Van Leerdam naar Gorinchem

De volgende en voorlaatste etappe van het Waterliniepad loopt van Leerdam naar Gorcum. Ook deze etappe was weergaloos mooi aangelegd; dwars door het polderlandschap en voorzien van een aantal verdedigingswerken. Soms voor ons wat lastig om te zien hoe deze nu precies werkten zoals een van afstand, mechanisch te openen of te sluiten deksel in een sloot?! Maar ook weer een grote inundatiesluis waarvan in 1949 nog de sluisdeuren waren hersteld. Als een monument lag deze, voor de scheepvaart volstrekt overbodige sluis in het landschap. En natuurlijk weer een prachtig Fort. Ik was verrekte moe door het geploeg door nat, hoog gras en kwam strompelend aan in Gorcum. Dat is ook weer zo'n plaatsje waar je Nederlander zo trots op kunt zijn. Prachtig behouden gebleven met nog redelijk intacte verdedigingswerken, poorten, bolwerken. Of de tijd heeft stilgestaan.
Als wandelaar word je heel vaak geconfronteerd met de schoonheid van zowel het Nederlandse landschap als met die van de stadjes. Daarom een hobby die ik iedereen aan zou willen raden. Het is nog goed voor lijf en leden ook!

Over de Lekdijk naar Culemborg

Het Waterliniepad loopt na de waterinlaatplaats bij de Lek verder naar Culemborg. Daar de pont over en dan het schitterende plaatsje in. Een oud plaatsje, één van Neerlands schoonheden. Daarvan kom je er toch wel veel tegen als je wandelt. Eerder noemde ik al Elburg, maar ook Spakenburg en dan nu Culemborg doet je goed.

Boerderij langs de Lekdijk op weg naar Culemborg

Aan de ene kant de landerijen met vaak prachtige boerderijen. Hier en daar liepen de koeien al buiten+ het is ook zulk prachtig weer inmiddels. De bomen staan in bloei. Aan de andere kant het fraaie Hollands rivieren landschap met de uiterwaarden en de kalme stroom van de Lek. Heel in de verte de spoorbrug met daarachter de gierpont naar Culemborg.

Hollands rivierenlandschap

Met in de verte de spoorbrug

Moe sjokten we verder langs een boerderij die ik wel vanuit de trein kende. Bij (heel) hoog water stond deze boerderij voor mijn gevoel middenin het water. Nu zag ik dat de weg naar de pont over een dijk loopt waaraan deze boerderij is gelegen op een terp. Zo houdt hij zijn voeten droog en is er toch verbinding met de buitenwereld. En dan aan de overkant, nog een klein stukje lopen ligt het dorp (of stad?) Culemborg. Ik was er nog nooit geweest en verbaasde me over de fraaie gebouwen die rond het oude dorpsplein stonden. 

Kent u dit merk nog?

Een reusachtige ouderwetse advertentie voor een al lang verdwenen sigarettenmerk versierde de straat. De vismarkt en niet te vergeten het poortgebouw. Ik toon het u in de fotocollage, die u hierbij kunt aanklicken.

De Hollandse waterlinie als landschappelijk monument

Een dijk als Offa's dyke in Wales

Nog niet eerder werd mij duidelijk wat de waterlinie nou precies inhield. Maar na de wandeling met Huib op 12 april j.l. is mij gebleken waar nu dat water vandaan komt indien de vijand het land mocht willen binnen vallen. Die inlaat ligt bij de Lek. Hier ziet u het inundatiekanaal; nu een rustige vaart, niet gebruikt voor scheepvaart (misschien zomers voor recreatievaart) en nu dus vooral vol met prachtige natuur. Maar destijds was dit een serieus defensiewerk dat verdedigd moest worden. Dat zie je niet alleen aan de, eerder genoemde forten, maar ook aan kazernes met artillerie die ervoor moesten zorg dragen dat de inundatie niet kon worden tegen gewerkt. Vooral de inwateringsplek bij de

Fraaie dotters langs het inundatiekanaal

Lek is voorzien van een krachtige verdediging. Middenin het boerenland staat een kazerne, nu een opvallende hoogte in het vlakke landschap. Een enorme wal, die wel iets weg heeft van Offa's Dyke, werd aangelegd om verdedigers te beschutten voor aanvals vuur. Zo'n inundatiekanaal is erg breed omdat er bij gebruik een enorme hoeveelheid water doorheen moet kunnen opdat de inundatie geen weken gaat duren natuurlijk. Ik was erg onder de indruk van het geheel. U kunt klicken voor een fotocollage.

De Hollandse waterlinie

Kent u dit bouwwerk? Zo ja, hebt u dan enig idee wat het voor functie heeft of heeft gehad? Het is een enorm betonnen bouwwerk, zonder raam; als een soort brug hangt het over het water naast het Amsterdam-Rijn kanaal. Welnu, dit is de "plofsluis", een onderdeel van de Hollandse Waterlinie. Op het kleine plaatje ziet u hoe de plofsluis is gesitueerd in het kanaal. Het vormt een brug naar een eilandje in het Amsterdam-Rijn kanaal. Hij heeft nu ook geen functie mee evenmin als de Hollandse Waterlinie die als een enorm monument in het Hollandse landschap ligt verankerd. Huib en ik wandelen al een aantal maanden regelmatig een étappe van het LAW Waterliniepad. Tot nu toe was het vooral het bezoeken van forten die, omgord door een gracht op droge plekken in het landschap lagen. Maar nu hadden we de étappe die naar de Lek leidt, naar de waterinlaatplaats voor de inundatie waarmee men destijds "de vijand" wilde tegen houden. In deze tijd van luchtoorlog lijkt dit dwaas, maar tot de tweede wereldoorlog werd door de strategen gedacht dat een oorlog vrijwel uitsluitend op het land zou worden uitgevochten. Denk maar aan de aanleg van de Maginot linie in Frankrijk die in het interbellum werd aangelegd en niet is gebruikt in WO II. Dat zelfde lot trof de waterlinie. 

De plofsluis, ter zijde van het kanaal

Deze plofsluis diende als "stop" in het Amsterdam-Rijn kanaal om te voorkomen dat het water na inundatie van het land zou weglopen via het kanaal. Toen WO II uitbrak was hij nog niet af en kon de waterlinie niet in gebruik genomen worden. Hij bevat 40.000 ton puin en zou in één klap een ondoordringbare dam vormen voor het water. Vroeger ging het kanaal onder deze plofsluis door. Maar naarmate de schepen breder en langer werden vormde de sluis een hindernis. Aangezien het te duur en technisch problematisch was om hem op te ruimen is het kanaal maar om de plofsluis heen gegraven. En zo ligt zij hier als een monument van de oude manier van landsverdediging. 

De mennistenhemel

Niet alleen tegenwoordig leven we in een rijke maatschappij, maar dat was zeker ook het geval in de zeventiende eeuw. De prachtige buitenhuizen langs de Vecht die door de rijke Amsterdamse kooplieden werden gerealiseerd zijn daar de in steen vastgelegde getuigen van. Huib had weer een schitterende dag uitgezocht om te gaan wandelen; we vervolgden het waterliniepad vanaf de Halte van Bus 106 (van Weesp naar Hilversum) genaamd 't Hemeltje. Vlakbij de brug waar we de vorige keer verkeerd waren gelopen in de veronderstelling dat we in Vreeland terecht zouden komen.

Huib stond al op de halte te wachten en we vervolgden ons pad langs de Vecht. Na korte tijd kwamen we inderdaad in Vreeland aan alwaar we ons eerste kopje meegenomen koffie dronken en zelfgebakken appeltaart snoepten. Verder door naar de militaire gevangenis in Nieuwersluis. Een beruchte naam uit het verleden; vooral in de zestiger jaren waren er nogal wat dienstweigeraars die uiteindelijk hier terecht kwamen. Nieuwersluis had voor ons dan ook een sterk negatieve bijklank. Nu zaten er wat militairen aan wie ik vroeg of ik het militaire object mocht fotograferen. Ach, het is nog gesticht door Koning Willem III, dus voor potentiële spionnen was het niet meer zo interessant. Het is een schitterend gebouw en dus waard om te worden vastgelegd. Ik herinnerde mij dat ik er wel eens langs had gefietst.

Daarna kwamen de schitterende "Buitens". Volgens het boekje bij het Waterliniepad werden deze vooral door Mennisten, doopsgezinden gerealiseerd. Daarom heette het hier wel "de Mennistenhemel". Grappig, van Ben Brugge heb ik ook onlangs iets over de doopsgezinden gehoord. Die mochten absoluut geen medemens doden en wilden derhalve niet mee naar Indië met de VOC. Daarom zaten er veel op de walvisvaart. In Noord Holland woonden veel doopsgezinden; dat is de reden van de walvisvaart in De Rijp. Een waardevol deel van onze vaderlandse bevolking dus; heb ik mij nooit zo gerealiseerd.

Bij een eerdere gelegenheid hadden Huib en ik al een stuk van de ze route gedaan en ook nu waren we weer onder de indruk van Goudensteijn, een zeer fraai buitenhuis, met rode loper. In een bijgebouw is het nationaal drogisterij museum gevestigd. De verschillende gebouwen kunt u zien in het videootje dat ik heb samengesteld van de foto's.

Dooie rat

Wie publiceert er nu een foto van een dooie rat op z'n Blog? Bah, onsmakelijk. Nou de reden is natuurlijk weer dat er een herinnering aan vast zit. 5 decennia geleden zat ik op de middelbare school; daar reden mijn vriend Bram en ik dagelijks naar toe, langs de Sloterplas en langs de rioolwaterzuivering daar in de buurt. Ook mijn goede vriend Peter C reed regelmatig met ons mee terug naar Slotermeer, terwijl (zoals hij mij onlangs heeft verteld) Bram en ik voortdurend over onze parkieten en andere kooivogeltjes spraken. Maar ook over eendennesten en andere strooptochten in de natuur bespraken Bram en ik kennelijk, aldus Peter. Tja, mijn interesse in de natuur zat er vanouds in!
Op een dag lag daar een dooie rat op het fietspad. Eerst nog redelijk ongeschonden maar na enkele dagen tot een plat tapijtje gereden door passerende fietsers. Het skelet bood lang weerstand want ik weet nog hoe weken later het staartje, althans de staartwervels in het staartje, duidelijk zichtbaar waren bij onze dagelijkse tocht.
Hieraan moest ik denken toen ik met mijn vriend Huib een stuk van het Waterliniepad wandelde en op de weg een doodgereden rat zagen liggen en kon ik het niet laten om er een foto van te schieten om deze oude herinnering vast te leggen.