Zaanse huisjes in Zaandam

Mijn grootouders woonden in Zaandam; mijn vader groeide daar ook op. Czaar Peterstraat nummer 60, daar woonden ze. Mijn opa was borstelfabrikant en had een winkel aan de voorkant van het huis en een werkplaats annex schuur annex garage achter het huis. Het was altijd heel gezellig wanneer ik daar logeerde; opa was aan het werk en kwam binnen voor de koffie. Als ik maar nergens aanzat mocht ik bij hem in de werkplaats komen. Vol bewondering keek ik hoe hij van een voorgeboord stuk hout met behulp van koperdraad, paardenhaar en vakmanschap een borstel maakte. Het was vooral handgereedschap wat hij hanteerde.

Hedendaagse kitsch bij het station van Zaandam

Als gezin kwamen we regelmatig in Zaandam; met de trein want een auto bezaten mijn ouders niet in die tijd. Station Zaandam, je zou het niet meer herkennen; een overloopbrug, een leeg veld achter het station waar nu allemaal gebouwen staan. De Hembrug over het Noordzeekanaal vlak voordat je op het station aankwam.
Vanaf het station de stationstraat in, langs een beeld van een destijds heel jonge Jan Wolkers: Leda en de zwaan stelde het voor; een wat bonkige, onmiskenbaar vrouwlijke figuur met iets onbestemds met een vleugel op haar rug. Het stond op een brug over een stinksloot. Dan richting Czaar Peter buurt met allemaal groen geschilderde huisjes met bakstenen gevels. De Rozengracht, beetje chique.
Moet je daar nu komen. Het station wordt visueel gedomineerd door een imitatie van een imitatie die je in Japan zou verwachten. Ongelooflijke kitsch van op elkaar gestapelde Zaanse geveltjes, bouwkundig uitgevoerd op een manier die het geen 20 jaar uit zal houden.
Ik vond Zaandam eigenlijk al grotendeels vernield, maar dit vind ik toch wel het toppunt van wansmaak.

Grauwe erwten

Mijn goede vader had het vaak over grauwe erwten met spek. Voor hem betekende het een voedsel gelijk aan godenspijs. Alleen kon je het nergens krijgen; we aten aan de ouderlijke dis in plaats daarvan capucijners. De enige keer dat ik het heb gegeten was toen een collega van mij deze peulvruchten had klaargemaakt in het teken van een "lab-maaltijd";  meer dan dertig jaar geleden en deze collega was, net als mijn vader afkomstig uit de Zaanstreek. We werkten toen in een medisch laboratorium en aten daar regelmatig met z'n allen tussen de middag. Ik vond het toen heel bijzonder om dit te eten hoewel de smaak me niet bijzonder had getroffen, maar toch .....
Wie schetst mijn verbazing toen ik bij de Utrechtse "Streekweken" in de zijdebalenhal, enkele weken geleden een mevrouw trof die grauwe erwten en Opperdoezen verkocht. Heel bescheiden, een kleine opbrengst, steentjes erin want ze had geen tijd gehad om ze precies te "lezen".
Natuurlijk heb ik er een heerlijke maaltijd van gemaakt met spek en uien zoals mijn vader dat ook zo waardeerde. Een volgende keer zal ik het doen met vet spek, gebakken uien en (zoet)zure augurken, zoals het echt hoort. Die ouwe vader van mij moest eens weten!