Hubris

Hier de afbeelding van de kinderschaar van een groot
gezin pakweg rond de vorige eeuwwisseling. Hier niet zo scherp
afgebeeld maar in werkelijkheid een ontroerend plaatje.

Theo Toebosch haalt in zijn boek "Uitverkoren zondebokken", dat handelt over de familie Josephus Jitta de oude Grieken aan. Het citaat van Toebosch slaat op een verhaal uit "Historiën" van Herodotus, de eerste geschiedschrijver.
Citaat: De oude Grieken zeiden al dat een mens voor hubris, overmoed, moet waken en zichzelf niet gelukkig mag prijzen voordat hij zijn laatste adem heeft uitgeblazen.
Van dat verhaal ben ik altijd sterk onder de indruk geweest; het handelt over koning Croesus, de legendarisch rijke koning uit de vroegste geschiedenis. Deze koning is er sterk van overtuigd dat hij de gelukkigste man moet zijn. Maar Solon antwoordt hem dat je dat pas kunt zeggen nadat je bent gestorven en noemt twee voorbeelden van mannen die gelukkig zijn gestorven: de één na de strijd voor het vaderland, op hoge leeftijd in zijn bed, te midden van zijn familie; de ander in de strijd voor het vaderland.
Croesus verbaast zich en leeft verder, overschat zijn mogelijkheden, verliest een ten onrechte begonnen strijd, vervolgens zijn rijkdom en macht en komt op de brandstapel. Daar roept hij dat hij nu pas begrijpt wat Solon bedoelde. Zijn overwinnaar vraagt wat hij zegt en probeert hem nog van de al brandende stapel te redden om dat te vernemen. Croesus  bidt tot de Goden; Apollo redt hem door een zware regenbui die de vlammen dooft.

Toebosch is misschien geen echt groot schrijver; zijn grondigheid en trots op alle verzamelde feiten maken het lezen niet altijd even aangenaam. Daarentegen geeft het boek wel ontzettend leuk inzicht in de dagelijkse geschiedenis en dat vanuit een midden niveau. Zo lees je dat Nicolaas Josephus Jitta betrokken is bij de vluchtelingen opvang van Belgen tijdens WO I en bij de opvang van vluchtelingen uit de overstroomde gebieden in NL na de overstroming van 1916. Dat zijn gebeurtenissen van wereldomvang c.q. nationale omvang geweest waar je dan van binnenuit over kunt lezen. De oprichting van de Gezondheidsraad.
Bij tweede lezing van het boek ben ik nog meer onder de indruk.
Ik ga het boek uitlenen aan mijn voormalig buurmeisje Betty J., net als ik ooit woonachtig in de Josephus Jittastraat in Amsterdam.

24 april en de klimaatverandering

Deze foto is van het schoolplein recht tegenover mijn flat. De bomen die daar net in bloei beginnen te komen zijn van het soort Japanse sierkers. Van deze boom hadden mijn ouders al sinds de jaren vijftig een exemplaar in hun piepkleine stadstuintje aan de Josephus Jitta straat in Amsterdam. In de loop der jaren was de, aanvankelijk vrij kleine struik uitgegroeid tot een enorme boom. Regelmatig werden er zware takken uitgezaagd om de boom enigszins in de hand te houden. Deze boom bloeide, als alle Japanse sierkersen heel uitbundig; een schitterend gezicht die roze bloemenpracht. Hier in ons dorp staan er veel van en ik geniet er ieder jaar van. 

Mijn moeder vierde haar verjaardag op 24 april en op die dag stond strijk en zet de Japanse sierkers, alsof de klok erop gelijk was gezet, schitterend in volle bloei. Dat was dit jaar op 13 april, 10 dagen eerder dan in vroeger jaren. Waarschijnlijk een effect van de klimaatswijziging. 

Dit jaar zou zij 85 jaar geworden zijn op deze 24e april.

Josephus Jitta

Theo Toebosch

Heeft me altijd geïntrigeerd die naam Josephus Jitta. Ik heb namelijk mijn jeugdjaren gesleten in de Josephus Jittastraat in Amsterdam. Mijn vader wist dat deze naam afkomstig was van een rechtsgeleerde. Een enkele keer duikt die naam nog wel op. Maar... nu is er een heel boek aan deze familie gewijd. Aldus ontdekte mijn Roos bij haar eeuwige speurtocht naar Nieuws en rariteiten. In "de Pers" stond een artikel over dit boek, "Uitverkoren Zondebokken" is de naam en het is geschreven door Theo Toebosch. Het betreft een Joodse familie die ergens in de 18e eeuw naar Nederland is verhuisd. Die familie geschiedenis is in vlotte bewoordingen neergelegd in dit boek. Het geeft naast informatie over de familie perikelen ook een goed tijdsbeeld. Bijvoorbeeld over het Duitsland in de zelfde tijd als dat Madame de Staël door dit land reisde. Over het Amsterdam van de begintijd van het spoor (net als Rosenbaum in "Publieke Werken"), de wereldtentoonstelling op het huidige Museumplein, de humeurigheid van Koning Willem III. Met een paar klicks had ik het boekje besteld bij het Internet warenhuis Bol.com en de volgende dag in huis.
Volgens Toebosch hebben de naamgevers van de straat ook gedacht dat Josephus een voornaam was en niet een onderdeel van de familienaam, de onnozelaars. Het gaat om Daniel Josephus Jitta, overigens wel één van de vele prominenten in deze familie. Dus misschien kan deze vergissing ook wel gezien worden als een eerbetoon aan de hele familie Josephus Jitta; dat zou wel terecht zijn!