging, net als bij al die onzin over cholesterol.

Snotverkouden naar Ian Bostridge

Arme opa; kan niet komen

Allemachtig; na een vreselijke nacht met niet tegen te houden neusloop moest ik de dag beginnen. Was ik eigenlijk van plan geweest om "opa bellen" voor te zijn, daar heb ik Joke moeten appen dat ik te snotterig was om langs te komen zoals ik van plan was. Kleinzoon Bram en ik zijn wederzijds nogal goede maatjes geworden; regelmatig krijg ik een telefoontje van Joke en dan riep ik steevast: "hi ourse!", maar de laatste tijd kreeg ik dan steeds de kleine Bram aan de telefoon die het gesprek strijk en zet opende met: "opa bellen"; dan had hij Joke gevraagd om mij te bellen. Ik wilde hem wel weer eens zien en had me voorgenomen om onverwacht aan hun ontbijt te verschijnen op "mamma dag". Maar nu moest ik een foto sturen met mijn verkouden kop erop en onderschrift: "arme opa".
Maar dat liet Joke niet op zich zitten en ik kreeg een bericht dat ik een video-oproep had gemist. Met enig geworstel kreeg ik dat alsnog voor elkaar en ja hoor, kleine Bram - eveneens verkouden zag ik aan zijn loopneusje - en ik konden de conversatie voortzetten. Toch wel verrijkend hoor al die moderne communicatiemiddelen.
Maar de dag ging voort en ik neuzelde me er al niezend en snuitend doorheen. Voelde me beroerd en ben maar af en toe op bed gaan liggen. Wel even boodschappen gedaan met voortdurend een zakdoekje in de aanslag. Bij Theo was rucola gehaald en het blik gesiers geopend en mezelf vreselijk verwend. Ga ik morgen Roos ook op vergasten en dan zelfs met een stukje foie gras erbij!
's-Avonds hadden we een concert in Vredenburg met Ian Bostridge de beroemde tenor; zijn uitvoering van "Die schöne Müllerin" roert mij telkens weer tot tränen. Zag ik wel tegenop vanwege het gevaar van hoesten tijdens de uitvoering. Dik ingepakt, met muts op naar Utrecht; zakdoek voortdurend in de aanslag en een beetje kuchen tijdens de harde delen van de liederen. Ging eigenlijk best goed. Tot mijn verbazing was de Hertz zaal niet eens afgeladen vol; in tegendeel, misschien half vol. Dick zei het al; Utrechters zijn geen cultuurliefhebbers. Roos vond het optreden trouwens tegenvallen en enkele anderen, waaronder een ons goed bekend lid van de VvHL vonden dat ook. Ik was het niet met hen eens, maar ben misschien ook niet zo'n kenner; vooral na de pauze vond ik het een feest om "Dichterliebe" in een live uitvoering van deze grote zanger te mogen horen. Soms fluisterend en dan weer stevig aanzettend met zijn bijzonder stemgeluid; ik genoot ervan. Niet te geloven trouwens dat hij met zo'n mager lijf zo energiek kan zingen; vond hem er maar matig uitzien.
Wat mij nogal tegenviel was de Hertz zaal; deze is eigenlijk ook te groot en vooral te hoog voor de uitvoering van liederen en absorbeert daardoor te veel van het geluid. Wordt overigens als de akoestisch beste zaal van het Vredenburg beschouwd?! De hal van het gebouw "Opera en Ballet" in Amsterdam is akoestisch een stuk beter ondanks dat die nog hoger is.
Grappig genoeg was mijn conclusie vooral dat ik meer naar de concerten van "de Vrienden", oftewel van de VvHL wil gaan; de intimiteit van grote huiskamer of kleine zaal hoort zo ontzettend bij "het Lied". Overigens is het natuurlijk fantastisch om Ian Bostridge te horen met Dichterliebe en ander bekend werk van Schumann, maar de vaak onbekende liederen die door de zangers van de VvHL worden gezongen dagen je als toehoorder meer uit. Ik heb nu dan ook de concertagenda van de VvHL direct in mijn bladwijzers verstopt. Kan ik in de weekenden eens kijken wat en waar wordt uitgevoerd. Aan de liedliefhebber die dit leest zou ik willen adviseren om ook lid te worden van deze Vereniging en de concerten te gaan genieten. Grapje: een jaar lidmaatschap is goedkoper dan een concert van Ian Bostridge! Maar dat is zeker niet de reden waarom wij (al vele jaren) lid zijn hoor.

Rederijkers in Hoorn

Gastblog van Roos

Lekkerbeetje brengt het slechte nieuws aan papa
Caponi

Cultuur, met een grote of kleine C. Het is de laatste tijd de C die de klok slaat, naast al het lekkere eten.
Op deze schitterende dag gingen wij tegen half zeven naar Hoorn, waar we net op tijd aankwamen om in het Westfries Museum te worden ontvangen voor de opvoering van de 'tragische klucht' Lucelle.
Dit Franse werk, dat veel weg heeft van Romeo en Juliette, werd vertaald door Bredero, jawel, de Rederijker uit de Gouden Eeuw. Het stuk werd voor het eerst in 1615 uitgevoerd. Waarom wordt dit stuk juist nu van stal gehaald? Wel, dat is omdat Bredero 400 jaar geleden, in 1618, is overleden.
Dit stuk moet de favoriet geweest zijn van de lieveling van de Rederijkers, Maria Tesselschade Roemersd. Visser. Dat was al aanbeveling genoeg, maar de opvoering in de prachtige Schutterskamer van het Westfries Museum, haalde ons helemaal over de streep.
De spreekstalmeester grapte al meteen dat, al was er niemand komen opdagen, er toch voldoende publiek zou zijn met al die Schutters die daar aan de muren hangen. En de oude schouw met een gordijn was precies hoe de Rederijkers oorspronkelijk hun stukken opvoerden (boven het slachthuis van Amsterdam trouwens), want daar werd de 'slaapkamer' gesitueerd waar in de kluchten het een en ander onzichtbaars zich afspeelt. Ook vertelde hij dat het publiek vooral commentaar mocht leveren; gebeurde in de Gouden Eeuw ook.

De arme klerk annex prins sterft, zo lijkt het

Wij werden vergast op de wederwaardigheden van steenrijke vader Canopi en zijn enig kind Lucelle, die niet wilde trouwen met de baron maar met de arme doch waardige klerk, net als prinsesje Tierelantijn. En o wee, het was wederzijds, zij verklaarden zich getrouwd en.... gedroegen zich ernaar. Die wagen loopt scheef! zei de knecht Lekkerbeetje. Pa woest, en hij probeerde ze te vergiftigen. Daar lagen ze dan, en juist toen bleek de arme klerk de prins van Polen te zijn.... Gelukkig maar dat de apotheker geen gif maar slaapdrank had gebruikt. Eind goed al goed. 

De Griekse god Hanos

Hotel Hoog Holten

Eerst een prima ontbijt met lekker knapperig brood en een zacht gekookt eitje. Spullen ingepakt, afgerekend en op stap. We hadden besloten om een stuk Pieterpad richting Laren te doen en na een bepaalde tijd om te keren. Maar de etappes nà de Holterberg zijn weinig inspirerend; dat blijft eigenlijk totdat de Veluwe wordt bereikt. En zo merkten wij beiden dat het al snel begon te vervelen; we zijn afgeslagen richting Rijssen en hebben met ANWB paddenstoelen en met ons richtingsgevoel een cirkelwandeling gemaakt die uiteindelijk weer eindigde op de Holterberg. Om een uur of twee namen we de trein op station Holten. Onderweg kwam Roos met het lumineuze idee dat ik door zou reizen naar de Hanos; ik wil alweer zo'n tijd allerlei lekkers inslaan en zo zou geschieden. Ik had mijn pasje niet bij me, maar verwachtte dat ik er wel in zou komen omdat ik daar wel over beschik.
En zo liep ik door dit paradijs der smulpapen en kocht allerlei lekkers waaronder cantharellen, eendenborst gerookt op ouderwetse manier, foie gras, gesiers (ja ja Dick! komt goed) een fles St Emilion grand cru, een Corsicaans kaasje Brebis, en nog wat klein spul als nieuwe aardappelschilmesjes.
Thuis gekomen heb ik me direct op de eendenborst gestort; onbeschaafd lekker gewoon! Vervolgens van de cantharellen en de onderweg gekochte kakelverse boerenerf-eieren een heerlijke omelet gebakken en in doen treden. Straks nog een stuk brebis en een glas heerlijke wijn en dan heb ik opnieuw het sterrengevoel van gisteravond. Goed idee van Roos.

Nawoord. Naar aanleiding van deze blog - die aanvankelijk gewoon "naar de Hanos" was genoemd - schreef vriend Dick mij het volgende e-mailtje onder de aanhef: epikoureia

Ja, die garieken wisten het wel. Genieten van het leven.

Hanos moet dan ook wel een Griekse god zijn, iets van smulpaap of zo.

Je hebt weer flink uitgehaald daar tussen de schappen naar ik lees.

En je hebt helemaal gelijk hoor, geniet er maar van met je Rosasharn.

Je hebt niet voor niets je leven gerekt tot de oude dag om er nog wat van te genieten.

De Swarte Ruijter en Hoog Holten

Op de Holterberg

Uit het QL boekje van goede hotel restaurants - meegenomen bij ons bezoek aan het Roode Koper - hadden we voor deze twee mooie (wandel)dagen een keuze gemaakt in Holten, De Swarte Ruijter. Helaas bleken daar alle kamers bezet te zijn. Roos bladerde nog wat door op Internet en vond toen een gelegenheid eveneens in Holten, hotel restaurant Hoog Holten en daar konden we wel terecht. We hebben ons voorgenomen om wat vaker een tweedaagse wandeling te doen; het heen en weer reizen op één dag begint ons tegen te staan en overnachten in een leuk hotel vinden we allebei prettig. Dus vanmorgen lekker laat, om 10 uur met de bus naar station Bilthoven. door naar Zwolle en met een dieseltreintje van Blauwnet naar Nijverdal; tot slot met de buurtbus naar Hellendoorn; daar begon onze etappe. Helaas geen koffie aldaar dus zonder koffie op stap rond een uur of 1.
Eerst door Hellendoorn en al snel door het zonnige Salland. We liepen een etappe van het Pieterpad; heb ik al vele malen gedaan dit stuk, maar het blijft prachtig. En herkennen doe je het nauwelijks; altijd weer nieuw de natuur.
Onder het viaduct van het spoor door en de provinciale weg oversteken en daar waren we in de schoonheid van de Holterse berg en alle uitgestrekte heidegebieden; mooi uitzicht. Onderweg een WhatsApp bericht gestuurd aan de groep met de donorkinderen; toen een medewandelaar passeerde was deze zo vriendelijk om van ons een foto te maken voor de blog. Het landschap was ondanks de droogte van de zomer echt mooi; hier en daar een stuk bruiner dan anders, maar het herstel zet alweer in. Smalle paden met bijzondere boompartijen; af en toe verzuchtten we ons echt vanwege de schoonheid van het gebied.

Zo tegen het eind kwamen we eerst langs bij de Swarte Ruijter, het hotel waar we niet terecht konden. Roos stelde voor om er koffie te gaan drinken en dat deden we met een stukje appeltaart. We werden wel zo vriendelijk geholpen. We vertelden dat we eigenlijk hier hadden willen neerstrijken maar dat het vol was, hetgeen zij beaamde. Maar naast de koffie had ze ook een ontzettend leuk arrangement voor ons voor een volgende keer.
En toen door naar Hoog Holten; mooie kamer; lekker zacht bed. Om half zeven gingen we aan tafel en we hebben toch lekker gegeten. Ik denk dat het een sterrenrestaurant was; ook hier een boekje meegenomen met hotel restaurants met ster. Gaan we een keer in Breskens eten.
Heerlijk geslapen; het concept van wandelen, dineren en overnachten begint ons steeds beter te bevallen.

Coprofagie

Van de wetenschapper Ed Yong heb ik vooral begrepen dat de ingewanden een ecosysteem "an sich" bevatten: het microbioom. Hoe meer soorten bacteriën zich daarin bevinden hoe beter het is. Ook begreep ik dat de sinds zo'n honderd jaar toenemende vorm van hygiëne daar geen goed aan doet; de diversiteit van bacteriën bij de moderne mens neemt af.
Wonderlijk daarbij is dat de mens een uitzondering is in de evolutie waar het het tot zich nemen van faeces is; was voor mij nieuw overigens. Van het konijn wist ik dat het voor de betere vertering van het cellulose-rijke voedsel 'smorgens de eigen stront opeet. Van honden weet ik dat ze gek zijn op stront; Cyria, dierenarts vertelde me dat honden het liefst mensenstront eten maar zeker ook elkaars stront.
Maar kennelijk was Wolkers ook niet vies van stront, hoewel zijn voorkeur toch vooral uitging naar lekker eten, champagne en zelfs caviaar. In zijn boeken heeft hij daar nooit kond van gedaan overigens.
Was Wolkers behoorlijk expliciet daar gaat Onno Blom in de biografie nog een stuk verder; "onverblomd" zou ik als woordgrapje willen zeggen; misschien ook wel om de verkoop van zijn boek tot de zelfde hoogte te brengen als die van Jans' boeken?! Het lijkt er soms op of hij Wolkers qua smeerlapperij nog wil overtreffen; af en toe zit ik de biografie van mijn voormalig idool uit vroeger tijden, Jan Wolkers met een van afschuw vertrokken gezicht verder te lezen. Ja , ja ik kan het niet van mij werpen omdat het fascinerend is hoe een dergelijk creatief mens met oerinstincten zijn modern leven heeft ingericht. Tot op hoge leeftijd heeft hij zaken uitgevreten die mij nog steeds choqueren; dus ga het boek vooral lezen als u wilt weten tot hoe ver je als mens kunt gaan in het realiseren van wat maatschappelijk als verwerpelijk wordt geacht.

Boiler

Deze regenachtige zondag heb ik vooral lezend doorgebracht. Met de Tolino e-reader, ingesteld met een behoorlijk grote letter kan ik nog prima lezen ondanks mijn macula-degeneratieve rechteroog. En zo heb ik grote delen van de zondag zitten lezen in de biografie over Jan Wolkers.
Mijn grootouders woonden in Zaandam; daar gingen wij in de jaren vijftig met de trein heen en dan kwamen we over de brug bij het station. Daar stond het beeld "Leda en de zwaan" van Jan Wolkers. Om de een of andere reden had mijn vader Wolkers al in die tijd in het snotje; waarschijnlijk door artikelen uit de NRC, de spiegel op de wereld voor mijn vader. Ook later naar bleek heeft mijn vader de eerste boeken, althans "Serpentina's petticoat" aangeschaft; stond op het kleine schapje met boeken waar ook twee boeken van Upton Sinclair stonden.
Later werd ik zelfbewonderaar van Wolkers; de boeken "Turks fruit" en vooral "Brandende liefde", die beide werden verfilmd vond ik respectievelijk een prachtig liefdesboek - net als Lady Chatterlye's lover van D.H. Lawrence, ook zo'n verguisd boek - en een kostelijke historie; "de hond met de blauwe tong"en "Kort Amerikaans", "Terug naar Oegstgeest"en enkele andere heb ongetwijfeld ook gelezen. Zijn latere boeken heb ik met afnemende interesse ook niet meer gelezen, maar een intrigerende persoonlijkheid heb ik hem altijd gevonden. Ik weet nog toen ik in 1969 met vakantie was in de Koog, Texel dat Jan Wolkers de slagerij binnen kwam waar mijn vriend Bram en ik ook inkopen stonden te doen. Vol bewondering was ik mij van zijn nabijheid bewust; ik herinner me nog zijn wat zeikerig stemgeluid. In die zomer heeft hij "Turks fruit" geschreven aldus Onno Bloms' voortreffelijk werk.
Maar nu de biografie die ik bijzonder goed geschreven acht. Onno Blom, ook een bewonderaar van Wolkers beschrijft op (bijna?) wetenschappelijke manier heel volgordelijk maar wel geordend het leven van Wolkers. Wolkers' boeken zijn behoorlijk autobiografisch en daarom is het des te indringender wat je over hem meer te weten komt.
Inmiddels ben ik halverwege gekomen en begint mijn voormalig idool meer reliëf te krijgen dat niet erg fraai is overigens. Zijn erotomanie staat mij erg tegen; vrouwen zijn geen tandenborstels of weggooi artikelen mijns inziens. Maar ik heb gewoon slecht geslapen door de werkelijkheid achter het sterven van zijn dochtertje Eva Maria; ik ben ook vader, zij het een oude vader inmiddels, en ons bad was ook voorzien van een kraan voor gloeiend heet water. Daarom hebben mijn jonge kinderen nooit, maar dan ook nooit zonder toezicht in dat bad mogen zitten. Ik gruwel dan ook van het lezen van deze gebeurtenis, waarvan overigens Wolkers ook in een interview, toen hij eraan herinnerd werd na vele decennia de tranen in de ogen sprongen en hij snedig zei: "sterk spul dat Fishermans' pride". Het was ook hem natuurlijk niet in de koude kleren gaan zitten.

Familiedag Rijk Zwaan

We werden ontvangen door deze twee vrolijke muzikanten

Al weken geleden had Joke mij uitgenodigd om deel te nemen aan de familiedag van het bedrijf waar ze inmiddels al heel wat jaren werkzaam is: Rijk Zwaan, een gewas verdelingsbedrijf en leverancier van hoog-kwalitatieve zaden. Daar wilde ik wel weer bij zijn; de vorige familiedag in Fijnaart mocht ik ook bijwonen en bij die gelegenheid had ik met bewondering gezien hoe ongelooflijk dit bedrijf geëquipeerd was voor wetenschappelijk onderzoek; een Universiteits Laboratorium zou zich er de lippen bij aflikken oftewel in afgunst omzien.
Vandaag was het feest in de Lier, Westland, de oorsprongsplek van het bedrijf, waar Rijk Zwaan de basis legde voor dit succesvolle bedrijf. De nadruk lag dit keer meer op vermaak voor de deelnemers en vooral op lekker nassen. Maar tevens was er door de werknemers flink uitgepakt om te laten zien wat er zoal gebeurt op dit gebied.

Ronja bekijkt het allemaal verwonderd

Ik zou meerijden vanuit Gouda met Joke en Pieter; om 9.00 uur op de kiss & ride plek achter het station. Aangezien ik altijd voor zekerheid ga, had ik maar een stoptreintje eerder genomen vanuit Bilthoven en had een naadloze aansluiting naar Gouda. Nog voor Woerden ging mijn telefoon, Joke: "we zijn later hoor, we hebben een terror nacht gehad"; tja, daar waar ze me had willen voorstellen om wat later van huis te gaan zat ik al bijna in Gouda: "doe maar rustig aan hoor, ik drink wel ergens koffie in Gouda". En alzo geschiedde; een gezellig tentje dat al open was en waar ik een lekkere kop koffie kon genieten met een croissantje. Om half tien vertrokken we uiteindelijk richting de Lier.
Een enorme parkeerweide vanwaaruit we met een bus naar het feestterrein werden gebracht. Een tweetal artiesten met guitaar resp. een nikkelen Nelis begroetten ons. We zouden hen later nog regelmatig ontmoeten; ik zou hen herkennen als die twee malloten uit Ameland.
De onvermijdelijke herrie met basbegeleiding kwam ons al tegemoet; een draaimolen en allerlei andere vermaaks-toestellen voor de kinderen in het gezelschap, een tent om te schuilen voor de regen en vooral overal eettentjes op het terrein. Vooral de koffie was in trek!
We gingen binnen kijken naar hetgeen inhoudelijk getoond werd over het bedrijf. Natuurlijk naar de afdeling waar Joke werkzaam is en daar zag je het verschil tussen aantasting door insecten, bacteriën en virussen tussen gevoelige en resistente gewassen. Imposant hoe het resistentiegen van een wilde sla was ingekruist bij consumptiesla; werd ontzettend fraai tentoongesteld.

Even later moest Joke natuurlijk even gek doen
met de twee muzikanten.

Een Vlog verlevendigde en lichtte toe wat er op dit gebied allemaal speelt bij Rijk Zwaan; was helaas door de galm in de ruimte wat moeilijk te volgen, maar zeker interessant; heb ik twee keer bekeken/beluisterd.
De middagshift van de bezoekers had pech; toen wij op punt stonden om weer terug te gaan begon het hard te regenen; de dak van de tent zakte er zelfs zodanig van door dat uit veiligheidsoverwegingen een afzetting werd geplaatst. In alles was voorzien inclusief beveiligingswerkers.
Terug naar huis heb ik Ronja nog kalm weten te houden door haar stukjes van mijn voor niets meegenomen boterham te voeren; hongerig tiepje!
Ik zat te gapen van vermoeidheid; was een drukke dag geweest voor deze oude baas har har.

De zomer is over

Deze gouden beker werd wel als het topstuk
van de expositie beschouwd.

Vanmorgen keken we naar buiten in een wat druilerig Drenthe; plasjes en regendruppels. Grappig want vandaag is de equinox en gaat de zomer over in de herfst; de natuur heeft zich dat kennelijk - tijdelijk? - gerealiseerd; tijdelijk misschien, want voor volgende week wordt weer mooi warm weer voorspeld. We gaan het zien. Het was maar goed dat we vandaag een museumbezoek hadden gepland. Het zou trouwens geweldig meevallen; na het ontbijt liepen we naar Ruinen; het regende helemaal niet meer en de plu's konden worden opgeborgen.
Ruinen is een soort Orvelte; prachtige huizen; straalt iets museaals uit. In het café waar we koffie gingen drinken spraken we een echtpaar dat hier regelmatig een week neerstrijkt vanwege de rust, de schoonheid en het wandelen. Hebben we gezellig mee zitten praten. Om 10.31 kwam de bus naar Hoogeveen en een uurtje later liepen we in het Drents museum in Assen. En die hadden het toch weer voor elkaar gekregen om een kwalitatief heel bijzondere expositie in huis te hebben gehaald. Onder de wat perifere musea is dit museum toch wel een ster waard.

Copie van een rotstafereel uitgehakt in de tijd van Darius.
Zo natuur echt; bijzonder indrukwekkend.

En niet alleen de Iran expositie maar ook de vaste expositie en een zaal over het fenomeen Vermaning en de al wat langer lopende expositie over de tachtigers; stimuleert mij om "de mei" van Gorter eens ter hand te nemen.

Over het Dwingelder Veld

Per Whatsapp rondgestuurd

Heb hier wel eens gelopen maar dat was lang geleden. Roos wilde naar de TT in Assen over het oude Iran; de bakermat van onze beschaving aldus zeggen. En dat combineren we dan graag met een wandeling. Voor vandaag was mooi weer voorspeld en voor morgen regen, dus eerst maar een dag wandelen en morgen naar Assen. Roos had voor een overnachtingsplek gezorgd letterlijk op het Drenthepad dat we zouden gaan lopen.
En zo begonnen we om 12.00 uur in Beilen; eerst in het centrum koffie gedronken met een plak Drentse kruidkoek; een soort kleffe ontbijtkoek. En toen echt op pad. Gisteravond had ik de etappe Beilen-Ruinen op de GPS geladen en met behulp daarvan liep het best makkelijk zo door het dorp. Het duurde even maar toen waren we toch echt in de natuur; viel helemaal niet tegen.

We werden welkom geheten door een kudde schapen

Eenmaal over de snelweg werd het steeds stiller en stiller. Ongelooflijk wat we in ons overbevolkte landje nog aan enorme vlaktes kennen; het heide gebied hier in Drenthe is daar wel bijzonder in; Roos wees mij op het totaal ontbreken van horizonvervuiling; geen hoogspanningsmasten, geen flats, geen auto's en een volkomen stilte als er geen verkeersvliegtuigen passeren. Af en toe een leeuwerik of een kraai.
Het was een stevige etappe; we stuurden een berichtje met de foto van een vliegenzwam in optima forma. Onderweg hebben we regelmatig op een bankje genoten van het uitzicht en/of van een boterhammetje. Toen we dachten dat we er wel zo'n beetje zouden zijn bleken we nog ruim een uur verder te moeten.

Het landelijke B&B in Benders waar we de nacht doorbrachten

Uiteindelijk bereikten we ons B&B in het gehucht Benders, onderdeel van Ruinen. We werden welkom geheten door een kudde schapen met herder en hond; heel Drenths dus.
Het onderkomen lag er prachtig; we hadden geen zin meer om iets anders te ondernemen dan nog even lekker in de tuin zitten en van de zon en vooral het uitzicht te genieten.
We spraken nog met de eigenaar van boerderij en B&B; de familie woont hier al generaties en het is een voorrecht om hier te mogen wonen; dat kan eenieder slechts beamen.
Vroeg naar bed; doodse stilte en dus als een blok geslapen.

Spruitjes

Vanmorgen woog ik 79,0 kilo; het gaat goed.

Rustig aan gedaan vandaag. Beetje lezen; grote letter boeken uitgezocht in de bieb. Afgezien van "Fortuna's dochter" van Isabel Allende zijn de XL boeken niet zo aan mij besteed.
Maar vriend Dick bracht uitkomst; hij stuurde mij de biografie van Jan Wolkers: het litteken van de dood en die kon ik met groot ingestelde letters op de e-reader prima lezen.
In de koelkast had ik nog een zak spruitjes die nodig op moesten. Ben lekker aan het koken geweest; worstjes gebakken, kaassaus gemaakt en aardappelen gekookt. De spruitjes geschild en kort gekookt. Was natuurlijk weer veel te veel, maar lekker!
Buurvrouw kon weer meeprofiteren van het maal.

Lalique in Doesburg

Een stukje glaskunst van Lalique

Vorige week heb ik het boekje van het Graafschap pad bij Wandelnet besteld; vandaag een korte etappe gelopen; begonnen in Dieren, met het pontje overgestoken en langs de IJssel, over het druk bereden fietspad naar Doesburg. Onderweg een tiental wandelaars en honderden fietsers, vooral ouderen zoals ikzelf, veelal op elektrisch aangedreven fietsen; ik bleef groeten?!

Het mooie stadje Doesburg wilde ik vooral bezoeken vanwege het Lalique-museum. Zijn wonderschone sieraden en andere glaskunst wilde ik graag bewonderen. Helaas werd het toch al niet echt grote museum vooral gevuld met werken van Chagal; niet bepaald mijn favoriet. En van Lalique geen sieraden; wel glaskunst; ik stond al snel weer buiten. Met bus en trein terug en nog een stevig stuk door ons bos gelopen.
Roos was bij de dichter Berend Wineke geweest; zij gaat met hem overleggen over het gebruik van een aantal van zijn gedichten voor haar lied composities. Het gesprek was heel plezierig verlopen vertelde ze bij thuiskomst.

Onverwacht in Ootmarsum

Watermolen van Singrave

Roos had een wandeling bedacht op het terrein van Singraven; een "groene wissel". Ik schat dat we nog geen honderd meter hadden gelopen of ze had al geen idee meer hoe we verder moesten. Ik stelde voor om gewoon het Twenthepad - goed gemarkeerd met geel/rood - zouden gaan lopen. Zonder boekje lekker op weg; ik had echt geen idee waar we heen liepen. Oldenzaal of Almlo, het was ons even: "we zien wel waar we uitkomen". Het was fantastisch wandelweer; tal van bankjes om op te gaan zitten. Eerst de grote watermolen van Singraven; herinnerde ik mij nog van eerdere bezoeken, de eerste keer met collega Ton R. die uit Denekamp kwam; moet in 1980 geweest zijn. Maar ik ben hier onlangs ook nog geweest toen ik het Twenthepad heb gelopen. Roos kwam hier voor het eerst.

In het "los hoes" een eettafel waarvan je
goed kon voorstellen hoe "de aardappeleters"
van van Gogh er bij zaten.

En dan maar verder langs diep uitgesneden, kurkdroge sloten/beekjes. Het gras is weer groen door de regenbuitjes van de afgelopen weken, maar het grondwater staat hier bijzonder laag; doorlatende zandgrond en veel te snelle water afvoer helaas.
Tot onze verrassing kwamen we na zo'n kleine drie uur wandelen aan in Ootmarsum; daar was een openluchtmuseum dat zelfs op maandag open was. Dat hebben wij dan ook met genoegen bezocht. Toen we het wel gezien hadden wist Roos op magische wijze niet alleen de bushalte te vinden maar zelfs uit haar ielepiel de vertrektijd te toveren en zelfs dat de bus enige minuten vertraging had?!
We waren in twee uur weer in Bilthoven; Roos een ijsje en samen nog lekker thee gedronken in de tuin. Ik kreeg van Roos twee Gelderse schijven en een bak snijbiet mee. Heb ik heerlijk van gegeten vanavond.

Myrthe in Singraven

Op weg naar Singraven, langs de DInkel

Een mooie liedcyclus van Robert Schumann, Myrthen, uitgevoerd door Florieke Beelen en Hans Pieter Herman met Maurice Lammerts van Bueren aan de piano, in het huis Singraven, Denekamp, Twenthe was vandaag ons deel. Was gisteren al de presentatie van hun CD, daar was vandaag een uitvoering van Myrthen plus een aantal duetten in het kader van een concert van de Vrienden van het Lied.
De afdeling Twenthe van onze vereniging slaagt er vaak in om hun concerten op bijzondere plaatsen te doen plaatsvinden; dit is weer zo'n voorbeeld. Het weer deed ook zijn best; zon alom. We werden ontvangen met koffie of thee en daarna het concert. Ik was wel eens eerder op het landgoed Singraven geweest maar nog nooit in het gebouw. Of je zo de zeventiende-achttiende eeuw binnenloopt; heel harmonieus en daardoor bijzonder geschikt voor dit concert; paste zo mooi bij elkaar.

18e eeuws interieur van een zijkamer

Het concert was heerlijk om bij te wonen; hoogzwangere Florieke zong met haar mooie mezzo en fijne stembeheersing het eerste lied; Widmung; vind ik zo ontzettend mooi. Daarna zongen de zangers om en om, afgewisseld met duetten de bijna 30 liederen die geprogrammeerd waren. We genoten.
Een bijzonder programma boekje gaf mij de gelegenheid om op eenvoudige wijze ook de teksten te volgen; doe ik eigenlijk nooit, maar zo langzamerhand kom ik toch wel tot de ontdekking dat het begrijpen van de tekst een enorme verrijking betekent bij het genieten van deze muziek. Van een aantal woorden dat ik al sinds jaar en dag ook zelf zing, zoals "Wonne" en "Hauch" ken ik nu zelfs de betekenis (schreef hij met enige zelfspot).

Een duet

Tijdens de pauze ging het hele gezelschap naar buiten; een glaasje wijn verhoogde de feestvreugde. Daarna de tweede helft van het programma dat werd afgesloten met een toegift in de vorm van een vrolijk duet. Daarna naar buiten waar de drie uitvoerenden hun kersverse CD aanboden. Wij kregen een door alle drie getekend exemplaar omdat we gesponsord hadden; leuke geste.
Natuurlijk spraken we nog vrij uitgebreid met hen zowel buiten en toen de verkoopsessie was afgelopen ook nog even binnen onder het genot van een glaasje. Was fijn om nog even met hen na te praten.
Wij waren uit het "verre Bilthoven" gekomen; was vanmorgen een hele onderneming vanwege "geplande werkzaamheden tussen Overvecht en Bilthoven" waardoor we er 3.30 uur over deden om in Denekamp te komen. We hadden eerst ingecheckt bij het hotel. Na afloop gingen we terug naar het hotel en vrijwel direct aan tafel om lekker te eten. Sinds ik aan het afvallen ben eet ik een stuk minder; ook hier in het hotel; bevalt me goed.

Finale IVC 2018

"Vroegig", pakweg een kleine veertig jaar geleden was ik lid van de Biltsche Vogel Vereniging, een club van mannen die als liefhebberij hadden: "het kweken van vogels"; niet voor de consumptie, maar voor het plezier. Veelal tropische vogels; veel kanaries en Australische prachtvinken. Ik deed er al eerder enig verslag van.
Het hoogtepunt van het verenigingsleven was wel de jaarlijkse TT, de tentoonstelling; uit die tijd stamt ook mijn favoriete afkorting "TT", voor tentoonstelling. Een aantal keurmeesters, zeg maar, de jury keurde urenlang eindeloze aantallen vogeltjes in kooitjes; vogeltjes van diverse pluimage, waarbij het ging om de zang bij zangkanaries, de kleur bij kleurkanaries en ook bij de overige vogels als rijstvogels, Gould amadines en noem maar op om kleur, houding en algemene conditie. Ik heb bij zo'n keuring wel meegeholpen om de kooitjes aan te dragen; het ging er allemaal verdraaid serieus aan toe. En uit al die vogels werden "kampioenen" gekozen in verschillende categorieën, maar ook een algemeen kampioen; een eenzaam vogeltje in een kooitje met een grote kroon op de kooi stond dan bij de publieksopenstelling te kijk.
Hoe je uit zo'n keur van vogels van verschillende pluimage een algemeen kampioen kunt aanwijzen vind ik magistraal. Dat gevoel had ik ook gisteravond bij de finale van het IVC, het Internationaal Vocalisten Concours. Uit een oorspronkelijk 400-tal kandidaten was na een aantal voorrondes een negental vocalisten, zangers en zangeressen geselecteerd die vanavond met orkest begeleiding hun zangkunst ten gehore mochten brengen in de vorm van competitie. Er was van vrijwel iedere stemsoort - ik miste de alt(us) en de bas - een vertegenwoordig(st)er. En hoe kun je een sopraanstem - de koningin onder de stemsoorten mijns inziens - nu vergelijken met de countertenor, een bariton of een tenor.
Na afloop trok een bijzonder gerenommeerde jury zich terug; o.a. Kiri te Kanawa, een zangeres die ik al decennia lang bewonder was jurylid, dus niet mis.
Gelukkig waren er vele prijzen, waaronder een publieksprijs, een oratoriumprijs en nog enkele zodat de meesten van de negen wel ergens een prijs voor kregen. Mijn twee voorkeuren, twee sopranen, mijn absoluut favoriete stemsoort kregen gelukkig beiden een prijs. Maar tot mijn grote verbazing ging de hoofdprijs naar een tenor; hij had weergaloos gezongen zoals zeker vijf van het negental, maar ik had niet verwacht dat juist hij de hoofdprijs zou krijgen. Al met al was het een heerlijke avond geweest met veel afwisseling. Op station Utrecht heb ik een van de muzikanten van het orkest nog bedankt voor de heerlijke avond. Zij had zelf ook erg genoten van het afwisselend programma, want dat was het!
Overigens was Lenneke Ruiten, sopraan en winnares van IVC 2002 de absolute "kers op de taart"; zij sloot de avond met de waanzin aria wel zo ongelooflijk goed. Roos is facebookvriend met haar en heeft haar gisteravond nog gemeld hoe goed ze het had gevonden. 

HdK in Utrecht

De originele schouw en de fraaie
wandbekleding

Sinds een paar jaar ben ik "lid voor het leven" van de Vereniging Hendrick de Keijzer; een vereniging die zich inspant voor het behoud van cultureel erfgoed, in dit geval gebouwen. Dat prachtige pand in Steenwijk, "Ramswoerthe" is zo'n pand dat door de vereniging HdK wordt beheerd. Het vervult mij altijd met trots als ik zie wat deze vereniging voor elkaar heeft gekregen. Zo ook vandaag bij de bezichtiging van een HdK pand op het Janskerkhof in Utrecht. Een pand, dat in de zeventiende eeuw werd gerealiseerd door de toenmalige burgemeester van Nellestein, ongetwijfeld familie van degene die in Leersum zo'n fraai mausoleum heeft doen bouwen op de Donderberg.
Nog goed zichtbaar waren de contouren van de sloot die rondom het pand lag tussen de immuniteit van de kerk en de stad; nu droog, maar vroeger lozend op de gracht.

Allemaal varkensvoer?!

Een deel van het pand was niet voor bezichtiging toegankelijk; werd gebruikt als kantoor. Maar de grote kamer, was schitterend gerestaureerd met wandbekleding helemaal volgens de destijds gangbare techniek geconstrueerd. Vooral de natuurstenen schouw met ornamenten vond ik fantastisch om te zien. Na van Nellestein is het pand overgegaan naar aangetrouwde familie en tot in de 70-er jaren van de vorige eeuw in handen van die familie gebleven. Het was dan ook voor een groot deel nog in de oude staat.
Roos ging door naar Amsterdam, naar een masterclass van het IVC waar Kiri te Kanawa als docent optrad om gevorderde zangers te doceren. Ik ging met de trein terug naar Bilthoven en maakte een wandeling door het bos. Het is ongelooflijk wat er weer aan potentieel varkens-voedsel - gevallen eikels - in het bos ligt. Gaat me altijd aan het hart dat hier zoveel potentieel heerlijke ham verloren gaat. Kwam slager Zwetsloot hier maar eens langs met zijn varkentjes!