AIDS onderzoek en Oostzaan

In de Vrij Nederland van 27 november j.l. las ik een uitgebreid artikel over de NLse pioniers op het gebied van AIDS. Grappig hoe dit gezelschap van vier heren die het erg goed getroffen hebben met zichzelf, zich als vier kwajongens gedraagt tijdens dit interview. Tussen de bedrijven door wordt de spot gedreven met Harry Mülisch, op dat moment nog maar net overleden. Er is weinig waardering voor deze schrijver die veel minder dan zij natuurlijk, voor de Nobelprijs in aanmerking zou kunnen komen.
Ooit schreef Coutinho, toch wel de bekendste en waarschijnlijk sympatiekste van dit viertal, dat het toch ondenkbaar was dat er voordien iemand zou zijn geweest die had kunnen voorzien dat er een ziekte als AIDS zou kunnen ontstaan. En nou is het gekke dat ik diegene ben geweest, overigens zonder daar enige drukte over gemaakt te hebben.
Nu wil het toeval dat ik in 1974/1975, gedurende mijn militaire diensttijd gedétacheerd was bij het Centraal Laboratorium Bloedtransfusiedienst (CLB) en daar werkte aan Hepatitis B. Het virus dat Hepatitis B veroorzaakt was toen nog maar zojuist ontdekt. Wel was de epidemiologie goed bekend. Het werd door bloed-bloed contact overgedragen en kende voor zover bekend slechts één gastheer: de mens. Het kwam vooral voor bij homosexuele mannen en bij prostituées.
Later ging ik bij dat zelfde instituut werken aan een model voor virus-geïnduceerde aandoeningen van het immuun apparaat. Met de chronische ""Graft Versus Host reactie" konden we aandoeningen veroorzaken in een proefdiermodel van het immuunsysteem, uiteenlopend van Systemis Lupus Erythematosis (een ernstige auto-immuunziekte) tot een zeer sterke onderdrukking van het immuunapparaat, nu zou je zeggen AIDS, maar dat bestond toen nog niet als syndroom, althans was niet bekend.
Het mag dan ook niet zo verrassend genoemd worden dat ik in de waanwijsheid van mijn prille dertiger jaren dacht dat er ooit een virus zou opstaan dat zich via bloed-bloed contact zou verspreiden en een sterke immuundepressie zou veroorzaken.
Sterker nog, ik ging het Engels blad "The Lancet" wekelijks doorspitten om te zien of ik daar ook aanwijzingen voor kon vinden; ik spreek nu over begin jaren 80, ik werkte inmiddels als lab hoofd bij het Utrechts Huisartsen Laboratorium het SCAL. En jawel, in LA werd ergens in 1980 denk ik, bij manlijke Homo's een raar syndroom gezien dat veel weg had van wat wij bij onze muizen zagen. Toen dacht men nog dat het veroorzaakt werd door "poppers", een soort drugs, maar naarmate er meer over bekend werd vermoedde men toch een andere, besmettelijke veroorzaker, een virus!
Ik weet nog met welke triomf ik de trap af liep om dat eerste artikeltje aan mijn echtgenote, tevens hoofdanaliste te laten zien: "kijk maar, dit is het vast". En naar later bleek had ik gelijk.

Ach, ambitie is mij vreemd althans niet in die mate als de vier heren die ik hier boven noemde, maar enige triomf heb ik toch altijd gevoeld.
Ik weet nog dat ik in de voorgaande jaren vaak met mijn vader sprak over mijn werk, en dus ook over mijn verwachtingen van dat "nieuwe virus" dat ooit de kop op zou steken. Mijn vader refereerde daar later ook aan: "dat AIDS virus had jij toch al verwacht daar in die boot in Oostzaan"?.

Ganzenpoten!!

Tussen kerst en nieuwjaar was altijd de tijd voor de Hoge Venen. In 2001 was ik daar met mijn twee zonen. We hadden bij Dick een gezellige avond en daarna overnacht en vertrokken de volgende morgen vroeg vanuit Kerkrade met de bus richting Aken. Het was nog donker en er was nog niets open. En dan  verder met de bus richting Monschau. We strandden in Roetgen omdat de aansluitende bus vertraagd was. Van daar naar Monschau gewandeld en de bus genomen naar Hotel Hirsch. Het was glad en er lag heel veel sneeuw; de chauffeur presteerde het om de bus toch omhoog te doen rijden naar Kalterherberg.
Even geslapen voor het eten terwijl de jongens een kaartspelletje deden. Ik weet nog bij die gelegenheid dat ze naar elkaar fluisterden: "stil pappa ligt te slapen". Ik slaap nogal makkelijk in en zei: "speel maar gewoon door hoor jongens", en viel onmiddellijk weer in slaap tot hun grote verbazing. Die frisse lucht deed ons altijd weer goed. Daarna lekker nassen.
We bestelden gewoon het "Pension essen" en we boften ontzettend. Van het kerstmenu van twee dagen geleden was kennelijk nogal wat over gebleven, dus kregen we ganzenpoten en die waren toch lekker. We hebben toch zitten smullen met z'n drieën. Toen we eigenlijk vol waren kwam Herr Eichstädt, de ons zo bekende waard van Hotel Hirsch met nog een schaal poten. We waren niet zo goed om die met heel veel moeite nog naar binnen te krijgen. Amechtig lagen we op bed bij te komen.
Die dagen met de jongens op de Hoge Venen behoren tot mijn mooiste herinneringen.
De foto's van die dagen heb ik weergegeven in een videootje op Youtube.

29 december 1999

Dat was een dag die veel voor me betekende. Heerlijk met m'n oudste zoon en m'n goede vriend Dick in de sneeuw op de Hoge Venen. In mijn oude screensaver kwamen deze foto's telkens weer tevoorschijn. Wat een fijne dag was dat. Moeten we nog een keer herhalen!

Glenn Gould en Yehudi Menuhin

Niet te geloven; al surfend op Youtube kwam ik een registratie tegen van een gesprek tussen deze twee groten over een fantasie van Schönberg en de muziek eveneens, uitgevoerd door deze twee reuzen van de muziek. Yehudi vond het ook niet echt mooi zoals hij in het interview zei en wilde graag leren van zijn beroemde vakgenoot Gould. Ongelooflijk om deze twee, door mij zo bijzonder bewonderde instrumentalisten samen te horen.
Als Kathleen Ferrier er ook nog bij zou hebben gezongen......

Het blijft natuurlijk wat wezensvreemde muziek die twaalftoons muziek; je moet ervan houden zal ik maar zeggen. Overigens vind ik de muziek van Schönberg heel wat beter te pruimen dan 35 jaar geleden toen mijn vriend Dick mij met deze muziek deed kennis maken. Via Youtube is het allemaal onder handbereik. Wat een uitvinding toch dat Internet!

Overigens bleek bij het zoeken naar een goed portret van Yehudi Menuhin dat deze, maar vooral ook zijn vader, een immigrant van Israël van het eerste uur, een heel wat genuanceerder beeld van het Midden Oosten conflict hadden dan dat er tegenwoordig opgang doet. Beschamend om te zien hoe zelfs hier het nationalisme van begin 20e eeuw in Europa de grondoorzaak lijkt te zijn van de al zo lang durende ellende. Dankzij Upton Sinclair weet ik daar nu wat meer van af.

Noodzakelijke investering?

De dienstregeling op een elektronisch bord; dat is toch vooruitgang?! Sinds kort beschikken we in de Bilt ook over elektronisch bestuurde informatieborden bij de bushaltes; een hele vooruitgang denk je dan, toch? Maar in de praktijk is het pure onzin en geven die palen helemaal niet aan hoe lang het nog duurt maar hoe laat hij had moeten vertrekken. Het gebeurde mij dat ik volgens het bordje nog 6 minuten moest wachten alvorens de bus zou komen, dus ach ik liep rustig wat heen en weer bij de halte. Gelukkig was de chauffeur van de bus zo oplettend dat hij bij de halte stopte zodat ik de bus kon betreden. Niets is zo verkeerd als verkeerde informatie die gepresenteerd wordt als juist!

Drie ouwe vrienden

"Cor, je bent geen zak veranderd", begroette ik mijn oud collega Cor die me van de bushalte in Purmerend kwam ophalen. "Nou jij ook niet", antwoordde hij. Ach natuurlijk hebben de jaren hun sporen best nagelaten maar na zo'n 20 jaar bleken we, in elkaars ogen althans, de tand des tijds goed doorstaan te hebben.
Ooit, in de zeventiger jaren waren we collegae bij het CLB in Amsterdam. Op de afdeling pathologie en Electronen Microscopie brachten wij ons werkzaam leven door. Ons drietal werd gecompleteerd met Jacques die ook in de buurt van Purmerend woont.
In de middag gingen Cor en ik daarheen. We realiseerden ons heel goed dat die paar jaar dat we zo samen hebben gewerkt een grote invloed hebben gehad. Vooral Jacques had een heel aparte kijk op het belang van harmonie en vriendschap binnen een werksituatie; als de sfeer goed is dan is kwalitatief goed werk ook het resultaat. Dat hebben we in de praktijk mogen brengen in een kort "interbellum", waarin ik het genoegen mocht smaken interim-afdelingshoofd te zijn terwijl de directie op zoek was naar een nieuw afdelingshoofd. Er liepen toen een aantal onderzoekslijnen en door open en vriendschappelijke samenwerking en koppeling van expertise is daar toen een publicatiestroom op gang gekomen die haar weerga niet kende.
Maar ook grappen en heerlijk met de hele afdeling maaltijden genieten, ja ja, toen al. En daarover spraken die drie daar aan de tafel. We hebben afgesproken om dit regelmatig, voorlopig 2 keer per jaar te blijven doen. Dus in juni opnieuw!

Ternell

Hoog, aan de doorgaande weg van Eupen naar Monschau ligt Forsthaus Ternell op de Hoge Venen. Je kunt er op weekend dagen direct komen met de bus van Monschau naar Eupen, iedere twee uur. Door de week rijdt daar geen bus, maar het is een leuke tussenstop plaats wanneer je een wandeling maakt. Aan de ene kant loopt de Schwarzbach en aan de andere kant de Helle, de beek waar mijn hart naar uit gaat. Ik ben daar de afgelopen 2 decennia heel vaak geweest.
De eerste keer dat ik langs de Helle liep was in het weekend dat Tsjernobyl ontplofte. Het was prachtig weer destijds en Dick noemde het dan ook met enige spot: "een stralende week". Want ons plan was om een hele week te gaan wandelen. Voor mij was dat de eerste meerdaagse wandeling. En dan door een gebied dat ik niet kende, de Hoge Venen; een magische klank. Heel ingewikkeld kwamen we in Eupen met de trein via Luik en Verviers. En hup door het dal van de Helle naar monschau. Nou, dat konden mijn voeten helemaal niet aan en we kwamen dus niet verder dan Müzenich.
De hele wandeling van een week werd een mengeling van groot plezier en zere voeten. Ik denk er nog met heel veel genoegen aan terug. En de Helle met Ternell als leuke plek om te gaan lunchen of om met kaffee mit Kuchen te beginnen is gebleven!

Nog een veenkruis

Dit is het pilgerkreuz op de Hoge Venen, vlak bij de bushalte van Konzen, net op het Veen. Ik heb dit altijd zo'n fascinerende plek gevonden. Destijds ging ik ook wel in m'n eentje het Veen op, met muziek op m'n hoofd, toen nog een apparaat met een bandje erin. Een keer passeerde ik dit beeldje terwijl de prachtige Mattheus Passion van JS Bach klonk. Ik kon het niet laten en heb de koptelefoon even op het hoofd van dit beeldje geplaatst. Het was puur uit eerbied voor onze christelijke cultuur en de gedachte dat dit vast nog nooit gebeurd was met dit beeldje. Wat een prachtige foto is dit trouwens zo met de lichte rijp als een soort van witte schaduw in het tegenlicht van de lage zon.

Het Jansenkreuz

De hoge Venen (Hautes Fagnes) zijn vanouds een weerbarstig gebied. Er zijn nogal wat mensen omgekomen bij hun tocht door de onherbergzaamheid. Zeker in de winter, bij grote koude en wanneer de mist invalt is het er bar. Maar ook zomers kon en kan het er akelig toeven zijn vanwege brandgevaar.
Op tal van plekken kom je zgn. Fennkreuze tegen. Op die plek zijn dan in het verleden mensen omgekomen op het veen. Op de kaarten van dit gebied zijn deze kruizen aangegeven. Hier ziet u een plaatje van het "Jansenkreuz"; op deze plek is in 1872 Christian Jansen bij een bosbrand omgekomen. De Fennkreuze worden als cultuurmonument keurig onderhouden, zo ook dit gedenkteken. Ik sta er altijd bij stil als ik hier langs kom; wat een afgrijselijke dood.

Sneeuw op de Hoge Venen

Die zwei Wanderburschen

Vanouds kom ik graag in de winter in dit gebied, zo ook het eerste weekend van december toen er in NL nog nauwelijks of geen sneeuw lag. En jawel hoor, op de Venen knetterde de sneeuw in de vorst heerlijk onder je voeten. De tocht vanuit Ternell, langs de Getzbach en door naar Konzen was weer een groot genoegen. De zon scheen, het was droog. Onderweg even de twee Wanderburschen op de foto laten zetten door een vriendelijke medewandelaar.

Joelfeest

Een goede kennis van mij organiseert op 29 december een bridgedrive bij hem thuis onder de titel: joelfeest. Vandaag stuurde hij informatie over de oorsprong van dit feest dat nog stamt uit de pré-christelijke tijd. Degenen die mij enigszins kennen weten dat ik een agnost ben, althans niets heb met "de kerk" en haar gedachten. Overigens ben ik wel sterk onder de indruk van alle culturele producten als muziek en bouwkunst die onder invloed van "het geloof" tot stand zijn gekomen. Ook vind ik het lijdensverhaal zodanig aangrijpend dat ik altijd weer een brok in mijn keel voel bij de Matheus Passion van JS Bach en daarover ook geen blasfemische opmerkingen duld. Maar goed, het joelfeest. Mijn kennis meldde daarover het volgende:

Vandaag, 21 december om 23.38 uur, staat de zon boven de Steenbokskeerkring op het Zuidelijk halfrond. Hij is dan het verst van ons verwijderd. Dat betekent de kortste dag en de langste nacht. Na vandaag gaan de dagen dus weer lengen, een feestelijk gebeuren!

Germaanse gebruiken
Onze voorouders, de Germanen, vierden dat uitbundig. Het heette het Joel -feest (Jegwla). (Engels: Yule, Duits/Scandinavisch: Jul)
Het Jegwla werd niet op de kortste dag zelf gevierd, maar tijdens de eerstvolgende volle maan.

Het Jegwla is zowel een dodenherdenking als een vruchtbaarheidsfeest. Niet zo vreemd, als je bedenkt, dat het zowel het einde van de oude, als het begin van de nieuwe jaarcyclus markeert.

Mythologie
De zon vlucht weg, omdat de reuzenwolf Fenrir (de zoon van Loki, god van het kwaad, en de reuzin Angeboda) hem wil verslinden. Pas als Wodan er in slaagt om Fenrir te verjagen komt de zon terug. Wodan doet dat met de zwarte ruiters, de geesten van onze voorvaderen, die hem helpen in de strijd tegen Fenrir. Alleen op de kortste dag komen deze geesten uit de onderwereld te voorschijn. Dat verjagen gebeurt met veel lawaai. Wodan had een lange witte baard en reed op de achtbenige schimmel Sleipnir.

Ook de Germanen maakten veel lawaai, dat diende om de boze geesten, die met de vooroudergeesten op de kortste dag te voorschijn kwamen, weer te verdrijven. 

Om Wodan gunstig te stemmen brachten de Germanen offers, ook aan het paard Sleipnir. Aan het begin van de winter waren dat oogstoffers, zoals wortels, granen, vruchten en hooi. Deze werden in sokken, laarzen of klompen gestopt en bij de stookplaats gelegd. Dieroffers (bijv. everzwijn) werden ook gegeven.

Ook had Wodan een donkere' helper, met namen als Eckhart en Oel, die door hem in toom werd gehouden. Tijdens Wodans nachtelijke tochten zou Oel door rookgaten hebben gekeken om de offers te keuren.

Hedendaagse restantenDe zwarte ruiters kennen we nu nog: in Sverige rijdt op 26 december een wilde stoet met zwarte ruiters onder leiding van Trond (met lange baard, net als Wodan) naar een rivier. Op de Waddeneilanden trekt op 12 december een wilde stoet, angstwekkend verkleed en op hoorns blazend door de straten: het sunderklazen. Ook Sinterklaas heeft een lange witte baard en rijdt op een schimmel. Ook offers vinden we nog steeds terug, o.a. In sinterklaasliedjes, met name voor het paard. De granen vinden we terug in pepernoten en taai-taai., dieroffers kennen we thans in de vorm van marsepeinen varkens . Ook de zwarte pieten vinden hun oorsprong in dit Germaanse gebruik, zij het dat de rode lippen en het kroeshaar van later tijd moeten zijn.
Het lawaai maken zien we terug in het woord 'joelen', eng: yelling, duits: johlen en in het blazen op midwinterhoorns in Twente en in het vuurwerk.

Op de eerste dag van Jegwla werden dronken uitgebracht op de overledenen (vergelijk allerzielen) en op de goden, om een verbond met hen te sluiten. Dat lijkt erg op het hedendaagse toasten op oud jaar!Tijdens het Jegwla werden ook eden gezworen (vergelijkbaar met onze nieuwjaarsvoornemens) met de hand op een wild zwijn. Dit zwijn werd daarna geofferd aan de god Freyr, van de vruchtbaarheid. (nog steeds worden met sinterklaas marsepijnen varkens gemaakt en in Sverige eet men om deze tijd everzwijnen van koek)
Er werden offers aan de goden gebracht, die onder een versierde naaldboom (eeuwig groen) werden gelegd. Het blijvend groen was een symbool voor vruchtbaarheid. De Germanen hadden geen boom in huis, maar wel groendragende takken (hulst ed). Ook gaven ze elkaar geschenken, wat weer een goede oogst garandeerde.
De avond voor het Joelfeest vierden de Germanen 'Moedernacht', Modrjanahtiz, waarbij de vrouwelijke voorouders vereerd werden.
Invloed van de kerkDe kerk probeerde van alles om de Germaanse gebruiken uit te bannen. Dit had niet veel succes. Daarom werden de gebruiken overgenomen en van Christelijke symbolen voorzien.
De voorouderverering werd twee maanden naar voren gehaald (begin november) en allerzielen genoemd.
Het Jegwla (terugkeer van het licht) werd als geboorte van Jezus gevierd (Hij is het licht).
De kerstboomverering was in Duitsland niet uit te bannen. Daarom werd de boom omgehakt (heiligschennis voor de Germanen) en versierd met Christelijke symbolen (engeltjes, een stalletje). Later werd hij in huis gezet. Deze gewoonte kwam rond 1800 uit Duitsland naar ons overwaaien
Het geven van geschenken werd gekoppeld aan St Nicolaas (Santa Claus).
De Nieuwjaarsviering werd gekoppeld aan de sterfdag van St Sylvester (paus van 314-335) en bepaald op 31 december (bij ons opgedrongen door de Spanjaarden in 1575). De Germanen vierden nieuwjaar rond 21 maart, als dag en nacht even lang zijn (de zon staat dan loodrecht boven de evenaar). Tot 1575 (en in Drenthe zelfs nog langer) werd in de Nederlanden nieuwjaar op 1 april gevierd. Na 1575 bleven aanvankelijk velen dat nog steeds doen, maar zij werden voor de gek gehouden met nep-cadeautjes (kennen we nog steeds op 1 april) en geleidelijk nam iedereen de nieuwjaarsviering op 1 januari over.

Koken met Richard Rothe: dat is echt Slowfood!

Degenen die mij kennen weten dat koken en eten, maar vooral de smaakbeleving voor mij erg belangrijk zijn. Al enige jaren ben ik lid van Slowfood en tot voor kort ook bestuurslid van convivium Utrecht. Vorig jaar heb ik zelfs geopteerd voor het voorzitterschap van de landelijke vereniging. Wat ik belangrijk vind in eten is toch vooral het gezamenlijk klaarmaken en/of genieten van de maaltijd en dat doe ik met ontzettend veel plezier bij de cursus "Oriëntaals koken" bij WVT in de Bilt. In een schitterend geoutilleerde keuken krijgen we les van Richard Rothe; hier ziet u hem in de keuken demonstreren hoe je een bepaald nagerechtje in elkaar zet. Telkens in series van 5 lessen heb ik nu al zo'n 5-6 keer meegedaan. Het smaakpalet van de oriëntaalse keuken is geweldig uitgebreid. Ik geniet er enorm van en Richard is een inspirerende leraar, zonder kapsones zoals de "chefs" van tegenwoordig op TV.
Afgelopen donderdag 16 december was het weer de laatste van een serie kooklessen. We waren compleet met de groep en enthousiast hebben we ons geworpen op de recepten die Richard uit zijn mouw schudt en die hij ons losbladig verschaft. En telkens weer andere technieken en smaken. In de fotoserie ziet u ons bezig met de voorbereiding van de maaltijd die na afloop gezamenlijk wordt genuttigd.
Gelukkig was er nog wat van het eten over dat ik mee naar huis kon nemen voor Roos. Vandaag (20 december) heb ik het losbladig receptenboek van Richard ter hand genomen in mijn eigen keuken en heerlijk Rendang gemaakt met een Sajoer. Dank je Richard! En tot de volgende cursus wat mij betreft. Die begint op 3 februari 2011. Mocht een lezer zin hebben om deel te nemen: schrijf u in bij WVT.

Tenerife

En dan van de koude Venen (27/28 november) door naar Tenerife en Gomera, een temperatuursverschil van jewelste. Een prachtige kust. Tenerife wordt toch vooral gedomineerd door strand - en zon-toerisme. Niks mis mee, maar wij gaan graag voor wandelen en een beetje plattelandsleven en dat vind je in Gomera. Dus hup naar de boot naar Gomera. In de verte zie je de besneeuwde punt van de vulkaan de Teide boven de wolken uitsteken; het hoogste punt van Spanje har har. Op de boot spraken we een dame die een dag eerder uit Basel was komen vliegen. Zij had vreselijk weer gehad bij de landing, na een tussenlanding op Lanzarote. Verder bleek dat het een hele week regenachtig weer was geweest; niet echt het weer waarvoor je naar de Canarias gaat. Later in de week was er een wilde staking van de Spaanse luchtverkeersleiding en vlak voordat we weer vertrokken opnieuw slecht weer, dat echter op een ander eiland dan Gomera huis hield; ditmaal was La Palma het doelwit van de zware storm. Op Gomera was het prachtig weer. We hebben dus uiteindelijk erg gesloft, maar het maakt je er wel bewust van dat je behoorlijk afhankelijk bent.

Nostalgie in Amsterdam

Roos moest afgelopen dinsdag naar de tandarts; gezien mijn tevredenheid over de behandeling had zij zich ook in laten schrijven bij de praktijk op de Michelangelostraat in Amsterdam. Ach en zo'n daggie Amsterdam is altijd leuk dus ging ik met haar mee om via Station Zuid naar de praktijk te lopen.
Amsterdam, mijn geboortestad waar ik de eerste 25 jaar van mijn leven heb gesleten; een stad vol herinneringen. Al lopend van oud Zuid via het Vondelpark en het Kattenlaantje door de J.P. Heije straat en de Kinkerstraat door de Jordaan en het oude centrum naar het CS. En wat kwam ik daar allemaal voor herinneringen tegen:
Eerst natuurlijk het van Heutsz monument dat ons herinnert aan een minder glorieuze tijd dan het monument destijds deed onthullen. Het ging om roemruchte daden in "ons Indië", tijdens de Atjeh oorlog. In mijn studententijd werd het van Heutsz belaagd. De letters werden er van af geslagen en er werd geprotesteerd tegen de oorlogsmisdaden uit ons koloniaal verleden. Nou ja, een beetje genuanceerder kon het ook wel.
En dan over de brug met schitterende architectuur, waaronder dit fraaie tuinhuisje boven het water. Het oude universiteitsgebouw aan de Lairessestraat; hier studeerde ik destijds chemie. Ik weet nog hoe het plafond van de practicum ruimte besmeurd was met de resten van ontplofte Grignard reacties. Dit waren energierijke reacties die moeizaam op gang kwamen. Dus ging je wat al te enthousiast aan de gang dan ontplofte het geheel. Verderop de Valerius kliniek waar mijn vriendje Bram altijd gekke liedjes zong als we er langs fietsten als jonge tieners. Het was destijds een kliniek voor geestelijk gestoorden geloof ik.
Het Vondelpark met het Kattenlaantje waar ik als klein kind vaak kwam en de ballen van de tennissers hoorde tikken. Destijds allemaal schutting en het stonk er naar pis; nu allemaal open gegooid.
Het Chinese restaurant waar we wel eens iets afhaalden toen we op de Overtoom woonden en vooral toen we verhuisden naar de Jan Hanzenstraat. "We" dat waren Lien en ik, lang geleden en pas getrouwd, woonachtig op de Overtoom bij de Hollandsche Manege.
Dan de Kinkerstraat waar ik 62 jaar geleden op nummer 335 werd geboren in de alkoof. Tegenover was een ijssalon Pijnacker, nu verdwenen, waar heel vroeger mijn grootvader als melkboer de melk bezorgde. De oude Pijnacker kende mijn opa nog, maar dat vroeg ik hem wel zo'n 40 jaar geleden.
Dan door oud West, Olympia waar mijn familie vroeger feestjes "op zaal" organiseerde. Ik zie nog mijn grootmoeder dansen met haar zuster, tante Riek, de achternichtjes, Riekie en Jopie (later Rita en Joke genoemd) die over "die Jugendzeit" zongen; heel lang geleden.
Dan het pand op de Jan Hanzenstraat waar Lien en ik later woonden toen ik pas was afgestudeerd; was een gelukkige tijd. Verderop zit nu café de Gein waar vroeger Jan Jongbloed, de legendarische keeper van het NLse elftal in 1974 zijn sigarenwinkel had.
Door de Jordaan naar de Rozengracht. De Tichelstraat, waar ik als student werkte bij de Holland Reliëf Plastics, kon ik niet meer vinden, maar daarom niet getreurd. De Rozengracht, de kerk waar Anneke woonde voordat we elkaar kenden. Verderop de oude vestiging van restaurant "Chez Ferro", wat hebben we daar altijd lekker gegeten! En restaurant Marakech dat we ontdekten toen het nog maar net geopend was in 1974, nu in vervallen toestand zo te zien.
Wat een heerlijk weerzien was dat weer. Hier een fotoserie als u de plekjes wilt zien waar ik zulke warme gedachten aan ontleen.

Normaal gedrag?

Zaterdag 11 december ging ik op weg naar de Purmerringvaart om te helpen bij het beheer van een stuk rietterrein. Met de eerste bus, om half acht naar het station en met de Intercity naar Amsterdam CS. Achter het station is een nieuw busstation waar bus 100 (of 106) naar Purmerend al stond te wachten. Ik moest uitstappen op de halte Vurige Staart in Purmerend; geen idee waar dat precies was. De bus stopte nauwelijks ergens en tussen Ilpendam en Purmerend waren ook geen haltes. En daar waar je de stem van de omroepster in de Connexxion bussen altijd duidelijk kunt horen, daar verstond ik er in de Arriva bus nauwelijks iets van. De informatievoorziening liet wat mij betreft wat te wensen over. We arriveerden vlotter dan ik had gedacht in Purmerend en ik meende te horen dat de volgende halte al meteen de Vurige Staart was, dus ik liep snel naar voren om het aan de chauffeur te vragen. Nou, die reageerde als door een spin gestoken: "wilt u meteen gaan zitten meneer", hij was zich het lazarus geschrokken. Die reactie had ik niet verwacht maar ik maakte mijn excuses, waarvoor hij zich geenszins ontvankelijk vertoonde. "Nu doet u het weer", zei hij toen ik naar voren liep om enigszins verbouwereerd mijn excuses te maken. Hij gaf ook geen antwoord op mijn vraag, maar liet mij tot het eindpunt meerijden terwijl ik tevergeefs uitkeek naar die Vurige Staart. Ik vroeg hem of het inderdaad de genoemde halte was toen ik het hem vroeg, hetgeen hij met een merkwaardig genoegen bevestigde. Volgens mij hoopte hij dat ik zou protesteren. Dat deed ik natuurlijk niet onder het motto, "nicht ärgern, nur wundern".

Wat een vreemd gedrag in zo'n publieksfunctie.

Dit houten bord met de genoemde tekst werd tijdens WO I door de Duitsers achtergelaten op de ruïne van het stadhuis van het door de geallieerden volledig verwoeste Peronne, dat het ongeluk had in het front van de Somme te liggen. Het is bekend van foto's van WO I, maar is behouden gebleven en staat nu tentoongesteld.

Bobby gaat dood!

Rare dag vandaag. Ik zou fijn naar de Entomologiedag in Ede gaan. Gezellig om daar weer mijn vrienden van de insecten en dochter te ontmoeten in de enigszins wetenschappelijke sfeer. Maar nee hoor, de NS had problemen met de electriciteit. Dat hoorde ik al in bus 77 die forse vertraging had omdat veel mensen vanuit de gestrande trein de bus hadden moeten nemen bij het station Bilthoven. Dus snel overgestapt op een bus naar Driebergen-Zeist waar ik na veel tijd inderdaad aankwam, maar geen trein te bekennen zodat ik maar besloot weer naar huis te gaan met bus 50; uitgestapt bij de Biltsche Hoek en via het Houdringhe bos teruggelopen. Het bos was prachtig door de sneeuw en de Lakenvelders stonden doodstil, lijdzaam de tijd te verbijten. Ik maakte van dit alles een winterse fotoserie.
Dus ruim 2,5 uur later was ik weer thuis; koffie gedronken bij Roos en toen samen naar Boerderij Boom en Bosch (boer Dirk voor ons).
In het gezellige winkeltje waar Angelina de scepter zwaait de nodige boodschappen gedaan. Daar kwam ook Dirk binnen met de sombere mededeling dat Bobby dood zou gaan. Ach, Bobby, een lieve inmiddels hoogbejaarde hond. Ik heb bij Dirk een paar winters in de stal meegeholpen toen ik overspannen was. Fijn tussen de koeien en met de hond. We waren erg op elkaar gesteld de hond en ik. Ik ging naar Bobby toe om afscheid te nemen. Moeizaam stond hij op en keek me met zijn staar-ogen aan. Ik sprak wat met hem een aaide hem over z'n kop. Ik hoop maar dat ze hem waardig aan z'n eindje laten komen dus lekker in z'n eigen hok en niet met een spuitje bij de dokter. Als het aan Dirk ligt zal hij op z'n eigen plekkie gaan. Hij had al een paar dagen niet gegeten en dat zegt wat bij Bobby; eten was zijn alles. Voor het verorberen van een koeien-placenta kroop hij zelfs op de mesthoop. Dirk had hem nog een stuk van een verse placenta aangeboden. Hij hoefde het niet meer. Hij drinkt ook niet meer dus het zal niet zo lang meer duren. Bobby bedankt!
Deze foto is natuurlijk van enkele jaren geleden.

Purmerringvaart

De laatste dagen is er nogal wat gebeurd. Op 13 december werd ik opa en dat heeft al het andere enigszins overschaduwd. En het voorafgaande weekend had ik zulke leuke dingen beleefd!

Zaterdag 11 december was de werkgroep Kwadijkse Vlot in het kader van natuurbeheer een stuk rietland aan het schonen. Afgezien van een actie op Texel bij het herstel van de Zandkuil, het insectenreservaat van Jacques P.Thijsse, was dit mijn eerste activiteit in deze werkgroep. Het was prachtig weer, droog en niet te koud. U ziet mij hier op de foto met wat afgemaaid riet op de riek gestoken. Op die manier hebben we met een aantal mensen een fors stuk land van haar struweel ontdaan. De werkgroep doet dat al meer dan tien jaar op dit terrein aan de Purmerringvaart. De grond wordt verschraald en krijgt natuurlijk ook meer licht. Het effect is dat er in het voorjaar een groot aantal orchissen groeien. Door zgn. mozaïek-beheer wordt zorg gedragen voor de insecten.

Nu was het effect vooral een kerstmaal voor de torenvalk. De muizen, waaronder de zeldzame Noordse woelmuis, werden door het gemaai en het riet ruimen natuurlijk verstoord. We vonden er al werkende ook eentje die door de machine was geraakt, maar er vielen er meerdere ten prooi aan de torenvalk. Nou die schijnen het slecht te hebben vanwege de opkomst van de havikken in dit weinig boomrijke gebied. Een feestmaal was dus wel op zijn plaats.

Bliksem

Als je er op let zie je een enkele keer een boom die door de bliksem is geraakt. Zo ook deze den. De bliksem heeft via de buitenkant van de boom de weg naar de grond gevonden en daarbij de schors flink beschadigd. De boom heeft het overleefd maar wel met een zwaar verwonde schors. Deze heeft zich hersteld maar het hout onder de schors is wel bloot komen te liggen. Niet goed voor de boom, maar wel goed voor de spechten en insecten. Als in een flatgebouw liggen de nesten van de spechten gestapeld in de boom. Je kunt dat zien aan de nestgaten. Onderin de stam is de boom al aan het rotten.
Vorig jaar zomer bekeek ik het rottingsproces onderin de stam eens van dichtbij, echter ook een wespenvolk had aldaar intrek genomen in de boom; ik schrok ervan met m'n allergie voor wespensteken. De papieren raten kon ik aan het eind van het seizoen nog zien zitten in de nestholte. Grappig zoals deze rotzakken van hout zulk fraai papier kunnen maken met hun kaken. Onbeschreven oerpapier volgens een proces dat wel lijkt op de manier waarop wij mensen van hout papier maken.

Tot stof ..........

Dit is zo'n normaal beeld uit het bos; een stronk van een dode boom, half vergaan, vermolmd, gaatjes in het hout. Dit is zo'n beeld waar ik de "kinderen van Strabrecht" graag even bij stil laat staan. Wat gebeurt hier eigenlijk? Een boom is dood gegaan; verzwakt als ze was door ouderdom? watergebrek? schimmel? insectenvraat? zijn de levensprocessen gestopt. Micro-organismen beginnen direct aan de afbraak; de resten van de dode boom zijn weer voedsel voor andere soorten. De larven van insecten vreten de micro-organismen, de houtresten; de insecten worden op hun beurt weer opgegeten door andere insecten en door vogels of andere dieren. Als insecten de stam verlaten, laten ze een gaatje over. Bepaalde mierensoorten leven graag in en van dood hout. Kortom, een heel feestmaal voor de overlevenden en de boom keert terug tot stof.

Die onbarmhartige natuur

Dit is wel een heel bizar plaatje van de restanten van een woerd, vast ten prooi gevallen aan een roofdier. Overigens valt het op hoe weinig je eigenlijk van dode dieren tegen komt in de natuur. Dat was heel anders toen we in het voorjaar op excursie waren bij de Oostvaardersplassen. Van de beheerder hoorden we dat dode runderen en paarden moesten worden afgevoerd volgens de wet. Alleen de edelherten mochten blijven liggen met als gevolg dat er ook een flinke populatie vossen, aasetende vogels als kraaien (en raven?) een kans kregen. Een mooi eco-systeem had zich daar zichtbaar ontwikkeld. In onze contreien gaat het natuurlijk vooral om kleine dieren die het loodje leggen. Maar een dood dier zie je toch maar zelden; kennelijk worden de zwakkeren voortijdig weggevangen en opgevroten.