Van Garderen naar Putten NS

De laatste dagen ben ik ontzettend verkouden geweest; loop maar te hoesten en te snotteren; word er sikkelorig van. Vandaag wilde ik echt lekker aan de wandel. Roos had andere plannen; ik had onlangs een nieuw wandelboekje aangeschaft van "Het Veluws zwerfpad" en besloot om van Garderen naar Putten NS te gaan lopen.
Eigenlijk wonen wij vlakbij de Veluwe; met de trein ben je in een half uurtje in Putten en vandaaruit heb je bus 107 naar Ede warbij de hele Veluwe van Noord naar Zuid wordt doorkruist. Deze bus komt in Garderen en kruist in Stroe de spoorlijn Amersfoort - Apeldoorn. Makkelijk zat dus.
Op weeronline.nl had ik gezien dat er vooral korte felle buien zouden zijn maar dat het grotendeels droog zou blijven en dat bleek ook het geval. In de bus gezeten overviel ons een bui, maar die was snel over; onderweg slechts 1 korte bui en toen ik weer in Bilthoven was weer een korte, felle hagelbui, maar die kon ik in alle rust vanonder een afdak aan mij voorbij laten gaan.
Al snotterend liep ik door de eindeloze bossen van de Veluwe; mooi gebied daar tussen Garderen en Putten en mooi traject uitgezocht door de lieden van het NIVON.
Het was maar een korte etappe en na een kilometer of tien kwam ik in het dorpje Putten aan. Ik heb even in gedachten aan WO II gestaan bij de kerk waar ten gevolge van een wraakactie van de Duitsers vanwege een aanslag op een officier vele Puttenaren gevangen zijn genomen en gevankelijk afgevoerd naar een concentratiekamp.
Toen vlug naar het station en naar Bilthoven. Was een lekkere wandeldag.

Bridgen in Exloo

Onze nieuwe bridgevrienden Willemien en Anton hebben een vakantiehuisje in Exloo. Wij hadden voorgesteld om als zij daar een keer zouden vertoeven om aldaar te gaan bridgen. En nuw aren zij daar gedurende het oud en nieuw en waren wij welkom.
Om 9.00 uur met de trein en van Zwolle door naar Emmen waar Anton ons van het station afhaalde. Net als het gebied tussen Balkbrug en Ommen was het voormalig veengebied, dus nu grote zandakkers; vrij saai landschap met de verhoging van de Hondsrug waar Exloo bij in de buurt ligt.
Van het plaatsje hebben we weinig gemerkt; we hebben afgezien van lunch en avondeten lekker zitten bridgen. Dat thuis-bridgen is toch wel verdraaid leuk hoor en niet alleen maar van die gekke door de schudmachine uitgezochte rare spellen. Dit blijven wij doen!
Anton bracht ons na het eten gelukkig weer naar Emmen; het was op het huisjesterrein nog ouderwets stikdonker. Moet een prachtige sterrenhemel opleveren als het helder is!
Was een gezellige dag waarvan we beiden vergaten om fato's te maken?!

Watersnood in de Wilpse kleipolder

Bij ons laatste bezoek aan onze jagervriend Jan hoorden wij van de watersnood die hen in 1995 heeft getroffen. De IJssel stond estijds door grote regenval hogerop dermate hoog dat de polder waarin zij wonen onderliep. Eigenlijk is dit kennelijk uiterwaardengebied; hun huis is dan ook op een terp gebouwd. Met overstroming van het gebied moet dus wel rekening gehouden worden. De consequenties van een dergelijke gebeurtenis is enorm voor de betrokkenen. De familie had een fors aantal plakboeken bijgehouden met alle nieuws die over de ramp was verschenen.
twee dingen frappeerden mij nogal; de dwaasheid van het ramptoerisme maar vooral ook de enorme solidariteit die de getroffen boeren ontvingen van hun collegae in den lande. Men kon het vee stallen; er werd voor transport gezorgd; iedereen zette zijn beste beentje voor om de ellende zo veel mogelijk te beperken.
Maar dat zoiets destijds gebeurd was in ons natte kikkerlandje was me volstrekt ontgaan?!

De vliegeraar

Jaren geleden had ik met Roos de dilm die gebaseerd is op dit boek van Khaled Hosseini gezien. Had behoorlijk indruk op me gemaakt. Toen ik het boek bij de bazar van de WVT zag liggen heb ik dan ook niet geaarzeld om het mee te nemen. Lag eigenlijk alweer enkele maanden te wachten om als leesvoer verorberd te gaan worden. Dan kan het vervolgens de weg herwaarts ingaan. Boeken moeten bij mij na lezing het pand verlaten anders kan ik in afzienbare tijd zelf het huis niet meer in, vandaar.
Maar de lezing van het boek was nog veel indringender dan he zien van de film. Een fantastisch verhaal, spelend in het verscheurde Afghanistan en de VS. De plot verandert steeds zo sterk dat de lezer moeite heeft om mee te gaan met de verhaallijn; zeer emotionerend, indringend en met literair vernuft geschreven.
Toen ik het boek uithad, ik geloof binnen 36 uur, bedacht ik mij dat het typisch een boek zou kunnen zijn voor Thea van Huib. Zij adviseerde mij ooit het boek: "De jongen met de gestreepte pyama" en dat was van de zelfde indringende emotionaliteit als "De vliegeraar". Het verbaasde mij niet dat ze het al gelezen had en ze adviseerde me om ook de andere boeken van Hosseini te gaan lezen; ga ik zeker doen.
Ik heb het boek vervolgens bij mij beneden in de algemene hal van de flat neergelegd en 'savonds was het gelukkig door iemand meegenomen. Een absolute aanrader.

The walking man

Vandaag weer de laatste dag van een jaar; 31 december; oliebollen bakken. Dus vanmorgen eerst maar eens het kookboek van Pellaprat erbij gehaald. Dat boek hebben we ooit gekregen in het kader van het "ladies program" bij een bijeenkomst van mij over informatisering in de zorg.
Ergens begin tachtiger jaren, ik was werkzaam bij de SSDZ in Delft heb ik de gelegenheid gekregen om een groot regionaal automatiseringsproject voor de huisartsen te organiseren. Daarbij waren zorgverzekeraar DSW met haar visionaire directeur Chris Oomen, de regionale huisartsen en SSDZ betrokken. DSW financierde de hardware; de huisartsen waren door mij benaderd en wilden vrijwel allen deelnemen aan het project; ik had de eer van initiator van het project en projectleider te zijn. Het was een van de eerste communicatieprojecten in de zorg. Ik ben er nog steeds ontzettend trots op.
Voorwaarde van DSW was dat we gebruik gingnen maken van UNISYS hardware; daar hebben we nooit spijt van gehad. UNISYS had een congrescentrum in Saint-Paul-de-Vence, een schitterend plaatsje in de buurt van Nice, Zuid Frankrijk. Ik werd uitgenodigd om bij een congres over informatisering in de zorg een lezing te geven over "mijn" project. Daar voldeed ik graag aan.
Die zomer maakte ik met twee vrienden, Kees en Dick een wandeling in Frankrijk; op zeker moment heb ik afscheid van hen genomen en ging met de trein naar Nice. Met een taxi naar een camping in de buurt van St Paul, waar ik de nacht doorbracht. De volgende morgen wandelend op weg naar het chique congrescentrum van UNISYS. Enigszins verbaasd werd ik daar door de receptie ontvangen vanwege mijn wandeloutfit. Mijn nette kleren waren al gearriveerd met de mensen van UNISYS-NL evenals een serie dia's die ik nodig had voor mijn lezing. Na een opfrisbeurt met een biertje op het terras zitten uitwaaien. Heel leuk lag er ook een dikke enveloppe met een uitgebreide brief van Anneke en tekeningen van de kinderen; Hugo miste zijn vader erg. De lezing ging tadelos en terug mocht ik als spreker op kosten van UNISYS business class terugvliegen.
Later was er opnieuw een congres van UNISYS in St Paul, nu met dames. Ik aarzelde geen moment of we daar aan deel zouden nemen. Toen ik me bij die gelegenheid bij de receptie meldde werd ik herkend: "Ha, the walking man", werd ik begroet. Van de lezingen weet ik mij niets meer te herinneren, maar van de hele ambiance des te meer. En daar heeft Anneke toen dat boek van Pellaprat gekregen waaruit ik nu nog jaarlijks de oliebollen bak.
Ze waren weer heerlijk; ik heb er al een stuk of acht op; nog acht voor de buurvrouw en nog tien voor vanavond. 

Peredvizhniki

Een zelfportret van Ilya Repin de
meesterschilder

Eindelijk naar het Drents museum geweest. Daarvoor moest ik eerst over een boeiend boek beschikken zodat ik de langdurige rit heen en weer naar Assen met genoegen in kon vullen. En dat boek werd: "De eeuw van mijn vader" van Geert Mak. Ik koop nu twee keer per jaar een paar kilo boeken bij de WVT en om te voorkomen dat mijn huis dicht slibt moet ik natuurlijk best veel weglezen. Tussendoor lees ik natuurlijk ook nog de "adviezen" die ik van mijn vriendenschaar krijg en wat mij verder nog het pad kruist.
Soms heb ik wel moeite om de boeken waar ik met veel genoegen in gelezen heb ook daadwerkelijk weg te doen. Dat heb ik bijvoorbeeld met "Reizen zonder John" ook van Geert Mak. Zijn "Engel van Amsterdam" heb ik gewoon bij het oud papier gegooid; vond ik na de helft gelezen te hebben echt niet de moeite waard. Maar "De vliegeraar" van Khaled Hosseini heb ik vanmorgen beneden in de hal neergelegd voor m'n flatgenoten. Tot mijn genoegen zag ik dat het meegenomen was; wat een fantastische roman is dat.
Maar nu dus 2 keer 2 uur genoten van Mak en tussendoor ook nog anderhalf uur ongelooflijk genoten van Ilya Repins' en collegae schilders' kunsten. Deze realisten, tijdgenoten van onze Haagse school zijn werkelijk meester van de penseel; wereldklasse.

Détail uit een enorm schilderij waar ik bewondering
langdurig naar heb staan kijken. Kan zeker de
vergelijking met de Nachtwacht doorstaan.

En dat Russische tableau van de armoede uit die tijd leent zich bij uitstek voor prachtig schilderwerk. De Wolgaslepers was misschien het topstuk in de ogen van de makers van de tentoonstelling, maar er waren tal van meesterwerken. Het portret van Tolstoy dat ik al eens eerder voor een blog gebruikte was hier in volle glorie opgesteld; met bewondering bekeken. En verder van tal van mij onbekende meesterschilders landschappen, portretten, genrestukken; ik het volop genoten en ga nog een keer.
Ik had het een beetje onhandig ingedeeld zodat ik niet Assen en Leeuwarden kon combineren. Dat ga ik binnenkort maar eens doen om Repin c.s. en Alma Tadema in één ruk door te kunnen bewonderen. Die noordelijke provincies, samen met Enschede mogen bijzonder trots zijn op hun musea; wat worden daar tegenwoordig een bijzondere tentoonstellingen georganiseerd; hulde!

Een fraai schilderij van het Russische woud.

Een boerin geeft haar kindje de borst in het veld.

Nog zo'n schitterend bos. Foto is lang zo helder niet helaas als het origineel,
Ga vooral zelf even kijken daar in Assen.

Frantz

Gisteren vond ik in mijn mailbox een filmadvies van Huib. Hij had de film "Frantz" gezien en die had hem zo geraakt dat hij die mij ook adviseerde. Roos en ik hadden ons voorgenomen om ook eens naar een filmhuis te gaan om mooie Europese films te gaan zien. Een film die speelde in de tijd na WO I trok Roos in eerste instantie niet zo, maar uiteindelijk zijn we vanmiddag toch samen gaan kijken.
Eerst wandelen naar het station en een broodje garnaal gescoord bij de visboer. Terwijl Roos nog even bij "Doek", een dameskledingzaak in Bilthoven ging kijken kocht ik twee heerlijk belegde broodjes. Die aten we in de trein op weg naar Utrecht op; heerlijk!
Langs de Catharijnesingel naar het Louis Hartloopercomplex gewandeld. Dan zie je goed wat er in de zeventiger jaren een vernielzuchtig stadsbestuur heeft aangericht; de Catharijnesingel is deels gedempt en daar is destijds de kortste snelweg van NL op aangelegd, ongeveer 500 meter lang. Verderop kon je nu nog zien wat een prachtige gracht dat in haar geheel moet zijn geweest. Ik herinner me dat nog van een bezoek met een voormalig collega aan Utrecht; hij had daar gestudeerd en wees me op deze singel met haar fraaie herenhuizen en vertelde dat dit allemaal gesloopt zou gaan worden voor een nieuwe weg. Nu is alles opnieuw overhoop gehaald en het resultaat van de hernieuwbouw belooft ook niet veel goeds. In ieder geval komt de singel niet meer terug vrees ik.
Het was weer verdraaid lang geleden dat we samen naar de film waren geweest; zeker een jaar of vijf al weer. Frantz is een schitterende anti-oorlogsfilm met een fascinerend wisselend plot. Het geheel deed mij denken aan de titel van de biografie die Gerard Aalders schreef over "de Prins": Niets was wat het leek.
Het roerde mij soms zo dat ik tegen de tranen moest vechten. Knap hoe de regisseur heeft vermeden om te eindigen met een suikerzoet slot. Ik kan eenieder aanbevelen om deze film te gaan zien. Met dank aan Huib voor het advies.

Van Balkbrug naar Ommen

Aangekomen in Ommen werden we verrast door
dit in roestend ijzer uitgevoerde kunstwerk

Ja ja, weer een etappe van het Maarten van Rossumpad; het kan niet op. Was een flink stuk van ruim twintig kilometer; viel niet mee, maar we hebben het gered! Aangekomen in Balkbrug om 11.10 een kopje koffie gedronken bij de bakker. Eigenlijk werd er alleen 'szomers koffie geschonken en dan wel op het terras buiten. Maar de mevrouw van de bakkerij was zo vriendelijk om niet alleen koffie voor ons te verzorgen maar ook twee stoelen aan te dragen zodat we wat improvisorisch konden zitten. Wat een verschil met de bakker in Gulpen! die niet eens bereid was om de daar gekochte vlaai in tweeën te snijden noch om voor ons in die hete dagen de waterflesjes te vullen: de idiote uitdrukking "doen we aners nooit?!", staan me nog helder bij, zeker als we weer eens door Gulpen komen.
Maar nu voelden we ons ontzettend welkom in Balkbrug. De aanloop hadden we snel gevonden. Knap van de NIVON mensen om in dit toch wat saaie ontveende landschap, gekenmerkt door grote zandakkers toch fraaie paden te vinden. Ommen lag in vogelvlucht slechts op 7 km afstand; over de directe weg snel bereikbaar, maar wij liepen door de vrij zeldzame bosgebieden en in de buurt van Ommen zelf door schitterende heideveldjes en door een jeneverbesbos. Aangekomen in Ommen door de nieuwbouwwijken en uiteindelijk in het piepkleine stadscentrum. We wilden een kopje soep eten om warm te worden en vonden dat in een Surinaams/Indisch restaurantje. Een soto ajam genuttigd en vervolgens weer aangesterkt naar het station gewandeld. Was weer een fijne wandeldag.

Naar de Hoefslag

Eerst naar de notaris om mijn testament te ondertekenen. Ik was sterk onder de indruk van de professionaliteit van deze beroepsbeoefenaren die opgeleid zijn - zoals ik dat ooit heb horen definiëren - tot het beoefenen van eerlijkheid. Precies volgens de regels werd mij in afzondering met de notaris de procedure en de inhoudelijkheid en de consequenties van het testament voorgehouden alvorens hij en ik tot tekening over gingen. Dat was bepaald geen kwestie van "even een handtekening zetten". De precisie van het apothekersvak schoot mij even door het hoofd; dat is ook zo'n professie waarin precisie de hoofdrol speelt.
Om het geregelde te vieren hebben we geluncht bij restaurant "De Hoefslag", het dichtstbijzijnde sterrenrestaurant. We kenden het wel van vorige bezoeken; ik heb er een keer met de voorzitter van mijn DHV bestuur en onze vrouwen gegeten, een keer met het projectteam van P&K en al eens eerder een keer met Roos. Bij die laatste keer had De Hoefslag overigens haar Michelinster verloren. Bij het ophalen van de herinnering aan die laatste keer schoot ons het potsierlijke handelen van de sommelier nog te binnen; toen het opgediende gerecht iets anders bleek te bevatten dan waar hij zijn zeer uitgebreid verhaal - met bosaardbeitjes - had verteld, kwam hij met een correctie. Die bosaardbeitjes zullen ons altijd blijven amuseren. gewoon een slap lulverhaal bij een verder prima wijn overigens. Ooit heb ik bij de Hoefslag een rode wijn gedronken die ik werkelijk goddelijk vond en dat terwijl ik helemaal niet zo gek ben op rode wijn, dus aan die wijn lag het niet hoor.
Altijd weer een feest om bij een sterrenrestaurant te eten; heeft best wat weg van een voorstelling; show en een veelheid aan smaken; aangenaam muziekje erbij en alles spick en span in orde.
Alleen wiebelde de tafel een heel klein beetje waar ik bij het afscheid nemen de gerant attent maakte: "als die meneer van Michelin langskomt kan het je je ster kosten", maakte ik een grap. Om de show af te maken ging ik nog even langs bij de chef om hem te bedanken. We hadden een heerlijke dag al met al die nog eens gelardeerd werd door prachtig weer waar we ook tijdens de lunch van konden genieten.

De grote verveeldag

Dat gevoel krijg ik altijd wanneer ik die familiegezelschappen zie wandelen bij ons achter in het bos. Wat moet je zo'n godganse dag bij elkaar met drie generaties; kleinkinderen die alle aandacht krijgen en zich niet echt thuis voelen bij opa en oma; de ouders die ook liever iets anders zouden willen en dan tegenwoordig de oudste generatie die de pineut is en alles mag regelen terwijl ze mijns inziens eigenlijk/feitelijk door de volgende generatie genood zouden moeten worden. En dan 'smiddags die obligate wandeling om de tijd te vertreden. Je zag ze weer volop lopen in een tempo dat ze nog door een bejaarde met rollator ingehaald zouden kunnen worden. Niks voor mij.
Het was mooi weer; ik voelde me "dankzij" mijn darmproblemen bepaald niet de oude en dus gingen we maar een klein ommetje doen in ons bos; dus ook sjokken uit verveling zoals zo velen op dit soort dagen. Dan heb je in het Noord Houdringhebos nog de mogelijkheid om de levende kerststal te gaan bekijken. Was lang geleden dat ik dat gedaan had, maar dit jaar heb ik het glad vergeten, net als de verrekijker trouwens, dus geen vogels gezien.
'sAvonds heb ik weer bij Roos gegeten; ze had nog wat van die heerlijke hertennek en snijbonen; helaas was de pompoensoep op. Daarna nog even gebridged op de computer en met tevredenheid terug gekeken op een geslaagde kerst.

Kerstdiner bij Roos

Zoals ik gisteren al meldde had Roos zich behoorlijk uitgesloofd om een heerlijk maal te bereiden voor deze eerste kerstdag, de dag waarop St Culinaria sinds jaar en dag wordt geëerd.
'sMorgens moest Roos nog e.e.a. aan de voorbereiding van het maal besteden; zo tegen vieren belde ze dat haar kinderen wat vroeger zouden komen. Ik klopte de slagroom met mijn staafmixer en spoedde mij Rooswaarts. Niet veel later kwamen Tycho en Amy en een half uurtje daarna ook Douwe. Het zou een ontzettend gezellige kerstavond worden; helemaal de sfeer zoals die bij de kerst hoorde.
Roos had ontzettend veel keus voor ons eters zodat ik ook met mijn wat in het ongerede geraakte gedarmte toch aan mijn culinaire trekken kon komen; een kop heerlijke pompoensoep en vervolgens gebraden hertennek - met hoeveel e's moet je dat eigenlijk schrijven? - en snijbonen en wat fruit toe. De anderen aten ook nog struisvogelbiefstuk en gebraden eendenborst en tal van groetes; Roos had fantastisch uitgepakt; van hieruit mijn complimenten meissie! Je kunt het!
Nog wat na zitten praten tot de kids weer vertrokken en toen nog lekker na zitten kneuteren over wat een ontzettend gezellige kerstavond we hadden genoten. Groot gevoel van saamhorigheid.

Van Dalfsen naar Ommen

Begraafplaatsje van de Ommerschans

Weer een etappe van het Maarten van Rossumpad gedaan vandaag. Vanwege het twee-maatschappijen probleem moesten we wel op zaterdag. Was een echte herfstdag ook al was de winter al aangebroken. 17 kilometer door rustig gebied; bossen en hier en daar langs de Overijsselse Vecht met de stuw van Vilsteren. Ondanks dat we jaren geleden een paar keer tussen Ommen en Dalfsen hebben gewandeld kwam het ons niet erg bekend voor.
Ommen lag in vroeger tijden omringd door grote hoogveengebieden; slechts enkele wegen leiden door het veen naar het belangrijke plaatsje aan de Overijsselse Vecht. Op een van deze toegangswegen lag de Ommerschans om de toegangsweg te bewaken. Daar voerde onze wandeling vanuit Dalfsen al snel langs. In het boekje had ik gelezen dat de soldaten op de schans er nogal beroerd aan toe waren tijdens een inspectie. Veel ziekte en veel sterfgevallen. Het meest opvallende dat we van deze beroemde schans zagen was uiteindelijk de bescheiden begraafplaats met de kruisen daar waar de soldaten waren begraven.

Tevreden wandelaar

Het waaide nogal en het was een frisse wind. Desondanks was ik behoorlijk nat van het zweet en dan koel je gewoon veel te veel af.
Ik had geen zin meer om het stuk van het station naar de plaats OMmen te lopen zoals Roos eigenlijk had gepland; ik was gewoon moe en wilde naar huis. Roos ging uiteindelijk accoord; ze had begrip voor mijn vermoeidheid; ben de laatste tijd gewoon sneller moe; een opspelende verkoudheid en ander gezeik.
Gelukkig hoefden we niet zo gek lang op de trein te wachten, maar toch. Eigenlijk tot ik thuis was gekomen had ik het koud.
Ik had e.e.a. gepland om vanavond met Roos op te nuttigen: voor mezelf Imam Bayildi met bruine bonen en voor Roos een bakje nassi goreng dat nog ontdooid moest worden. Ik dacht dat het misschien onvoldoende was en had daarom als voorgerechtje heerlijke paté van "Anita", de délicatessezaak op de Hessenweg.
Voor Roos nog een paar eitjes over de nassei en mijn bord bonen opgewarmd; leek wel wat veel, maar toch opgegeten. Nog een ferme peer erachteraan en ik zat tjokvol; niet erg verstandig zo bleek later. Mijn ingewand was volledig van streek; kon niet goed slapen en dat de dag voor de kerstmaaltijd waarvoor Roos zich zo had uitgesloofd.

Nogal verwarrend

Van vriend Dick kreeg ik een iepupje opgestuurd, een e-book met de veelbelovende titel: Gratis geld voor iedereen van de pen van Rutger Bregman. Door technisch onmin tussen genoemd iepupje en mijn ierieder kwam ik inhoudelijk zelfs met veel vijven en zessen niet verder dan pagina 8 of daaromtrent. Maar daaruit maakte ik op dat schrijver dezes vindt dat we voor het eerst niet in armoede leven; het inkomen van zelfs de minst betaalde, de minimumlijders onder ons het aanzienlijk beter hebben dan de gemiddelde burger in de zeventiende eeuw, de eeuw van nationale glorie. Merkwaardig genoeg las ik zojuist in een van de vele gratis krantjes die wij hier rondom Utrecht wekelijks in de bus krijgen over "Armoede in de Bilt". Ik krijg ook wel sterk de indruk dat armoede toch vooral een relatief verschijnsel is dat per definitie hoort bij degenen die zich aan de onderkant van het maatschappelijk gebeuren bevinden; meer een kwestie van definitie dan van werkelijk fysiek lijden.
Maar goed, daar gaat het mij ook even niet om; wat schrijver in die eerste pagina's beweert is dat we het de laatste decennia, pakweg in de laatste 1% van het menselijk bestaan pas zo goed hebben gekregen, dat de armoede is verdwenen. En dat ben ik volstrekt niet met hem eens.
Ervan uitgaande dat "de mens", althans de Homo sapiens sapiens zo'n 400.000 jaar leeft dan kun je stellen dat armoede niet voorkwam totdat de zogenaamde vooruitgang met de landbouw en later de industriële revolutie plaatsvonden. Jared Diamond geeft in zijn boek "Zwaarden, paarden en ziektekiemen" ook aan dat slechte voedingstoestanden onbekend waren bij de prehistorische mens en pas voorkwamen nadat de landbouw werd bedreven; toename van de bevolking en misoogsten met hongersterfte waren het direct gevolg van de landbouw. Gisteren bij de tentoonstelling in Dordrecht was een graf tentoongesteld met daarin een skelet van 7000 jaar oud; een enorme kerel moet dat zijn geweest en de botten zagen er perfect uit evenals bij de TT in Schokland enkele maanden geleden.
Bij een tentoonstelling over Herculaneum was het me al opgevallen dat de voedingstoestand van de armen daar zodanig was dat het af te lezen was uit de gevonden botten. Dat zelfde zie je ook aan de botten van lieden die enkele honderden jaren geleden hier in de kerken zijn begraven; vaak zijn er tekenen van slechte voeding en ziekten. Maar de botten van de jager/verzamelaars zoals onze voorouders worden genoemd zien er altijd kerngezond uit. Natuurlijk botbreuken en de sporen van roofdieren die wel eens een Homo sapiens op het menu hadden staan, maar geen ondervoeding. Ook wanneer je de foto's ziet, gemaakt bij de eerste ontmoeting van blanken met de in het stenen tijdperk levende papoea's dan is het opvallend hoe gezond en goed doorvoed deze mensen eruit zien. Natuurlijk is het leven in een in evenwicht verkerend ecosysteem voor iedere soort, dus destijds ook voor de mens een hachelijke situatie waarin het leven bestaat uit eten en gegeten worden. Maar tekort aan voedsel en onderdak was er niet. En die tijd is aanzienlijk langer dan die 1% beschreven in het boekje waarmee ik begon.

Een heerlijke museumdag

De combinatie van Dalvrij abonnement, Museumjaarkaart en een goed boek beloofde een fijne museumdag vandaag. Ik merk dat mijn sociale omgeving mij enigszins begint op te slokken, zodanig dat ik naar mijn gevoel er te weinig opuit trek; te weinig in mijn eentje aan de wandel ben en te weinig musea op grotere afstand bezoek. Maar vandaag was ik niet meer te houden mede omdat er een regenachtige dag werd voorspeld.
Ik had een bezoek aan het Museum van Oudheden en aan het Dordrechts museum gepland vanwege de tijdelijke tentoonstellingen aldaar.
En zo liep ik vanmorgen al om half elf nagenoeg in mijn eentje door de zalen vol duizenden jaren oude voorwerpen uit de Egyptische en Griekse oudheid. Allereerst de tempel die al sinds ik mij kan herinneren de ingang van dit prachtige museum domineert; ik stond hier in mijn eentje en kon de pilaren waarop dit bouwwerk rust aanraken; ik was geïmponeerd door het geheel. Voordat de moderne electronica mij toegang verleende tot de collectie nog met bewondering gekeken naar de enorme sarcofaag met het vriendelijk glimlachende gezicht in keihard gesteente uitgehouwen.
Oeroud allemaal; een gevlochten pijlhouder met daarin nog de pijlen; niet vergaan in die duizenden jaren door de droge omstandigheden waarschijnlijk. En verder al die voorwerpen; ik wil hier vaker gewoon doorheen dwalen en deze dagen, voorafgaand aan de kerstdrukte zijn daar zo te merken uitermate geschikt voor.
De kop van Socrates met z'n wipneus; echt zo'n eigenwijs smoelwerk; hij is 70 jaar oud geworden en nog steeds van veel invloed vanwege zijn door Plato doorgegeven meningen en wijze van kennisoverdracht. Schitterend om zo'n tronie te kunnen aanschouwen.
Daarna door naar Dordrecht. Ik haalde precies een vertraagde trein en was er in een mum van tijd. Over dit bezoek een ander Bloggie.
's-Avonds naar de verjaardag van zoon Peter. Hij had gevraagd of ik de pan met rijstebrij die ik gemaakt had voor zijn bezoek morgenavond niet al vanavond bij hem langs kon brengen: magisch voedsel. En ik was niet zo gek dat ik de als beton zo hard geworden rijstebrij opwarmde en uitverdunden met nog wat melk en room en voor de zekerheid nog een klont boter en er samen met Roos naartoe gefietst. Vind ik maar akelig om in het stikkedonker te fietsen; en inderdaad reed ik bijna een fietser aan die - uiteraard -  zonder licht reed; als oudere oudere ziek ik dat gewoon niet meer. Doet me denken aan andere ouderen die ook liever niet meer de straat op gaan als het donker is; je ziet het gewoon niet goed meer.
Maar de verjaardag was leuk; allemaal jonge kerels en leuke gesprekken. Zoon mag niet mopperen met zoveel oude vrienden!

De na-oorlogse periode van opbouw en Stuart Kaufmann

De chronologische opbouw van de HoVo cursus moderne stedenbouw in Nederland hield in dat het vandaag over de wederopbouw van het land zou gaan. De tijd van "het grote opschudden" was kennelijk aangebroken. Merkwaardig genoeg was de exorbitante vernieling die door de bombardementen en beschietingen van de steden had plaatsgevonden vaak een "blessing in disguise"; de oude wijken werden daarmee gesloopt zonder dat er onteigening nodig was of dat er protesten van burgers moesten worden getrotseerd. De vergelijking met grote bosbranden drong zich op; ook hierbij een grote opruiming, gepaard gaande met verliezen aan levende have, maar het eindresultaat is feitelijk heel goed. De inslag van de meteorieten in combinatie met vulkanisch geweld deed de dino's uitsterven waardoor er ook een nieuwe golf van soorten haar weg kon vinden: de zoogdieren waaruit ook de mens is voortgekomen.
In de evolutietheorie van Stephen Jay Gould vindt je ook zoiets terug; geleidelijke verbeteringen met af en toe een hele grote stap. Het zelfde vind ik ook terug in de ontwikkeling van bedrijven. Het alleraardigste boekje van Tim Harford onder de titel: Adapt, met als ondertitel: De kracht van improvisatie, vind je deze algemene gang van zaken in complexe systemen die in voortdurende ontwikkeling zijn.
Het is dan ook geen wonder dat de gedachte aan Stuart Kauffman, de grote theoreet achter complexe, energierijke systemen zich bij mij opdrong, zowel tijdens de cursus als bij het lezen van genoemd boek. En ja hoor, daar noemde Harford dan ook zijn naam.

De tweede keer dit jaar

Beetje mysterieus, mistig, rijp op gras en heide. Mooi om te zien

Hoewel ik me heilig had voorgenomen om vandaag het provinciaal museum in Assen te gaan bezoeken vanwege de tentoonstelling van Ilya Repin c.s. heeft Roos me na enig aandringen weten te verleiden tot een wandeling "vanwege de prachtige dag" die de weersvoorspelling ons beloofde. Geen Maarten van Rossumpad vanwege het "twee-vervoers-maatschappijen.probleem"  maar de bekende wandeling langs de Leuvenumse beek over het Hulshorster zand.
Met die mooie dag viel het wat tegen; de hele dag bleef het mistig. Overigens is dat geen straf voor het oog; de mist en de lage temperatuur zorgden voor prachtige rijp op de heide en die wat geheimzinnige sfeer en de stilte is echt om te genieten. Zo rond een uur of tien gingen we van start vanaf station Nunspeet. Koffie hadden we al in de trein gedronken dus meteen op pad. Roos zette er direct stevig de sokken in.
Heerlijk om hier weer te zijn; ben dol op dit stukkie Veluwe. Was weer eens wat anders om hier op de kortste dag te zijn in plaats van op de warmste dag van het jaar.
Ik had uitgezocht hoe laat we de bus konden nemen in Leuvenum maar dat verliep toch wat anders. Op de halte aangekomen zagen we dat de bus niet reed vanwege een wegversperring; er werd - naar we zouden horen - een tunnel voor zandhagedissen onder de weg aangelegd.
De eerste de beste auto, een dienstauto van Natuurmonumenten stopte voor ons en we werden door de ontzettend vriendelijke boswachter uit de brand geholpen. Hij reed ons naar de noodhalte, een behoorlijk stuk verderop. Dat was de tweede keer dit jaar dat we bij een wandeling werden meegenomen door een boswachter van Natuurmonumente; ontzettend vriendelijke lui!
Het zou erom spannen of we de bus zouden halen en ja hoor, enkele minuten later zagen we hem om de hoek komen zeilen. Intussen hadden we het behoorlijk koud gekregen. Op station Harderwijk koelden we nog verder af, maar in de trein was het behaaglijk. In Bilthoven een harinkie gescoord en toen met de fiets naar boerderij Boom en Bosch. En ik had het toch koud. Ik was blij dat ik weer thuis was.

Extra zintuigen

De BBC serie "Brains" eindigt met een filosofisch/technische opstap naar de toekomst; de hersenen die gevoed kunnen worden met data die ons met de 7 biologisch aanwezige zintuigen niet gewaar worden en ook de uitbreiding van fysieke mogelijkheden door apparatuur direct aanstuurbaar te maken via de hersenen/zenuwbanen. Het zijn zaken waar ik de laatste maanden sterk over aan het nadenken ben. Wat betekent dat? Wat zou het kunnen gaan betekenen?
En nou las ik dat er een bedrijf is, het Britse bedrijf Cyborg Nest dat hier al mee bezig gaat; gesproken wordt - in de NRC van 20 december j.l. - dat iedereen binnenkort deels mens deels machine kan worden.
Ik weet niet goed wat ik hiervan moet vinden.

Een kerstboom met echte kaarsen

Vanmiddag weer gezellig "gethuisbridged"; met Rudolf en Gerda in het kader van het joelfeest, een oud-Germaans gebruik om de terugkeer van de zon af te smeken zo rond de kortste dag van het jaar. Dat is natuurlijk officieel pas aanstaande woensdag, maar voor de gelegenheid wilde Rudolf ons vragen voor een bridge/joelfeest. Van het joelen is niet zo veel gekomen, maar we hebben wel weer plezierig gebridged. Dat thuis bridgen, zonder zogenaamde schudmachine en zonder die malle uitslagkastjes die de competitie begeleiden; misschien kinderachtig maar ik heb daar een spuughekel aan. En natuurlijk gewoon genoeglijk onder vrienden.
Het was Rudolf ook al opgevallen dat de spellen met de schudmachine zo volstrekt afwijken en zich niet gedragen volgens de normale statistiek. Klopt helemaal met het verhaal van Anton en ook zoals ik dat van meet af aan heb gevoeld; die spellen zijn "im grossen Ganzen" erg uit de normaliteit getrokken. Een zeer onwaarschijnlijke verdeling kan zeker plaats hebben, maar voortdurend malle verdelingen daar is een biedsysteem niet op gebaseerd. Dat is als voetballen met een vierkante bal op een veld met gaten erin; doet men toch ook niet?!
Rudolf had natuurlijk een groene boom in huis met daarin versierselen maar geen kerstster of iets anders van sristelijke signatuur. En bovenal: echte kaarsjes die ook aangestoken werden. Dat zie je niet vaak meer en ik vond het ook heel bijzonder.
Was een gezellige bridgemiddag. Gaan we vaker doen.

Gek van de WhatsApp-groepen

Deze aanhef zag ik in de NRC verkorte versie die ik dagelijks in mijn mailbos krijg. Nog steeds behoor ik tot die slinkende groep mensen die niet over een "smart"phone (willen) beschikken. Slechts één keer kwam ik in de verleiding omdat ik een duidelijke reden zag om onderweg internet te kunnen gebruiken; inmiddels is die reden me volstrekt ontschoten en onttrek ik mij nog steeds aan het collectieve duimen en loeren op die piepkleine scherrumpies. Mij (nog?) niet gezien!
Enkele jaren geleden werd mij door schoonzoon dringend geadviseerd om ook in te stappen en wel vanwege die leuke opa/oma spp groep waarmee foto's van de (klein)kinderen konden worden uitgewisseld. Kennelijk is dat een van de vermakelijkheden van de communicatiecultuur die rond de ielepieleapparaatjes is ontstaan; de whatsapp groepen. En die whatsapp-groepen beginnen kennelijk zodanig uit de hand te lopen dat men er "gek" van dreigt te worden. Lust je nog peultjes?

Een dag wandelen in Limburg

Roos heeft tegenwoordig een NS kortingskaart en daarom voor vandaag een vrij-reizendag, een zogenaamde keuzedag als "product" op haar OVchipkaart gezet. Met de bus van half negen naar Utrecht CS zodat we de trein van iets over negenen aldaar konden nemen op weg naar Maastricht. Helaas was er weer eens iets aan de hand en moesten we in Eindhoven de trein verlaten; het waarom van deze actie was ons onduidelijk. Toen maar de volgende trein naar het Zuiden genomen, de Intercity naar Heerlen. Mooie aansluiting naar Schin op Geul met Arriva. Zegen van het "meer-maatschappijen-beleid" was dat Roos' "vrij reizen product" niet voor deze andere maatschappij op gaat. Mijn Dalvrij abonnement overigens wel?!
En toen vanuit Schin die prachtige holle weg opgezocht die recht naar het Zuiden door het Gerendal voert. Nog wat gekriskrast in het Gerendal, via het kantoor van SBB en een boterham in de orchideeëntuin aldaar verder naar het Zuiden. Scheulder en toen naar het Oosten afgebogen. Het was prachtig weer; daar had Roos deze dag op uitgekozen en het viel niks tegen. Het was zelfs behoorlijk warm in het zonnetje. Ik liep in mijn overhemd; trui en jas in - resp. op de rugzak gebonden. We liepen het dal in richting Wijlre en aten op het bankje een laatste bammetje en dronken wat water. Toen terug door dat prachtige dal en definitief richting Gulpen gelopen. Voorzichtig gedaan vanwege de crossfietsers indachtig de aanrijding die vriend Dick met een onverhoeds afdalende crosser had.
In Gulpen uiteraard bij de ultieme patatbakkers An en Piet een overheerlijk frietje met kroket gescoord en vervolgens met bus 350 naar Dick in Vaals. Daar gezellig thee gedronken met speculaas en taai taai poppetjes. Een uurtje bijgepraat over van alles en nog niks zoals Dick dat noemt.
Op de terugweg vanuit Maastricht bleek dat we de eerste Intercity richting het noorden hadden van de hele middag. Een brand van een chemische fabriek te Roermond had het treinverkeer doen stremmen. Nou, dat hebben we geweten; de trein was meer dan overvol. Wij vonden wel een zitplaats maar voor velen was die luxe niet weggelegd. Het was trouwens sowieso erg druk; ook op station Utrecht was het zo rond half tien 'savonds een drukte van belang. Uiteindelijk waren we om tien uur thuis; was een hele trip zo vanuit Vaals, de drielandenuithoek van NL.